معماری
خانه ---> زندگی نامه ---> رويدادهاي مهم در زندگي امام مودودي(رض)

رويدادهاي مهم در زندگي امام مودودي(رض)

رويدادهاي مهم در زندگي امام مودودي(رض)


امام مودودي در 25 سپتامبر 1903م. چشم به جهان گشود. تا سال 1915م. تحصيلات ابتدايي را در خانه و مدرسه اورنگ آباد فراگرفت.


در سال 1917م. در بهوپال ساكن شد و كار خبر نويسي را آغاز كرد. در سال 1918م. وارد عرصه روزنامه نگاري شد. در سال 1919م. در نهضت خلافت شركت كرد. (نهضت خلافت نهضتي بود كه در آغاز جنگ جهاني اول مسلمانان شبه قاره هند به حمايت از خلافت عثماني آن پايه را گذاري كردند.)


در سال 1919م. سرپرستي اعانت نظر بندان اسلام را بر عهده گرفت. در سال 1920م. خود را براي روزنامه نگاري آماده كرد و همواره پيرامون عمران كشور و آسايش ملت و آزادي جهان اسلام مطلب نوشت.


در سال 1921م. مجدداً به فراگيري علوم عربي، ادب، تفسير، منطق، حديث، فلسفه و تكميل دروس حوزه اي آماده كرد و قدرت زبان انگليسي خود را گسترش داد. از سال 23-1922م. كه در بهوپال زندگي ميكرد، در زمينه هاي گوناگون مطالعه و تحقيق كرد. در سال28-1925م. مديريت روزنامه «جمعيت» متعلق به جمعيت علماي هند را كه در دهلي چاپ ميشد، بر عهده گرفت. در سال 1928م. كتاب «جهاد در اسلام» را به اتمام رساند. يادآور مي شود كه اين كتاب در پاسخ به اعتراض گاندي مبتني بر اينكه اسلام به زور شمشير گسترش پيدا كرده است، به نگارش درآمد. زماني كه گاندي اين تهمت را بر دامن اسلام چسباند، مولانا محمد علي جوهر با هزار آرمان و آرزو مايل بود تا جوانمردي پيدا شود و اين اعتراض را پاسخ دهد. كتاب «جهاد در اسلام» پاسخي به اين نياز بود.


در پايان سال 1928م. روزنامه جمعيت خط مشي خود را به حمايت از كنگره تغيير داد. به همين جهت مودودي استعفا داد. سال 1935م. چند كتاب ديني و اسلامي تاليف كرد در سال 1933م. ماهنامه «ترجمان القرآن» را در حيدر آباد دكن(هند جنوبي) انتشار داد. شعار محوري ترجمان القرآن اين بود: «اي همه مسلمانان! همراه با دعوت به قرآن بپا خيزيد و بر تمام دنيا غلبه كنيد». كتابهاي اصول و مبادي تمدن اسلامي، ‌مسئله جبر و اختيار و آثار بلند پايه ديگري با هدف دعوت به دين در همين دوران نوشته شد. در سال 1934م. نهضت «جماعت اسلامي» را پايه گذاري كرد. در ابتدا قرار بود كه بر روي افكار اسلامي نخبگان مسلمان كار شود، كار در اين مرحله به وسيله ترجمان القرآن انجام شد. سير خطي واقعي اسلام و نحوه دستيابي مجدد به آن در ترجمان القرآن چاپ شد. حقوق زوجين، اسلام و تنظيم خانواده، دينيات، سود، حجاب و كتابهاي ديگر كه در واقع نمايانگر برداشت انقلابي اسلام هستند، در همين دوران نگاشته شده اند.


مودودي بنا بر دعوت علامه اقبال از حيدر آباد به لاهور هجرت كرد ولي قبل از اينكه اهداف هجرت برآورده شود، علامه اقبال وفات يافت و وي در انجام كارهاي دعوت و تبليغ از لحاظ مادي تنها شد. ناسيوناليسم هندي به اوج خود رسيده بود. مودودي مسلمانان هندوستان را از پيامدهاي نامطلوب ناسيوناليسم هندي همواره آگاه ميكرد، در نتيجه قشر آگاه و تيزهوش و تعداد زيادي از عامه مسلمين از جريان خطرناك نهضت ناسيوناليستي كنگره هند نجات يافتند. هر سه جلد«كشمكش سياسي» و «مسئله قوميت» در همين دوران نگاشته شدند.


34-1931م. اين سه سال در معرفي نهضت «جماعت اسلامي» و توضيح اهداف اسلامي و ايجاد علاقه در دلهاي مسلمين براي آرمانهاي ديني صرف شد. مودودي در اين دوره در لاهور زندگي ميكرد. كتابهاي«تجديد احياي دين» استفتاء مهم؛ حكومت اسلامي چگونه تشكيل ميشود؟ ارزيابي تحقيقي پيرامون عبادت اسلامي و نظريه سياسي اسلام در همين دوران نوشته شدند.


در 26 آگوست 1941م. جماعت اسلام در لاهور تاسيس شد. بنا بر دعوت ترجمان القرآن، 75 تن از سراسر كشور هند، در لاهور گرد هم آمدند. جماعت اسلامي تاسيس شد و مودودي به عنوان امير جماعت برگزيده شد. مصطلحات اربعه قرآن، اسلام و جاهليت، نظام آموزش جديد و مسئله اقتصاد اسلامي در همين روزها نوشته شدند و كار بسيار عظيم تفسير تفهيم القرآن نيز شروع شده بود.


در سال 1943م. جماعت اسلامي دفتر مركزي خود را لاهور به پتانكوت قريه «دارالسلام» منتقل كرد. در آغاز، جماعت اسلامي به فعاليت هاي خالص تبليغي، تربيتي و علمي پرداخت. آگاه كردن حوزويان با علوم عصر و دانشگاهيان با علوم ديني و كار مشكل جذب تمام افراد به نهضت اسلامي از فعاليت هاي دارالسلام بود. در همين روزها «راه سلامتي»، «مجازات مرتد» مودودي نوشته شدند.


در سالهاي47 -1944م. مودودي دعوت و تبليغ دين را در سرتاسر هندوستان ادامه داد. در پرتو فعاليت هاي جماعت اسلامي، جمعيت هايي در سطوح ديني، تبليغي و غير سياسي، در سرتاسر هندوستان تشكيل شد. در همين روزها، «دين حق»، «ديدگاه اخلاقي اسلامي»، «پايه هاي اخلاقي نهضت اسلامي»، «شهادت حق»، «تخريب و اصلاح» و كتابهاي ديگري مانند «دعوت جماعت اسلامي» نوشته شدند و بدين ترتيب، تصوير واقعي و روشن انقلاب اسلامي معرفي شد و ثابت شد بدون اصلاح سيرت و رفتار، هيچ انقلاب سياسي نميتواند مقدمه اي براي انقلاب اسلامي باشد.


14 آگوست 1947م. كشور اسلامي پاكستان در پرتو كلمه لا اله الا الله در عرصه جغرافياي شبه قاره هند به استقلال رسيد. «مسلم ليگ» تنها حزب طرفدار استقلال پاكستان مدعي بود كه پاكستان را به تمام معني يك كشور اسلامي ميسازد. اما بدون اصلاح سيره، رفتار و اخلاق، كار انقلاب اسلامي غير ممكن به نظر ميرسيد. اينجا بود كه مودودي در اثر خود به نام«تخريب و اصلاح» و «شهادت حق» در اين باره بحث مبسوطي را مطرح كرد. در پي استقلال پاكستان شعله هاي جنگ و فساد تمام مناطق پنجاب را فراگرفت. مودودي به اتفاق همكارانش همراه با ساير مسلمانان در 28 آگوست از پنجاب شرقي به پاكستان منتقل شدند و در لاهور دفتر مركزي جماعت اسلامي را تاسيس كردند. ماهنامه ترجمان القرآن در اينجا منتشر شد.


در سالهاي 48-1947م. جماعت اسلامي پاكستان تحت رهبري مودودي كار خدمات رساني و سرويس دهي را داوطلبانه در اردوگاه هاي مهاجران انجام داد. در ماه ژانويه 1948م. يعني پنج ماه بعد از استقلال پاكستان، مودودي نخستين سخنراني خود را با عنوان «قانون اسلامي» در دانشكده حقوق لاهور ايراد كرد و از مسئولان درخواست كرد كه نظام حكومتي پاكستان بايد مبتني بر قرآن و سنت باشد.


در ماه مارس 1948م. در پارك جهانگير كراچي خطاب به مردم پاكستان خواسته معروف خود (مطالبه نظام اسلامي) را در قالب چهار ماده چنين توضيح داد.


1-        حق حاكمت در پاكستان از آن خداست و حكومت پاكستان جز اينكه به دستورهاي خدا عمل كند، حق بيشتري ندارد.


2-    تمامي قوانين مخالف شريعت اسلامي در پاكستان بايد منسوخ شود و در آينده قوانيني كه خلاف شريعت است، به رسميت شناخته نشود.


3-        قانون اساسي پاكستان شريعت اسلامي است.


4-        حكومت پاكستان فقط در چارچوب شريعت بايد از اختيارات خود استفاده كند.


در ماه اكتبر 1948م. زماني كه مخالفان نظام اسلامي در عرصه هاي علمي و منطقي نتوانستند با مودودي مقابله كنند، در چهارم اكتبر 1948 بعد از نماز مغرب و قبل از نماز عشاء، وي به اتفاق دو تن ديگر از رهبران بلند پايه جماعت اسلامي را دستگير كرده و راهي زندان كردند. بعد از گذشت شش ماه، محكوميتش شش ما ديگر تمديد مي شود. و شش ماه ديگر نيز تمديد ميشود. ولي او همچنان بر مطالبه اجراي شريعت اسلام و نظام اسلامي تأكيد ميكند. «نظام حيات اسلامي»، «قانون اسلامي» و «اجراي آن در پاكستان»، «حكومت اسلامي و حقوق اهل ذمه»، و مطالبات ديگري پيرامون اجراي شريعت اسلامي حاصل اين دوره است.


قرارداد مقاصد


در 12 مارس 1949م. به دليل همه جانبه مردم، نهضت اجراي شريعت اسلامي كه از طرف مودودي آغاز شده بود، شدت گرفت. تا اينكه در 13 مارس 1949م. حكومت ناچار شد قطعنامه و قراردادي كه پاكستان را به سمت صحيح اسلامي هدايت ميكرد، بپذيرد. اين اقدام حكومت در زماني انجام گرفت كه مودودي در زندان بود. در 13 مارس مجلس اين قرارداد را تصويب كرد. در 9 مي 1949م. جماعت اسلامي نخستين اجلاس سرتاسري خود را در لاهور برگزار كرد.


امام مودودي آزاد ميشود


در 28 مي 1950م. حكومت به دليل محدوديت قانوني كه در پيش راه خود داشت، مودودي و همراهانش را از زندان آزاد كرد. بدين ترتيب، دوران طولاني نزديك به دو سال بازداشت، خاتمه يافت.


دانشمندان، نظريه پردازان و متفكران جماعت اسلامي چنان شرح و توضيحاتي بر قرارداد مقاصد(قطعنامه) نوشتند كه با وجود تلاش فراوان مخالفان اجراي شريعت كه در دستگاه حكومت نفوذ داشتند، نتوانستند آن را از محور قانون اسلامي منحرف كنند. لذا اين قطعنامه همواره به عنوان مظهر شريعت اسلامي شناخته شد.


نخستين پيشنهادهاي قانوني


بعد از يك سال تمام تبليغات گمراه كننده، به دليل خواست و تقاضاي مردم، حكومت ناچار شد در سپتامبر 1950م براي نخستين بار نظر خود را در مورد قانون اسلامي ارائه دهد. اين نظر در واقع چهره اصلي دولتمردان را به مردم معرفي كرد. آنچه در اين جوابيه جلب نظر ميكرد، عبارت بود از مخالفت با روح و مزاج قوانين شريعت اسلامي، البته رنگ و بوي افسر شاهي نيز در آن نمايان بود.


در 14 اكتبر 1950م مودودي در محل«موچي دروازه» در لاهور يك جلسه بسيار عظيم برگزار و پيرامون اظهارات حكومت درباره قرارداد مقاصد صريحاً صحبت كرد و اظهار داشت كه براي استبداد آماده ميشود. بلاخره آرا مردم مشت محكمي بر دهان مخالفان كوبيد و سرانجام دستگاه حكومت و دولتمردان ناچار شدند اظهارات خود را پس گيرند.


دولتمردان اين مشكل را عنوان ميكردند كه رهبران مذهبي و فرقه هاي متعدد، ماده نيستند بر يك قانون اسلامي اتفاق نظر داشته باشند. آنها به بهانه اينكه علما و روحانيون وحدت نظر ندارند، اظهار ميداشتند كه ما كدام ديدگاه فقهي را حاكم كنيم و قوانين اسلامي بر مبناي كدام فقه تدوين شود؟


اجتماع روحانيون و رهبران مذهبي


روحانيون و رهبران مذهبي آمادگي و وحدت نظر خود را در برابر بهانه جويي هاي دولتمردان، اعلام داشتند. در 21 ژانويه 1951م. جلسه اي مشتمل بر 31تن از روحانيون بلند پايه به نمايندگي از فرقه هاي مختلف اسلامي برگزار شد. مودودي نيز از جمله اعضاي شركت كننده در اين جلسه بود. اين اجتماع يك پيشنهاد قانوني را كه شامل 22 ماده بنيادين بود، به تصويب رسانيد و در اختيار دولت و ملت قرار داد.


مطالبه قوانين اسلامي


پس از رد توضيحات حكومت در مورد قرارداد مقاصد، مسئله اجراي شريعت به خاموشي گراييد. بلاخره مودودي در ماه مي سال 1952م، مطالبه خود را شامل 9 ماده به شرح زير در اين مورد ارائه داد.


پيشنهاد نه(9) ماده اي


1-        قوانين كشور، اسلامي خواهد بود.


2-        هيچ قانوني خلاف شرع تدوين نخواهد شد.


3-        تمام قوانين منافي شريعت، بايد منسوخ اعلام شوند.


4-        حقوق مدني مردم محفوظ خواهند ماند.


5-        مردم مجاز خواهند بود كه عليه قوه مجريه و مقننه در دادگاههاي سرتاسر كشور براي احقاق حقوق خود شكايت كنند.


6-        قوه مجريه حق ندارد در امور و تصميمات قوه قضاييه دخالت كند.


7-        حكومت مسئول تأمين كالاهاي اساسي و ضروري از قبيل غذا، لباس، مسكن، معالجه، مداوا و تعليم و تربيت خواهد بود.


8-        فرقه قادياني طبق خواست عامه مسلمانان به عنوان يك فرقه غير اسلامي شناخته شود.


از ماه مي 1952م. تا دسامبر 1952م. فعاليت بسيار گسترده اي براي اجراي قوانين اسلامي در سرتاسر كشور آغاز شد. جماعت اسلامي با برگزاري جلسه و به راه انداختن تظاهرات اين حركت را شدت بخشيد. در نتيجه حكومت ناچار شد تا قبل از پايان سال 1952م. يعني در ماه دسامبر 1952م. همانگونه كه مودودي مسئولان و دولتمردان را به مبارزه طلبيده بود، نظر خود را درباره قوانين اسلامي ارائه دهد.


بحران سياسي و اجتماعي درباره به رسميت شناختن فرقه ضاله قادياني به عنوان يك فرقه غير مسلمان در دسامبر 1952م. آغاز شد. بعد از حدود دو ماه و نيم، در ششم مارس 1953م. در لاهور حكومت نظامي اعلام و مودودي براي بار دوم دستگير و راهي نزدان شد.


در تاريخ 28 مارس 1953م. مودودي و تني چند از همكارانش يعني ملك نصر الله خان عزيز و سيد علي نقي در يك دادگاه نظامي مورد محاكمه قرار گرفتند.


در هفتم مي سال 1953م. علاوه بر سه نفر ياد شده، تمام سران جماعت اسلامي يك روز بعد، يعني در مورخ هشتم مي همان سال دوباره دستگير شدند.


حكم اعدام


در مورخ 13 مي سال 1953م. حكومت نظامي حكم صادره مودودي را اعلام كرد. اين رأي حكومت نظامي نه تنها در پاكستان بلكه در سرتاسر جهان اسلام خشم و غضب مردم مومن را برانگيخت. از گوشه و كنار دنيا عليه اين حكم تلگراف هايي مبني بر نگراني مردم به پايتخت پاكستان مخابره شد. اعتصابهاي گسترده اي صورت گرفت و تقاضا براي آزادي وي شدت گرفت. اين همه شور در سرتاسر جهان اسلام موجب شد تا حكومت تحت فشار قرار گرفته، حكم اعدام را به حبس ابد تبديل كند.


در سالهاي 55-1953م. آزادي زندانيان حكومت نظامي و مطالبه اجراي شريعت اسلامي جزو برنامه كاري جماعت اسلامي بود و تمام احزاب و انجمن هاي طرفدار اسلام، حمايت خود را نسبت به دو مسئله مذكور اعلام داشتند. جماعت اسلامي در اين مهم ساير احزاب و انجمن هاي اسلامي را رهبري ميكرد.


در سال 1955م. سالار قافله نهضت اقامه دين، يعني مودودي و همكارانش به دليل اشكال قانوني و فقط به خاطر دلايل فني در دادگاه عالي كشور تبرئه شدند.


در ماه نوامبر 1955م. جماعت اسلامي يك جلسه سراسري در كراچي برگزار كرد. مودودي كه به تازگي از زندان آزاد شده بود، در اين اجتماع بزرگ شركت كرد. او مطالبه اجراي شريعت را دوباره مطرح كرد. با به نمايش گذاشتن توان جماعت اسلامي، مجلس مقننه را براي تدوين قانون اسلامي تحت فشار قرار داد. از سراسر كشور تقاضاي اجراي شريعت دوباره مطرح شد.


در 23 مارس 1956م. حكومت در اثر فشار مردم ناچار شد، قانون اساسي را تدوين كند و اين قانون اساسي مورد تاييد تمامي احزاب سياسي و مذهبي قرار گرفت. جماعت اسلامي با اندكي حذف و اضافه آن را پذيرفت و بدين ترتيب كار تدوين قانون اساسي اسلامي، با موفقيت به پايان رسيد.


در سال 57-1956 مودودي و جماعت اسلامي با برگزاري جلسه و سخنراني و فعاليت هاي گسترده خود، به تشريح قانون اساسي مصوبه 1956م. پرداختند و عنصر مذهبي و اسلامي آن را به افكار عمومي معرفي كردند.


ژنرال سكندر ميرزا كه از طرف بيگانگان و دشمنان اسلام به منصب رياست جمهوري انتخاب شده بود و اين قانون اساسي خاري در چشم او بود، تلاش بي وقفه اي را براي منسوخ كردن آن آغاز كرد.


مودودي در هفتم اكتبر سال 1958م. در لاهور، در يك اجتماع بزرگ، به همه مسلمانان پاكستان هشدار داد كه عناصر لائيك و سكولار در صدد هستند با سر نيزه سلطه خود را بر مملكت اسلامي و مسلمانان اين مرز و بوم اعمال كنند. و حركت آنها را از نظر قانوني، اخلاقي و جمهوريت محكوم كرد. از يك طرف يك رهبر فرزانه كه داراي بينشي بس عميق بود ملت و دولت را از اوضاع حال و آينده آگاه ميكرد و از سوي ديگر در پايتخت كشور صدا و سيماي مركزي بنابر فرمان رييس جمهور _فرمانده كل قوا_ درصدد كودتاي نظامي بود.


از اكتبر 1958 م. تا 1962م. شب ظلماني بسيار طولاني بر مقدرات كشور سايه افكند. بندگان خدا به صورت انفرادي كار تبليغ و گسترش دين را انجام ميدادند. مودودي نيز به مسئوليت هاي ديني خودش ادامه داد.


در سال 1963م. قانون اساسي جديدي از طرف رييس جمهور كه رهبر حكومت نظامي بود، اعلام شد. مودودي در باره اين قانون اساسي جديد چنين گفت: «حكومت نظامي از قبل غير قانوني بود ولي با اعلام اين قانون اساسي جنبه مشروعيت و قانوني پيدا كرد.»


در اكتبر 1963م. جماعت اسلامي با وجود تمام موانع و محدوديت ها، اجتماع سراسري خود را برگزار كرد. استفاده از بلندگو از طرف حكومت نظامي ممنوع اعلام شده بود. اوباش حكومت جلسه را مورد تهاجم قرار دادند. يكي از كاركنان توسط چماق بد ستان حكومت نظامي شهيد شد. در اوج رگبار مسلسل ها و گلوله ها بعضي از دوستان مودودي كه در جايگاه ايستاده و مشغول شنيدن سخنان وي بودند، نظر دادند تا او قيام را متوقف كرده و سكوت كند. مودودي در جواب گفت:«اگر من بنشينم، كدام يك از شما مي ايستد و مقاومت ميكند؟»


پليس توسط اوباش با بر هم زدن جلسه و به زمين انداختن چادر و بريدن طناب خيمه ها وظيفه ايجاد و استقرار امنيت خود را به شيوه نويني به نمايش گذاشت. اتهامات همواره عليه مودودي ادامه داشت. ولي نامبرده براي حقوق مدني و حقوق بنيادين مردم فعاليت خود را ادامه ميداد. يك طومار به طول ده مايل پيرامون حقوق مدني تدارك ديد و تحويل مجلس شوراي مركزي كرد كه در نتيجه آن مسئله حقوق مدني جزء مواد قانون اساسي قرار گرفت.


سومين زندان


در 6 ژانويه، فعاليت جماعت اسلامي ممنوع شد. مودودي همراه 63 تن از همكاران بلند پايه اش دستگير و راهي زندان شدند. در اكتبر 1964م. ديوان عالي كشور طي فرماني، اقدام حكومت مبني بر انحلال جماعت اسلامي را غير قانوني اعلام كرد و فرمان آزادي مودودي و همكاران مظلومش را صادر كرد.


سال 1965م. انتخابات رياست جمهوري با دخالتهاي گسترده نظاميان برگزار و رهبر حكومت نظامي، ژنرال ايوب خان به عنوان رئيس جمهور پاكستان انتخاب شد.


مودودي سرسختانه عليه تقلب در انتخابات رياست جمهوري سخن گفت.


در سپتامبر 1965م. جنگ ميان هندوستان و پاكستان درگرفت. مودودي و جماعت اسلامي خدمات و فداكاري هاي كم نظيري را در اين راه انجام دادند. آنها 9 مركز امداد و كك رساني و بهداشتي را در منطقه كشمير آزاد تاسيس كردند و مودودي شخصاً در اردوگاه مهاجرين كشميري حضور يافت.


چهارمين زندان


ژانويه سال 1967م. حكومت، مودودي را به اتهام نظرش در مورد عيد فطر دستگير و به مدت دو ماه در «بنون» زنداني كرد. ديوان عالي كشور اين اقدام را غير قانوني اعلام كرد و وي آزاد شد.


در سال 1967م. پنج حزب سياسي يك نهضت دمكراسي را در چهارچوب هشت ماده تشكيل دادند و براي استقرار دموكراسي اسلامي، فعاليت كردند. جماعت اسلامي و مودودي ستون فقرات اين نهضت بودند. نهضت تا پايان سال در سرتاسر كشور تظاهرات به راه انداخت تا بلاخره به موفقيت رسيد. اين نخستين پيروزي جمهوريت در حيات مودودي بود.


فوريه 1969م. رئيس جمهور ژنرال ايوب خان مجبور به تشكيل كنفرانسي از رهبران سياسي احزاب شد. مودودي در آن شركت كرد ولي كنفرانس بدون نتيجه پايان يافت. حكومت نظامي ديگري توسط ژنرال يحيي خان بر كشور مسلط شد و راه تجزيه كشور هموار شد.


در 31 مي سال 1970م. بنا بر فرمان مودودي در سرتاسر كشور، روز«شوكت السلام» (عظمت و پيروزي اسلام) برگزار شد. مردم در اين روز با تمام توان خواستار اجراي شريعت اسلامي شدند. در ماه هاي سپتامبر . اكتبر سال 1970م. مودودي به ملت و حكومت نسبت به گسترش فعاليت تجزيه طلبان هشدار داد.


در 7 سپتامبر 1970م. در سرتاسر كشور انتخابات عمومي برگزار شد و در آن عناصر تجزيه طلب پيروز شدند و درگيريهاي سياسي تا يك سال تمام ادامه پيدا كرد. در نتيجه، اوضاع سياسي كشور كاملاً بحراني شد.


در 16 سپتامبر 1971م. حكومت هندوستان با بهره برداري از اختلافات احزاب و بهره برداري از تجزيه طلبان، تهاجم نظامي خود را آغاز كرد. جماعت اسلامي به رهبري مودودي و تشكيلات دانشجويي وابسته به آن، براي نجات پاكستان شرقي از سلطه بيگانگان تا پاي جان مقاومت كرده هزاران شهيد فداي اسلام و قرآن كردند.، اما نتيجه اي حاصل نشد. ارتش پاكستان در 16 دسامبر 1971م. اسلحه را بر زمين گذاشت و تسليم ارتش هند شد. «داكا» توسط ارتش هندوستان سقوط كرد و پاكستان شرقي به عنوان كشور مستقل «بنگلادش» در جغرافياي سياسي جهان اعلام وجود كرد. پيش بيني مودودي سرانجام به رغم تلاشهاي انجام شده به وقوع پيوست.


در 7 ژوئن سال 1972م. يعني بعد از سي سال تمام، مودودي تاليف تفسير تفهيم القرآن را به پايان رساند. در نوامبر سال 1972م. مودودي از اركان جماعت اسلامي كتباً تقاضا كرد تا عذر وي را از رهبري جماعت اسلامي پذيرفته و اين بار سنگين را از روي دوش او بردارند. اعضاي جماعت اسلامي با توجه به وضعيت نامساعد جسمي وي خواست او را پذيرفتند.


در 2 نوامبر 1972م. در صحن دفتر كار مودودي، «ميان طفيل محمد» يكي از ياران راستين و باوفاي او به عنوان امير جماعت اسلامي سوگند وفاداري ياد كرد. بدين ترتيب جابجايي بزرگي در بالاترين سطح جماعت اسلامي صورت گرفت.


مودودي پس از فراقت از مسئوليت جماعت به نوشتن سيره رسول الله (ص) همت گماشت و مطالب آن را در ماهنامه ترجمان القرآن چاپ ميكرد و با اعضاي جماعت اسلامي، دانشجويان، و اساتيد ديدار و در مجالس آنان شركت ميكرد. هرچند كه از رهبري جماعت اسلامي استعفا داده بود ولي به عنوان بنيان گذار جماعت، كارها همواره بر دوش او بود. افراد از قشر هاي مختلف با او ديدار ميكردند. از گشت و گذار و مسافرتها معذور بود ولي نشست هاي بعد از نماز عصر وي همواره ادامه داشت.


در مارس 1977م. هنگامي كه بوتو تاريخ انتخابات را اعلام كرد، تمام نيرو هاي اسلام خواه حول محور مودودي متحد و منسجم شدند. در پايان انتخابات هنگامي كه تقلب بوتو به اثبات رسيد، نهضت نظام عليه او آغاز شد. اين بار هم خانه مودودي به عنوان مركز نهضت بود.


در ژوئن 1977م. مودودي با صدور يك بيانيه مطبوعاتي از بوتو خواست تا از پست نخست وزيري استعفا دهد. وي در اين بيانيه گفت كه در صورت استعفا مردم او را خواهند بخشيد. در غير اينصورت با سرنوشت نامطلوبي دچار خواهد شد.


5 جولاي 1977م. فرمانده كل نيروهاي مسلح با اعلام حكومت نظامي قدرت را در دست گرفت و بوتو را بركنار و بازداشت كرد. مردم اين اقدام ارتش را تحسين كردند . جشن گرفتند. مودودي نيز اين اقدام را به فال نيك گرفت.


11 فوريه 1978م. مطابق 12 ربيع الاول، حكومت نظامي براي اجراي بعضي حدود الهي اعلاميه اي صادر كرد. مودودي رضايت خود را از اين اقدام اعلام كرد، هرچند كه از سستي اين اقدام قدري نگران بود.


در سال 79-1978 وضعيت مزاجي مودودي روزبروز وخيم تر مي شد، دچار سكته قلبي شد. ناراحتي مجاري ادرار و درد مفاصل نيز بر مشكلات جسماني او افزوده شد تا جايي كه در نماز ها قدرت ايستادن نداشت. ناچار نمازها را نشسته ميخواند. وضعيت نامطلوب مزاجي نگذاشت كه سيرت رسول الله (ص) را تكميل كند. كار نوشتن را براي هميشه رها كرد. نيمه سال 1979م. مودودي همراه فرزند ارشدش، دكتر احمد فاروق مودودي به قصد معالجه عازم آمريكا شد. اما پس از بازگشت به وطن دچار ناراحتي معده شده و عمل جراحي در بهبودش مؤثر نيفتاد. هفته دوم سپتامبر 1979م. وضعيت مزاجي اش به شدت وخيم شد. سرانجام در بامداد 22 سپتامبر 1979 پرنده روحش به سوي گلشن پر كشيد و همه ارادتمندانش را در غم دوري اش دچار ماتم و حسرت كرد.


اشكهاي خونين من نثار قبرش باد.


از شمار دو چشم يك تن كم       وز شمار خرد هزاران بيش


آخرين تراوشات قلم او اين بود: «من مسلمانم و پاكستاني هستم.»


در مورخه 25 سپتامبر 1979م. مراسم نماز جنازه او در سطح جهاني برگزار شد. جنازه او در تاريخ 25 سپتامبر دقيقاً در روزي كه هفتاد و شش سال از عمر پر بركتش سپري شده بود، به لاهور انتقال داده شد و در تاريخ 26 سپتامبر در صحن خانه اش در منطقه پارك لاهور به خاك سپرده شد.


ز خاك سيد مودودي بوي عشق آيد     هزار سال پس از مرگش او گرش بويي


عشق به چه؟ عشق به كه؟ عشق به محمد(ص) و عشق به اسلام.


نظير خود نبگذاشتند و بگذشتند.


—————————————————–


منبع : زندگینامه سید ابوالاعلی مودودی


مولف : سعید اسعد گیلانی


مترجم : استاد نذیر احمد سلامی


انتشارات : نشر احسان 1380

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس