معماری
خانه ---> رمضان ---> حکم افطار کردن روزه در شرایط سخت
ramadan

حکم افطار کردن روزه در شرایط سخت

حکم افطار کردن روزه برای کسی که روزه گرفتن برایش سخت و دشوار است

دکتر یوسف قرضاوی / مترجم:دکتر احمد نعمتی

سوال_ من کسی هستم که چندین عمل جراحی انجام داده ام، و پزشک مرا از گرفتن روزه بازداشت. و پس از آن جراحی های پیاپی، دو سال روزه گرفتم که بسیار برایم بسیار دشوار بود. آیا جایز است که به جای روزه، کفاره پرداخت نمایم؟ و آیا جایز است در عوض طعام کفاره قیمت آن را به فقیران و مسکینان بپردازم؟

جواب: علمای اسلامیراجع به مباح بودن افطار روزه، نسبت به شخص بیمار، اجماع دارند، به دلیل قول خداوند که می فرماید: {‏ شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَن كَانَ مَرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلاَ يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُواْ الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُواْ اللّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ‏} بقره/185

{تدريجاً به دست مردم رسيده است ) تا مردم را راهنمائي كند و نشانه‌ها و آيات روشني از ارشاد ( به حق و حقيقت ) باشد و ( ميان حق و باطل در همه ادوار ) جدائي افكند . پس هر كه از شما ( فرا رسيدن ) اين ماه را دريابد ،  ( چه خودش هلال را رؤيت كند و چه با ديدن ديگران فرا رسيدن رمضان ثابت شود ) بايد كه آن را روزه بدارد . و اگر كسي بيمار يا مسافر باشد ( مي‌تواند از رخصت استفاده كند و روزه ندارد و ) چندي از روزهاي ديگر را ( به اندازه آن روزها روزه بدارد ) . خداوند آسايش شما را مي‌خواهد و خواهان زحمت شما نيست ، و ( خداوند ماه رمضان و رخصت آن را براي شما روشن داشته است ) تا تعداد ( روزهاي رمضان ) را كامل گردانيد و خدا را بر اين كه شما را ( به احكام دين كه سعادتتان در آن است ) هدايت كرده است ، بزرگ داريد و تا اين كه ( از همه نعمتهاي او ) سپاسگزاري كنيد.}

بنابر نصّ شریعت و اجماع علما، افطار کردن روزه برای بیمار جایز است، ولی باید دانست که به خاطر چه نوع بیماری ا فطار کردن روزه مباح است؟ در جواب باید گفت: آن بیمار­هایی که با گرفتن روزه شدّت می یابند، یا بهبودی آنها به تدخیر می افتد، یا گرفتن روزه با وجود آن بیماری­ها چنان مشقتی را به بار آوردکه شخص نتواند به کارهای زندگی و روزمره­اش برسد، برای چنین بیمارانی افطار روزه مباح می باشد. از امام احمد سؤال شد: بیمار چه وقت می تواند روزه اش را افطار کند؟ جواب داد: وقتی که توانایی روزه را نداشته باشد! سوال کننده گفت مانند تب؟ امام احمد گفت: چه بیماری از تب شدیدتر است؟ بیماری ها دارای انواع گوناگونی هستند، در بعضی از بیماری­ها روزه تأثیری ندارد، مانند دندان درد، زخم انگشت، دمل کوچک، و مانند این­ها؛ و در بعضی از آنها روزه باعث درمان و بهبودی می­باشد، مانند بیشتر بیماری­های شکم از قبیل پرخوری، رودل، اسهال و مانند آنها، افطار روزه به خاطر این بیمار­ها، اصلا" جایز نیست؛ زیرا، در چنین شرایطی روزه به بیمار ضررو زیانی نمی رسانید، بلکه سودمند و نافع نیز خواهد بود. افطار روزه زمانی مباح است که ضرری متوجه بیمار گردد. همچنین، شخص سالمی که با گرفتن روزه خوف بیمار شدن را داشته باشد همانند بیماری که با گرفتن روزه ترس از تشدید بیماریش را داشته باشد، می تواند روزه را افطار کند. تمامی این موارد به یکی از دو طریق شناخته می شوند: یا با تجربه شخصی و یا، با نظر پزشک مسلمان خاذقو مورد اعتماد که در طبابت و دینداری و امانتداری مورد اطمینان و اعتماد باشد. بنابراین، هرگاه پزشک مسلمانی با ویژگی ها تشخیص دهد که روزه برای شخصی مضر است، باید روزه را افطار کند، در این صورت، اگر بیمار با تحمل رنج و درد اقدام به گرفتن روزه نماید، مرتکب یک عمل مکروه از نظر دین شده است؛ زیرا، به خود ضرر رسانیده و از تخفیف پروردگار سر باز زده و رخصت او را نپذیرفته است، هر چند روزه­اش به خودی خود صحیح باشد. حال، اگر ضرر و زیان روزه برای شخص محقق باشد، و او هم چنان برگرفتن روزه اصرار ورزد، مرتکب یک عمل حرام شده است ؛ زیرا، خداوند از عذاب و شکنجه دادن بندگان به خودشان، بی نیاز می باشد، و می فرماید: { وَلاَ تَقْتُلُواْ أَنفُسَكُمْ إِنَّ اللّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيماً} { و خودكشي مكنيد و خون همديگر را نريزيد . بيگمان خداوند ( پيوسته ) نسبت به شما مهربان بوده ( و خواهد بود ) .} نساء/29

یکی از پرسشهای سوال کننده باقی می­ماند، و آن اینکه: آیا شخص در عوض روزه­هایی که بیمار بوده و روزه را افطار نموده است می تواند کفاره بدهد؟ در جواب می گوییم: بیماری بر دو نوع است: 1- بیماری موقت و مقطعی که امید بهبودی آن می­رود. در این حالت، در این حالت برای شخص بیمار نه صدقه و نه فدیه جایز نیست بلکه قضای آن روزه­ها بر او جایز می گردد؛ همانطور که خداوند متعال می فرماید:{ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ} بنابراین، هرگاه شخص بیماری یک روز یا چند روز یا یک ماه رمضان را افطار نموده باشد، هنگامی که از بستر بیماری برخاست و بهبود یافت، در اولین فرصت باید آنچه را که ترک کرده، قضا نماید. این حکم بیماری­های موقت و مقطعی است؛ اما بیماری­های مزمنی که امیدی به بهبودی آنها نباشد، حکم این گونه بیمارها با افراد کهن سالی که نمی توانند روزه بگیرند، یکی است، تشخیص این نوع بیماری­ها نیز یا با تجربه شخصی، یا با تشخیص پزشک معالج صوت می گیرد. این نوع بیماران باید فدیه بدهند؛ یعنی در برابر هر یک روزه، یک شخص مسکین را طعام دهند. بنابر نظر بعضی پیشوایان مذهب، مانند ابوحنیفه، پرداخت بهای خوراک نیز به مستحقان فقیر و مسکین به جای خوراک و طعام کفایت می کند.

___________________________________

منبع: دیدگاه­های فقهی معاصر (1)

مؤلف: د. یوسف قرضاوی

مترجم: احمد نعمتی

ناشر: نشر احسان

نوبت چاپ: اول 1380

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس