معماری
خانه ---> مقالات ---> ولايت ، ولي ، مولا و أولوالامر یعنی چه؟!

ولايت ، ولي ، مولا و أولوالامر یعنی چه؟!

ولايت ، ولي ، مولا و أولوالامر یعنی چه؟!

نویسنده: استاد محمد ربيعي

ولايت داراي معاني عديده است كه به تفصيل بيان مي گردد.

ولي و مولا نيز از ولايت مشتقند و داراي معاني متعددي هستند

أولو الامر به معني دارندگان امر و كارفرمايان هيأت محاكمه مي باشد.

ولايت: سرنوشت ساري مطلق، شرپرستي مطلق، مددكاري مطلق،  سرپرستي خاص، خون رسي،‌تصدي امور، دوستي، طرفداري، ياري و همكاري،‌ رهبري.

ولي: سرنوشت ساز مطلق، سرپرست مطلق و بلامنازع، مددكار مطلق، دوست صميمي، اقا و سرور، بنده و غلام و ميراث  بر وارث.

ولايت مطلقه از آن باري تعالي است چه او است ولي و مولي و سرپرست و مددكار و سرنوشت ساز مطلق و بلامنازع تدبير همه امور به دست اوست و تصرف مطلق در عالم هستي از آن او مي باشد  و بس : « قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ….» انعام/14

«  بگو : آيا غير خدا را معبود و ياور خود بگيرم‌ ؟ ! در صورتي كه او آفريننده‌ي آسمانها و زمين است و او روزي مي‌دهد ( و رازق همگان او است و همه بدو نيازمندند ) و به او روزي داده نمي‌شود ( و نيازمند كسي نيست) بگو : به من دستور داده شده است كه نخستين كسي باشم كه ( از اين امّت ، خويشتن را خالصانه تسليم فرمان خدا كند و ) مسلمان باشد ( و نيز خداوند به من دستور داده است كه ) از زمره‌ي مشركان مباش . »

پس جز خداي متعال كسي را سرنوشت ساز و سرپرست مطلق و مددكار بلامنازع دانستن شرك است.

« وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ » بقره/107

« و جز خدا سرپرست و ياوري براي شما نيست .»

« ‏ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ أَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ‏» انعام/62

« ‏ سپس ( همه‌ي مردگان در روز قيامت زنده مي‌گردند و ) به سوي خدا ، يعني سَرور حقيقي ايشان برگردانده مي‌شوند . هان !  ( بدانيد كه در چنين روزي ) فرمان و داوري از آن خدا است و بس ، و او سريعترينِ حسابگران است ( و در كوتاه‌ترين مدّت به حساب يكايك خلائق مي‌رسد و پاداش و پادافره آنان را مي‌دهد ) .  ‏»

در معني دوستي:« ‏إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ‏ » مائده/55

« ‏ تنها خدا و پيغمبر او و مؤمناني ياور و دوست شمايند كه خاشعانه و خاضعانه نماز را به جاي مي‌آورند و زكات مال به در مي‌كنند. »

« لَا تَتَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ » ممتحنه/60

«  گروهي را به دوستي نگيريد كه خدا بر آنان خشمگين است .  ( چرا كه با حق و حقيقت دشمني مي‌ورزند ، و با اسلام سر جنگ دارند ، و به فساد و گناه افتخار مي‌كنند ) .»

در معني سرپرست مشروط:« يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ … » نساء /59

«  اي كساني كه ايمان آورده‌ايد ! از خدا ( با پيروي از قرآن ) و از پيغمبر ( خدا محمّد مصطفي با تمسّك به سنّت او ) اطاعت كنيد ، و از كارداران و فرماندهان مسلمان خود فرمانبرداري نمائيد ( مادام كه دادگر و حقّگرا بوده و مجري احكام شريعت اسلام باشند ) و اگر در چيزي اختلاف داشتيد ( و در امري از امور كشمكش پيدا كرديد ) آن را به خدا ( با عرضه‌ي به قرآن ) و پيغمبر او ( با رجوع به سنّت نبوي ) برگردانيد ( تا در پرتو قرآن و سنّت ، حكم آن را بدانيد . چرا كه خدا قرآن را نازل ، و پيغمبر آن را بيان و روشن داشته است . بايد چنين عمل كنيد ) »

در اينجا سرپرست مشروط أولوا لامر است كه به شرط مسلمان بودن و عمل نمودن به كتاب و سنت و انتخاب از جانب مسلمين اطاعتشان واجب است.

د رمورد سرپرست خاص:« … فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ…» بقره/282

« اگر شخص بدهكار سفيه يا ضعيف يا ناتوان بود و نمي توانست كه سند را امضا كند پس ولي او سند را عادلانه امضا نماييد.»

« فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ… » نساء/25

« نكاح كنيد زنان و دختران را به اذن اهل ايشان: ولي نكاح كه عبارت از پدر و جّد و عصبه است.»

« لا نكاح الاّ بولي مرشد و شاهدي عدل»‌« هيچ نكاح يدرست نيست مگر با اجازه وليّ آگاه و خبير و حضور دو مرد عادل، گواهان عقد.» حديث شريف

در مورد خون رس يا ولي دم:«  وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَانًا » اسرا/33

« هر كس كه مظلومانه كشته شود ، به صاحب خون او ( كه نزديكترين خويشاوند بدو است ، اين ) قدرت را داده‌ايم ( كه با مراجعه‌ي به قاضي ، قصاص خود را درخواست و قاتل را به مجازات برساند ).»

در مورد كار پردازي و تفويض امور: « ولّي عمر سلمان علي البصره»‌« عمر سلمان را بر شهر بصره گماشت و امور آنجا را به او تفويض و توليت نمود»‌

در مورد طرفداري:«  وَالَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يُهَاجِرُوا مَا لَكُمْ مِنْ وَلَايَتِهِمْ مِنْ شَيْءٍ حَتَّى يُهَاجِرُوا »‌انفال/72

«  و امّا كساني كه ايمان آورده‌اند وليكن مهاجرت ننموده‌اند ( و با وجود توانائي به جامعه‌ي نوين شما در مدينه نپيوسته‌اند ، هيچ گونه تعهّد و مسؤوليّت و ) ولايتي در برابر آنان نداريد تا آن گاه كه مهاجرت مي‌كنند.»

در مورد همكاري و همياري:« ‏وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ‏» توبه/71

« ‏ مردان و زنان مؤمن ، برخي دوستان و ياوران برخي ديگرند . همديگر را به كار نيك مي‌خوانند و از كار بد باز مي‌دارند ، و نماز را چنان كه بايد مي‌گزارند ، و زكات را مي‌پردازند ، و از خدا و پيغمبرش فرمانبرداري مي‌كنند . ايشان كسانيند كه خداوند به زودي ايشان را مشمول رحمت خود مي‌گرداند .  ( اين وعده‌ي خدا است و خداوند به گزاف وعده نمي‌دهد و از وفاي بدان هم ناتوان نيست . چرا كه ) خداوند توانا و حكيم است .  ‏ ‏»

در مورد دوست صميمي:« فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَمَوَالِيكُمْ » احزاب/5

« آنان برادران ديني و ياران شما هستند.»

در مورد ارث:« وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ »‌نساء/33

« براي هر يك ( از مردان و زنان ) وارثاني تعيين كرديم تا از ميراث پدر و مادر و نزديكان برخوردار شوند ( و بر تركه‌ي ايشان استيلاء يابند )»

در مورد آقا و سرور:«  وَهُوَ كَلٌّ عَلَى مَوْلَاهُ أَيْنَمَا يُوَجِّهْهُ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ »‌ نحل/76

« يكي از آنان گنگ مادرزاد است و بر انجام چيزي توانائي ندارد و سربار صاحب خود بوده و به هرجا او را بفرستد نفعي نخواهد داشت.» در اين آيه مولي به معني مالك و آقاي عبد است.

در مورد غلام و بنده:« قنبر مولي علي» « قنبر غلام علي است.»

در مورد رهبري: « ‏إِنَّ وَلِيِّيَ اللَّهُ الَّذِي نَزَّلَ الْكِتَابَ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ‏ » اعراف/196

« ‏ بيگمان سرپرست من خدائي است كه اين كتاب ( قرآن را بر من ) نازل كرده است ، و او است كه بندگان شايسته را ياري و سرپرستي مي‌كند . ‏»

اولوالامر: مسؤلان طراز اول جامعه در برابر خدا و بندگان او.

اولوالامر در اسلام عبارت است از شوراي متشكل از خبرگان منتخب از مسلمين كه در صدر آنها امام عادل واجد الشرايط قرار دارد و بر طبق موازين عاليه ي اسلامي بر مصالح و امور مسلمين نظارت دارند و به باز و بسته كردن امور جاريه مي پردازند.

اولوالامر: شوراي خبرگان منتخب مسلمين، أمناي خداي تعالي دربين مسلمين مي باشد و حكم  خداي تعالي را قسط و عدل باشد اجرا مي كنند و خود حاكم بر مقدّرات مردم نيستند زيرا خود ايشان هم ملزم به احكام الله هستند و بايد از ديگران مطيع تر و فرمانبردارتر باشند.

هرگاه گفتار و رفتاري بر خلاف موازين عاليهي اسلامي از اولوالامر ظاهر گشت بايد به آن ها هشدار داده شود كه خود را اصلاح نمايند در صورت ادامه خلاف شرع واجب است كه امت اسلام نسبت به ايشان تصميم مقتضي بگيرند: « ‏وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِيَاءَ ثُمَّ لَا تُنْصَرُونَ‏» هود/113

« ‏ و به كافران و مشركان تكيه مكنيد ( كه اگر چنين كنيد ) آتش دوزخ شما را فرو مي‌گيرد ، و ( بدانيد كه ) جز خدا دوستان و سرپرستاني نداريد ( تا بتوانند شما را در پناه خود دارند و شرّ و بلا و زيان و ضرر را از شما به دور نمايند ) و پس از ( تكيه به كافران و مشركان ، ديگر از سوي خدا ) ياري نمي‌گرديد و ( بر دشمنان ) پيروز گردانده نمي‌شويد. »

________________________

منبع: آيينه ي اسلام/ مؤلف و ناشر: محمد ربيعي /تابستان 1365 تهران

۲ نظر:

  1. فاطمه

    سلام. مطالب شما با مبانی شیعه متفاوت بود. آیا شما از اهل سنت هستید؟

  2. سلام
    بله

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس