معماری
خانه ---> تاریخ ---> آزادی بیت المقدس به دست صلاح الدین ایوبی در سال 532 هجري قمري

آزادی بیت المقدس به دست صلاح الدین ایوبی در سال 532 هجري قمري

آزادی بیت المقدس به دست صلاح الدین ایوبی

صلاح الدين در سال 532 هجري قمري برابر با 1137ميلادي در قلعۀ تكريت ديده به جهان گشود. ریشۀ آباء و اجدادی این کودک ، قصبۀ” دوین” واقع در حدود اران از نواحی آذربایجان می باشد ولی شادی، جد صلاح الدین با دو پسر خود نجم الدین ایوب و اسدالدین شیرکوه از آن قریه به بغداد و از آنجا به تکریت مهاجرت کرده بود. صلاح الدين دوران كودكي و تحصيلات خود را در شهر دمشق گذراند وتا زماني كه وارد ارتش نشده بود همواره مباحث بي درد سر و جذاب علمي و ديني را بر مناظر ميدانهاي تاخت و تاز و رزمي ترجيح مي داد.

پدرصلاح الدین در آن زمان والي تكريت بود و از آنجا که پدر و عموي صلاح الدين از كارگزاران حكومت نور الدين محمود بودند، اسد الدين شيركوه عموي صلاح الدين ايوبي در سه حمله سپاه نورالدين به مصر مشاركت كرد و در مواردی او را با خود به این نبردها برده بود. وي سرانجام با تشويقهاي شيركوه ( عمويش ) وارد ارتشي شد كه فرماندهي آن را نيز به عهده داشت. صلاح الدين به همراه ارتش شيركوه عازم فتح مصر شد كه در اختيار حكومت فاطميان بود و پس از كشمكشهاي بسيار بالاخره در سن 35 سالگي ( سال 1173 ميلادي ) بر تخت سلطنت جلوس كرد و بدين ترتيب سلسۀ” ايوبيان” را پايه گذاري كرد. دوران حكومت صلاح الدين براي مصريان، ايامي طلايي و پر خير و بركت بود؛ چرا كه غير از امنيت و آسايش، شكوفايي اقتصادي و رفاه را نيز به همراه آورده بود؛ به طوري كه علي رغم تحريم داد و ستد با حكومت صلاح الدين توسط پاپ، بازرگانان از كشورها و شهرهاي مهم اروپايي مانند پيزا و جنوا فراورده هاي مختلف از جمله محصولات نظامي و رزمي را براي فروش به آن شهر مي آوردند.

از كارهاي بسيار با ارزش صلاح الدين به كار گماردن افراد لايق و با تدبير در پستهاي مهم مملكتي بود؛ از جمله منصوب نمودن وزيري به نام الفاضل ( اهل عسقلان ) كه همواره نقشي ارزنده در تمشيت امور ايوبيان به عهده داشت. در زمان صلاح الدين به دليل علاقه شخصي وي به علوم ديني، فقهي و عرفاني، مراكز علمي و فرهنگي از جمله دانشگاه الازهر رونق بسياري يافتند و فنون و صنايع آزادانه گسترش پيداكردند. اولين تهاجم مسيحيان به قلمرو صلاح الدين پادشاه اورشليم ( بودئن چهارم ) و فرماندهان صليبي اش چشم طمع از مصر و حوزه هاي فرماندهي صلاح الدين برنمي داشتند و با شنيدن آوازۀ حكومت صلاح الدين به فكر پيش دستي در امور نظامي و رزمي برآمدند و در تاريخ 27 ماه ژوئيه سال 1174 به سوي بندر اسكندريه حركت كردند ولي با درايت و شجاعتي كه صلاح الدين از خود نشان داد آنها مجبور به عقب نشینی شدند. صلاح الدين در پاييز سال 1176 ميلادي پس از تصرف سوريه، برادرش توران شاه را به حكومت آنجا گماشت و خود به مصر بازگشت. مقارن اين ايام صلاح الدين تصميم به ضرب سكه براي حكومت خود گرفت كه حاكي از اوج قدرت او بود. صلابت و قدرت او طوري خود را بر تخت واقعيت نشاند كه خليفه وقت در بغداد در دربار خود سفارتي دائمي براي حكومت وي در نظرگرفت.

سرانجام از درۀ نيل تا دره فرات و از حدود سرزمين نوبي تا كوههاي ارمنستان صغير و به ويژه اورشليم تحت حكومت صلاح الدين قرارگرفت و كسي را ياراي برابري با وي نبود. اما هیچ گاه قدرت روز افزون ، مانع از ژرف انديشي و رفتار انساني صلاح الدين نبود، به طوري كه وقتي كه سركردگان و فرماندهان اسير شده را به حضور او مي بردند،پرچم سياهي را بر بالاي سر سلطان آويخته می دیدند كه با حروف زردوزي شده بر روي آن نوشته شده بود:

صلاح الدين، سلطان سلاطين و فاتح فاتحان نيز همچون ديگر مردمان بندۀ مرگ است. تصرف اورشليم به دست سلطان صلاح الدين در روز 20 سپتامبر سال 1187 ميلادي برابر با 16 رجب سال 583 هجري قمري يعني دو ماه ونيم پس از فتح حطين، صلاح الدين در جلو دروازه هاي شهر اورشليم ظاهرشد و به فرماندهان شهر پيشنهاد صلح داد و خواستار تسلیم آنان شد. صليبي ها در سال1099 میلادی مقارن با 492 هجري قمري هنگامي كه شهر مقدس را به تصاحب خود درآورده بودند، دهها هزار مسلمان و حتي یهودی و مسیحی های بومی را قتل عام کردند. گود فری امیر سپاه صلیبی در این خصوص برای پاپ این طور نوشته است:

«… اگر می خواهید بدانید با دشمنانی که در بیت المقدس به دست ما افتادند چه معامله ای شد، همین قدر بدانید که کسان ما در رواق سلیمان و در معبد مقدس در دریایی از خون مسلمانان می تاختند و خون تا زانوی اسبان ما می رسید.» وقتي که پیروزی نصیب سلطان صلاح الدین شد، وی تصمیم نداشت دست به عملی مشابه بزند ولي باليان دوم ( Balian II ) كه حكومت شهر اورشلیم را بر عهده داشت پيغام صلح او را نپذيرفت اما سلطان عزم خودرا جزم کرده بود تا عظمت از دست رفته را به اردوی مسلمانان برگرداند. از یک سو رعب و وحشت از صلابت سلطان بر جان حاکمان اورشلیم لرزه افکنده بود و از سوی دیگر آوازه مهربانی او به گوششان رسیده بود. بنابراين در آخر از در سازش در آمدند و شهر را در روز دوم اكتبر سال 1187 ميلادي تسليم نيروهاي سلطان صلاح الدين نمودند. صلاح الدين نه مانند حاكمان قاهر خونريز وارد شهر اورشليم شد و نه جايي را ويران و غارت كرد؛ بلكه از رفتار پيامبران پيروي كرد و گذشت و مهربانی را پيشۀ خود ساخت. وي با ساكنان شهر به نرمي رفتار كرد و در ماندن و يا رفتن از آنجا مخيرشان ساخت. آنها که تصميم به ماندن گرفتند، هيچ كس اجازۀ تعدي به آنها رانداشت و آنهایی که قصد مهاجرت داشتند، توشه و امکانات دریافت کردند. هنگامي كه بعضي ازمسلمانان متعصب به صلاح الدين توصيه كردند ضريح مقدس عيسي را ويران كند و خاك آن را با گاوآهن شخم بزند تا ديگر كافران ( مسيحيان ) دليلي براي آمدن به آنجا به عزم زيارت نداشته باشند، صلاح الدين پاسخ داد :

« شايسته نيست چنين رفتار اهانت آميزي با مكاني مقدس بشود» با آنکه قبة الصخره که برای مسلمانان مکانی مقدس است از ناحیۀ یونانیهای مسیحی دچار بی حرمتی شده بود ، کسی نتوانست سلطان پیروزمند را وادار به عمل مشابه نسبت به كليساهاي مسیحی کند. او همواره در طول حیاتش حرمت مکانهای مقدس ادیان دیگر را نگاه داشت. با فتح اورشليم به دست نيروهاي مسلمان، ( بنا به گفتۀ يهودا الحريزي ،مورخ یهودی ) يهوديان که قبلا مجاز به زیارت اماکن مقدس خود نبودند ، اجازه يافتند به زيارتگاههای خود دست تبرک بسایند. صلاح الدين به صراحت اعلام كرد كه پيروان مذاهب ابراهيمي را از هركجاي جهان به اورشليم بيايند به طيب خاطر خواهد پذيرفت. با پخش خبر فتح اورشلیم به دست سلطان صلاح الدین در سال 1190 میلادی برابر با 586 هجری قمری ، پاپ و پیروان اروپايي اش تصمیم به بسیج و حرکتی مجدد به سوی سرزمین مقدس گرفتند.

آوازۀ رشادت و صلابت سلطان لرزه براندام صلیبیون و پاپ در افکنده بود . این بار بسیج بسیار جدی تر بود؛ به طوری که ریچارد اول، پادشاه انگلیس معروف به ریچارد شیردل و فلیپ اگوست پادشاه فرانسه رأساً وارد معرکه شدند و یک سال بعد در محاصرۀ شهر عکا به اتفاق هم شرکت کردند. یک سال و نیم از زد وخورد میان نیروهای صلیبی و مسلمان می گذشت ولی هر بار شکست و پیروزی طرفین چنان نبود که قضیه را فیصله دهد و بدین ترتیب جنگ حالت فرسایشی به خود گرفته بود. دو پادشاه اروپایی و سپاهیانشان به رنج و صدمات زیادی گرفتار آمده بودند و ناچار به صلح با سلطان تن در دادند. آنها فرماندهی و رشادت صلاح الدین را بسیار دست کم گرفته بودند.

سلطان به تنهایی در برابر قشون اروپا و اعزام پیاپی نیروهای تازه نفس مسیحی از غرب به شرق آنچنان پایداری نشان داد که همواره دوست ودشمن، اورابه دیدۀ تحسین نگریسته اند. قرار داد صلح یاد شده میان نیروهای متخاصم به مدت پنج سال به قوت خود پایدار بود. به اعتقاد دانشمندان و مورخان جنگهای صلیبی در بطن خود برای مسیحیان اروپا آثار مثبتی نیز به ارمغان آورد وآنها را با تمدن و علوم و فنون جوامع مسلمان در شرق آشنا نمود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس