معماری
خانه ---> مقالات ---> معنا و مفهوم اسلام

معنا و مفهوم اسلام

معنا و مفهوم اسلام

استاد محمد ربیعی

1- اسلام لغوی : تسلیم شدن قطع نظر از باور نداشتن به دستورات الهی مانند اسلام آوردن قبیله بنی ا سد که بظاهر تسلیم اسلام شده بودند و اظهار عقیدت میکردند و خدای تبارک و تعالی پرده را ا ز را ز درون ایشان برداشت :

((قُلْ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي للَّهِ رَبِّ ٱلْعَالَمِينَ * لاَ شَرِيكَ لَهُ وَبِذٰلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَاْ أَوَّلُ ٱلْمُسْلِمِينَ ))

( ای پیغمبر بگو : همانا نماز من و حجّ و قربانی و عبادات من و زندگیم و مردنم همه و همه برای الله پرودگار جهانیان است ، برای او هیچ انبازی نیست ، و بدین روش فرمان داده شده ام ، و من اول کسی هستم که در برا بر فرمان خدایتعالی تسلیم شده و از هر تسلیم شونده ای تسلیم شونده ترم 0 )      « انعام : 162و 163»

2- دینی را که خدایتعالی به جهانیان عرضه فرموده است اسلام است دین اسلام درنهایت کمال است و آنچه موجب سعادت دنیا و آخرت باشد درآن تضمین گردیده است ، بطوریکه مراعات آن آرامش روحی و سرافرازی را برای تمام انسانها – ا لی الابد – تامین مینماید:

((ٱلْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلأِسْلاَمَ دِيناً ))

( امروز کامل گردا ندیم برای شما – مسلمان – دینتان را و نعمت خود را بر شما تمام کردم و برگزیدم اسلام را به عنوان دین برای شما 000 )      « مائده : 3 »

3- دین اسلام : مجموعه ایست از کتاب و سنّت : قرآن کریم و گفتار و رفتار و تقریر حضرت رسول اکرم محمّدالمصطفی- صلی الله علیه و سلم – که جامع تمام خیر و سعادت و مانع تمام بدی و آفت است ، عصاره ادیان گذشته آسمانی و موجب سعادت فلاح د و جهانی برای تمام انسانها است 0

((وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزاً عَظِيماً )) :

( و هر که فرمان ببرد خدا و رسول او را به درستی که رستگار شده است ، رستگاری بزرگی )    « احزاب : 71 »

4- اسلام در مقابل شرک : پاکسازی قلب و اندیشه از پرستش غیر ا لله و باور داشتن به رسالت الهی است :

((  قُلْ أَغَيْرَ ٱللَّهِ أَتَّخِذُ وَلِيّاً فَاطِرِ ٱلسَّمَاوَاتِ وَٱلأَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلاَ يُطْعَمُ قُلْ إِنيۤ أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ وَلاَ تَكُونَنَّ مِنَ ٱلْمُشْرِكَينَ  )) :

( ای پیغمبر بگو:آیا غیر ا لله در نظر بگیرم سر پرست و یارو مددکاری را ؟ ا لله که آفریدگار آسمانها و زمین است و روزی میدهد و روزی داده نمیشود بگو من به درستی که فرمان داده شده ام اول کسی  باشم که خود را تسلیم خدا کرده و او را به یکتایی بستایم . و هرگز از انباز دارندگان مباش 0 )    « انعام : 14 »

5-اسلام در برا بر کفر : استوار ماندن بر توحید و رسالات الهی است :

((وَلاَ يَأْمُرَكُمْ أَن تَتَّخِذُواْ ٱلْمَلاَئِكَةَ وَٱلنَّبِيِّيْنَ أَرْبَاباً أَيَأْمُرُكُم بِٱلْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُّسْلِمُونَ  )) :

(پیغمبری که از جانب خدا مامور به ا رشاد خلق شده مردم را به پرستش خدا امر میکند . فرمان نمیدهد شما را که فرشتگان و پیغمبران  را اربابان خود قرا ر دهید آیا فرمان میدهد شما را به کفر پس ا ز آنکه اسلام را پذیرفته و خدا  و رسالات او را باور داشته اید ؟ !! .)     « آل عمران : 80 »

6- اسلام در مقابل طغیان و تمرّد : انقیاد و فرمانبری از الله:

((وَأَنِـيبُوۤاْ إِلَىٰ رَبكُمْ وَأَسْلِمُواْ لَهُ  000 )) :

( بسوی خدا که آفریدگارتان است باز گردید و تسلیم او شوید ……)    « زمر : 54 »

7- اسلام در مقابل ریاکاری و دغل : عبادت خالص بی شائبه برای خدایتعالی است 0

((وَمَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لله وَهُوَ مُحْسِنٌ ))

( و کیست دین بهتری داشته باشد از کسی که تمام برنامه هایش برای ا لله است و روی خود را متوجه الله نموده و جز او هدفی دیگر ندارد ) و این غایت نیکو کاری است توجه فقط بخدا و اخلاص در عمل برای رضای ا و – جل جلاله -0 « نساء : 125 »

  در این آیه « أسلَمَ  » به معنی « أخلَصَ » خالص تر است ، چنانچه در آیه سوم سوره  میفرماید : الا لله الدین الخالص 0 پس ، دینی را که خدایتعالی به بهترین وجه میستاید همان خلوص و پاکی در نیّت و قول و عمل است0

8- اسلام ارادی : سر فرود آوردن د ر برا بر جلال و عظمت آفریدگار است0

((  إِذْ قَالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ قَالَ أَسْلَمْتُ لِرَب ٱلْعَالَمِينَ  )) :

(هنگامیکه پرودگار ابراهیم او را گفت : سر فرود آر0 گفتا سر به فرمان پرودگار جهانیانم 0 )   « بقره : 131 »

9- اسلام غیر ارا دی : سر به فرمان و وابسته بودن تمام کائنات ( خواسته و ناخواسته ) در برابر اراده و خواست آفریدگار عالم است 0

(( 000  وَلَهُ أَسْلَمَ مَن فِي ٱلسَّمَاوَاتِ وَٱلأَرْضِ طَوْعاً وَكَرْهاً وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ ))

و برای او سر به فرمان و تسلیم است آنچه د ر آسمانها و زمین است (راضی یا ناراضی) و بسوی ا و بر گردانده خواهند شد 0     « آل عمران : 83 »

تمام هستی : جواهر و نبات و حیوان و جماد و اعراض به فرمان او در حرکتند نخواهند همه و همه یک سیستم را تشکیل میدهند (مجموعه ای وابسته ) همانند اجزا یک ماشین مثلا ثابت و متحرک در حرکتند یا بحرکت خود یا بحرکت ماشین ، پس موجب شدن برای ایجاد ناهماهنگی جزئی (نا فرمانی خدایی توانا را نمودن ) موجب توقف سیستم یا مجموعه عالم نمیشود ، زیرا مردمان ذره بی مقداری هستند که وابسته به عالم بزرگ هستی میباشند و عالم هستی با تمام ابعاد و زوایا و سیستمهای ساده و پیچیده اش وابسته به اراده و مشیت الله رب العالمین است :

((أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يَسْجُدُ لَهُ مَن فِي ٱلسَّمَاوَاتِ وَمَن فِي ٱلأَرْضِ وَٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ وَٱلنُّجُومُ وَٱلْجِبَالُ وَٱلشَّجَرُ وَٱلدَّوَآبُّ وَكَثِيرٌ منَ ٱلنَّاسِ وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ ٱلْعَذَابُ وَمَن يُهِنِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُ مِن مُّكْرِمٍ إِنَّ ٱللَّهَ يَفْعَلُ مَا يَشَآءُ  ))

( مگر بچشم بصیرت نمی بینی که همانا ا لله جلّ جلاله سجده میکند او را آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است و همچنین آفتاب و ماه و ستارگان  کوهها و جنبندگان و بسیاری از آدمیان به شوق و رغبت  و بسیاری دیگر که مستحق عذابند (بطور ناخودآگاه) او را سجده میکنند (و هر که را خدایش خوار گرداند هیچ گرامی دارنده ای نیست ، همانا ا لله هر چه را که بخواهد انجام میدهد و مانعی برای او نخواهد بود .  )    « حج : 18 »

10- اسلام دین صلاح و آرامش است :

((وَإِن جَنَحُواْ لِلسَّلْمِ فَٱجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ 000 ))

(و اگر کافران آماده صلح شدند ای پیغمبر تو نیز آن را بپذیر و خود را به ا لله بسپار و در تصمیمت قاطع باش 0 )    « انفال : 61 »

11- اسلام جز برای دفاع ا ز حق و رفع فتنه و ایجاد امنیّت و آرامش جنگ را تجویز نمیکند در صورت رفع تعدی ادامه جنگ و دنبال کردن دشمن را روا نمیدارد :

((  وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّىٰ لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ ٱلدينُ للَّهِ فَإِنِ ٱنْتَهَواْ فَلاَ عُدْوَانَ إِلاَّ عَلَى ٱلظَّالِمِينَ  )) :

(و جنگید با کافران تا فتنه بر طرف شود قانون و دین خدا بجای بیداد گری و هرج و  مرج و خودکامگی حاکم گردد ، پس اگر کافران دست ا ز فتنه و آشوب برداشتند در اینصورت هیچگونه تجاوزی روا نیست مگر بستانکاران 0)    « بقره : 193 »

12- اسلام دین دعوت و هدایت است و جز در موارد ضروری بر سلاح و اجبار تکیه ندارد 0

((ٱدْعُ إِلِىٰ سَبِيلِ رَبكَ بِٱلْحِكْمَةِ وَٱلْمَوْعِظَةِ ٱلْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِٱلَّتِي هِيَ أَحْسَنُ 00))

(بخوان مردمان را بسوی پروردگارت به نصایح و اندرزهای پر بار و نیکو با آنان مجادله کن به حجت و دلیلی که شیرینتر است )    « نحل : 125 » 0

چنانکه دانستیم اسلام میخواهد حقایق را به مردم بفهماند و کسی که حق بجانب دارد و دلیل و برهانش برای احقاق آن از آفتاب روشنتر است بزور متوسّل نمیشود مگر در مقابل زور گویان که اعمال زور و قدرت در برابر آنها جای معذرت است 0

(( 000 فَمَنِ ٱعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ فَٱعْتَدُواْ عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا ٱعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُواْ أَنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلْمُتَّقِينَ )) :

( اگر کسی بر شما تعدی کرد در برا بر بهمان اندازه معامله به مثل کنید و بترسید از خدا و بدانید که خدا با پرهیزکاران است ، نباید ا ز اندازه خارج شوید ) 0    « بقره : 194 »

13-اسلام دین خصومت و خشونت نیست بلکه طرفدار حق و عدل است 0

((  إِنَّآ أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ ٱلْكِتَابَ بِٱلْحَق لِتَحْكُمَ بَيْنَ ٱلنَّاسِ بِمَآ أَرَاكَ ٱللَّهُ وَلاَ تَكُنْ للْخَآئِنِينَ خَصِيماً )) :

( همانا ما این کتاب را به حق برای تو فرستادیم که داوری کنید و در بین مردم به آنچه الله به تو نشان داده است و هرگز به دفاع از جنایتکاران مپرداز و خصم دیگران مشو و جز از حق طرفداری مکن 0 )   « نساء : 105 »

14- اسلام دین مدارا و رحمت و احسان است و در حدود مصلحت بوسیله نیکی ها از وقوع بدیها جلوگیری میکند آنهم به بهترین روش متناسب

((  وَلاَ تَسْتَوِي ٱلْحَسَنَةُ وَلاَ ٱلسَّيِّئَةُ ٱدْفَعْ بِٱلَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ  )):

(و هرگز نیکی همطراز بدی نمیشود به بهترین وجه از وقوع بدیها جلوگیری کن در اینصورت ناگاه در بین تو و دشمنت دوستی ایجاد و او به صورت صمیمی بسیار گرمی در خواهد آمد )    « فصلت : 34 »

15- ا سلام دین جذب و خلق را بسوی نقطه توحید هدایت میکند و از خشونت و طرد و راندن منع میکند0

((  فَبِمَا رَحْمَةٍ منَ ٱللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظّاً غَلِيظَ ٱلْقَلْبِ لاَنْفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَٱعْفُ عَنْهُمْ وَٱسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي ٱلأَمْرِ 000 ))

( به سبب رحمتی که از خدا بر قلب تو فرود آمده است برا ی آنان مهربان شدی و اگر درشت خوی و دل سخت میبودی بیگمان از دور و برت پراکنده میگشتند ، پس ببخشای بر آنها و از خدا برایشان طلب آمرزش کن وبا آنان در کارهای مهم مشاوره بنما و بآنها شخصیت و وقار بیشتری بده تا احساس حقارت نکند0 )    « آل عمران : 159 »

16- اسلام ضمن اینکه در برابر بدیها معامله به مثل را روا میدارد صاحب حق را به عفو و اصلاح تشویق مینماید زیرا عفو بعد ا ز قدرت بزرگواری صاحب حق را تثبیت و متجاوز را تأدیب می نماید :

((  وَجَزَآءُ سَيئَةٍ سَيئَةٌ مثْلُهَا فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى ٱللَّهِ إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ ٱلظَّالِمِينَ )) :

( و مکافات هر بدی به مثل آن است نه بیشتر و اگر کسی ببخشاید و اصلاح گرداند در اینصورت پاداش او بر خدایتعالی است همانا ا و دوست ندارد ستمکاران را0 )    « شوری : 40 »

17- اسلام همیشه متمایل به عفو و صلح و گذشت بوده وبا وجود تجویز قصاص یا

استیفای عوض مسلمانان را به عفو اصلاح رهنمون گشته است نمونه بارز این سیاست بزرگ ، بخشودن پیغمبر ا کرم  – صلی الله علیه و سلم – بر ا هل مکّه است 0

((  وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُواْ بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِهِ وَلَئِن صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ للصَّابِرينَ  )) :

و اگر مجازات گردید متجاوزان را بمثل آنچه اذیّت شده اید مجازات کنید ، و بطور یقین اگر از مجازات صرفنظر نمائید و صبر کنید بیگمان این روش بهتر است برای صبرکنندگان0 )    « نحل : 126 »

بطوریکه معلوم است ، دستور مجازات با احتیاط و بدون تا کید و لکن دستور صبر و چشم پوشی از عقوبت با دو تا کید و تصریح به بهتر بودن آن ، صادر شده ا ست ، آیات دلا لت کننده بر عفو و اغماض و اصلاح و احسان در قرآن کریم بسپارند و بیان آنها احتیاج به کتاب خاصّی دارد بنابراین برای حسن ختام این آیه شریفه را ختم کلام مبحث ایمان و اسلام قرا ر میدهیم که جامع مکارم اخلاق و حسن ارفاق است :

((  خُذِ ٱلْعَفْوَ وَأْمُرْ بِٱلْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ ٱلْجَاهِلِينَ  ))  :

(روش عفو  در پیشگیر و به نیکوکاری امر کن و از مردم نادان روی بگردان و به تبلیغ فرمان الهی به آنان کفایت نما  ) 0   « اعراف : 199 »

برای تربیت اسلامی این آیه کافیست و فرزندان اسلام باید ادب و اخلاق خود را با این برنامه خداپسندانه تطبیق نمایند 0 پیغمبر ا کرم – صلی الله علیه و سلم – میفرماید : پروردگار من مرا نیکو تربیت کرده و اساس تربیت مرا این آیه شریفه قرار داده است0

((خُذِ ٱلْعَفْوَ وَأْمُرْ بِٱلْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ ٱلْجَاهِلِينَ  ))

18- پس از آمدن اسلام خدایتعالی هیچ دینی را بغیر ا ز آن از هیچکس نمیپذیرد زیرا اسلام خلاصه و عصاره تمام دستورات الهی ا ست بعلاوه برنامه های خاص خود و نقش اصلاح اساسی ادیان گذشته ، شامل تورات و انجیل و زبور و صحف و کتب پیغمبران دیگر نیز هست ، کسی که آنرا قبول نداشته باشد تمام رسالات الهی را نفی و تمام پیغمبران را تکذیب کرده است العیاذ بالله تعالی :

((  وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ ٱلإِسْلاَمِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي ٱلآخِرَةِ مِنَ ٱلْخَاسِرِينَ  )) :

( و هر که غیر از اسلام دینی دیگر را بر گزیند هرگز از او پذیرفته نخواهد شد و ا و در آخرت ا ز ریاکاران است )0    « آل عمران : 85 »

19- احسان پرستش خدایتعالی است در نهایت یقین  (( الاحسان ان تعبدالله کانک تراه فان لم تکن تراه فانه یرا ک )) : ( نیکوکاری تمام آنست که آنچنان خدایتعالی را بپرستی که او را می بینی پس اگر تو او را نمی بینی بیگمان خدا ترا می بیند )0   « حدیث شریف »

20- عدل :هر چیزی را در جای خویش قرار دادن ، پس باید نیکوکاران را تشویق کرد و بدکاران را شایان کیفر دانست و هر کسی را در جای خویش نشاند0

((  يَا أَيُّهَآ ٱلَّذِينَ آمَنُواْ كُونُواْ قَوَّامِينَ للَّهِ شُهَدَآءَ بِٱلْقِسْطِ وَلاَ يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىۤ أَلاَّ تَعْدِلُواْ ٱعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ  )) :

(ای کسانیکه ایمان آورده اید برای رضای خدا قیام کنید و ایستادگی نمائید و احکام خدا را نگهدارید وگواه راستی و درستی باشید و هرگز عداوت گروهی و قومی شما را بر گناه واندارد که از عدالت بیرون روید ، عدالت را داشته باشید که عدالت نزدیکتر است از هر عملی دیگر به پرهیزکاری و تقوی همانا خداوند آگاه است به آنچه انجام میدهید  )    « مائده : 8 »

———————————————

منبع : بنکه ی بیر / کتاب ارزشمند و جامع « آئینه اسلام » تألیف عالم گرانقدر و بزرگ مجاهد مبارزه با بدعتها و خرافاتهای جامعه استاد « محمد ربیعی »

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس