حماس و فتح در یک نگاه
حماس و فتح در یک نگاه
حماس در يك نگاه
«حركه المقاومه الاسلاميه» يا حماس سازماني
فلسطيني است كه داراي دو بازوي سياسي (به رهبري خالد مشعل) و نظامي (شاخه عزالدين
قسام) است. از سال 2007 تا كنون حماس بر غزه حاكميت دارد. حماس در سال 1987 از سوي
شيخ احمد ياسين، عبدالعزيز الرنتيسي و محمود طاها بنيان نهاده شد و از بدو تاسيس
تا كنون رويكرد براندازانه نسبت به اسرائيل داشته است به اين معنا كه رژيمي به نام
اسرائيل را به رسميت نميشناسد. پيروزي اين گروه در انتخابات پارلماني (ژانويه 2006)
منجر به كسب 76 كرسي از 132 كرسي پارلمان شد. اين در حالي است كه حزب رقيب فتح
تنها 43 كرسي را از آن خود كرد. اختلاف از همين نقطه آغاز شد به گونهاي كه اين
پيروزي مورد پذيرش برخي گروههاي فلسطيني و كشورهاي اروپايي قرار نگرفته و حماس
عملا از عرصه سياست كنار نهاده شد و در قامت اپوزيسيون ايفاي نقش كرد. به دنبال
نبرد غزه در ژانويه 2007 مقامهاي منتخب حماس از قدرت به زير كشيده شدند و گروه
فتح عهدهدار امور شد. در 18 ژوئن 2007 محمود عباس رئيس تشكيلات خودگردان فلسطين
با صدور دستوري حماس را غيرقانوني اعلام كرد. به تبع اين اقدام عباس، اسرائيل نيز
اقدام به تحريم غزهنشينان كرد و حماس نيز حملات موشكي خود عليه اسرائيل را از سر
گرفت. با برقرار شدن آتشبس 6 ماهه ميان اسرائيل – حماس بحران تا حدي خاتمه يافت
اما با اتمام مدت زمان اين آتشبس بود كه اسرائيل در دسامبر 2008 به غزه يورش برد.
عمليات اسرائيل در نيمه ژانويه 2009 به پايان رسيد. در اين نبرد اسرائيل غزه را
آماج حملات موشكي و هوايي قرار داده و اقدام به استفاده از بمب فسفري كرد با اين
هدف كه حماس را از سرزمينهاي فلسطيني ريشهكن نمايد. در منشور حماس موجوديت
اسرائيل به رسميت شناخته نشده است و در عوض در پي برقراري يك دولت اسلامي است. در
هر حال، اسماعيل هنيه، نخستوزير منتخب حماس در سال 2008 اعلام كرد كه اين گروه
مايل به پذيرش صلح البته در چارچوب مرزهاي 1967 است.
فتح در يك نگاه
فتح يكي از احزاب سياسي فلسطيني و بزرگترين
فراكسيون سازمان آزاديبخش فلسطين است. اگر ايدئولوژي حماس اسلامي است اما
ايدئولوژي فتح مليگرايي، سكولاريسم و چپگرايي است. در 25 ژانويه 2006 اين گروه
در انتخابات پارلماني دولت را به حماس واگذار كرد. نام كامل اين جنبش «التحرير
الوطني الفلسطيني» است. در واقع اين نام ريشه در اين واقعيت دارد كه اعراب فلسطيني
تنها با اقدامات اعراب فلسطيني آزادي را در آغوش خواهند گرفت. اين گروه در سال 1954
از سوي آوارگان فلسطيني كه در كشورهاي حاشيه خليج فارس كار ميكردند و سپس به
تحصيل در مصر و بيروت روي آوردند پايهگذاري شد. از پايهگذاران اين گروه ميتوان
به ياسر عرفات، صلاح خلف، خليلالوزير و خالد يشروتي نام برد. اما بيش از همه نام
اين سازمان با نام عرفات گره خورده است. با درگذشت ياسر عرفات رقابت ميان گروههاي
فلسطيني براي پر كردن خلا جانشيني درگرفت. در اين ميان محمود عباس به عنوان يكي از
نزديكان عرفات (و از اعضاي جنبش فتح) رهبري فلسطينيان را به عهده گرفت اما اين
رهبري ديري نپاييد چنانكه حماس راه خود را از فتح جدا كرد و كشمكشها آغاز شد. در
ميان گروههاي فلسطيني دو گروه فتح و حماس به عنوان احزاب اصلي به حساب ميآيند.
اعتماد ملّی
