معماری
خانه ---> اندیشه ---> شناخت ملی گرایی معتدل و افراطی
ملی گرایی

شناخت ملی گرایی معتدل و افراطی

شناخت ملی گرایی معتدل و افراطی

نویسنده: محمد قادری

(‏ لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَأَنزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ مَن يَنصُرُهُ وَرُسُلَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ ‏) حدید: 25

«‏ ما پيغمبران خود را همراه با دلائل متقن و معجزات روشن ( به ميان مردم ) روانه كرده‌ايم ، و با آنان كتابهاي ( آسماني و قوانين ) و موازين ( شناسائي حق و عدالت ) نازل نموده‌ايم تا مردمان ( برابر آن در ميان خود ) دادگرانه رفتار كنند . و آهن را پديدار كرده‌ايم كه داراي نيروي زياد و سودهاي فراواني براي مردمان است . هدف ( از ارسال انبياء و نزول كتب آسماني و همچنين آفرينش وسائلي چون آهن ) اين است كه خداوند بداند چه كساني او را و فرستادگانش را بگونه نهان و پنهان ( از ديدگان مردمان ) ياري مي‌كنند . خداوند نيرومند و چيره است . ‏»

در این آیه خداوند (ج) اعلام می فرماید که پیامبران خود را همراه دلایل روشن، کتاب های آسمانی و قدرت تشخیص حق و باطل فرستاده است تا ملت ها و اقوام جهان را با عدالت با هم رهبری کنند اما ملی گرایی افراطی حرکتی غیر اصولی در جهت سرپیچی از قانون اخوت، برادری و برابری میان ملّت های جهان است و لذا غیر از کاشتن تخم جبهه گیری و کینه توزی در میان ملّت ها راندمان دیگری برای بشریت ندارد.

آری ملّت های جهان که در اصل از یک خانواده و فرزندان آدم و حوا هستند ملی گرایی افراطی آن ها را به جان هم انداخته و در آتش جبهه گیری ها، غارت و چپاول ثروت های همدیگر آنان را می سوزاند.

اینک برای شناخت بهتر به تعریف ملی گرایی شناخت و بررسی کوتاهی در مورد ملی گرایی افراطی می پردازیم.

1- ملی گرایی معتدل

میهن دوستی معقول و منطقی نه اینکه مخالف مصالح انسانی و تحقق برادری در بین ملّت های جهان نیست بلکه پدیده ای کاملا طبیعی بوده و ریشه در اعماق تاریخ دارد.

در این مورد به تعریفات زیر توجه فرمایید:

1- «کارلنون هیس» می گوید: ملّت یک گروه مستقل سیاسی است که جهان بینی و میراث فرهنگی مشترک دارند.

2- «بوبگی» می گوید: ملّت مجموعه ای از افراد است که عامل خاک، خون یا زبان، فرهنگ و تاریخ آنان را به هم پیوند داده است.

3- «سالو و بارون» ملّت و ناسیون را چنین تعریف کرده است: کلمه ناسیون بر گروهی از مردم اطلاق می شود که در سرزمین واحدی زندگی کنند و نهادهای سیاسی مشترک آنان را پیوند دهد.

این تعریفات را می توان بر ملی گرایی معتدل و معقول اطلاق کرد چرا که از هیچ گونه ظلم و تجاوز به حقوق دیگران بحثی به میان نیامده است.

ملی گرایی معتدل قابل ارزش و احترام است اما آنچه برای وحدت جوامع انسانی خطر و تهدید محسوب می شود ملی گرایی افراطی و سوء استفاده از اصول و پایه های ملی و میهنی می باشد که اینک به تعریف مختصری از آن هم می پردازیم.

2- ملی گرایی افراطی

1- دائرة المعارف آمریکا می نویسد: “از مفاهیم با اهمیت ناسیونالیسم وفاداری بیش از حد به ملّت است از دیگر شعارهای ملی گرایی افراطی می توان افتخار به میراث های ملی و اعتقاد عمیق به برتری ملّتی بر سایر ملّت ها نام برد.”

2- «هانس کوهن» می گوید: “اعتقاد عمیق به دوست داشتن میهن و وفاداری به آن و اشتراک در تعیین سرنوشت آن اساس ناسیونالیسم است. ناسیونالیسم هنگامی قلمداد می شود که هیچ چیز مانع از وفاداری در راه میهن نشود.”

3- «علی باپیر» می گوید: “ناسیونالیسم یانی نه ته وه و نیشتمان په رستی” یعنی ناسیونالیسم به معنی پرستش نژاد و میهن است.

در این تعریفات هم به موضوع سوء استفاده از اصول و پایه های ملی گرایی تصریح شده است. این موضوع بارها در تاریخ روی داده است و برخی با سوء استفاده از نام مردم و سرزمین به غارت و چپاول ثروت دیگران و افراد و گروه ها پرداخته و با اعتقاد به برتری نژادی و میهنی اقدام به خونریزی کرده اند. خطرناک تر از همه این ها حتی به تحریف تاریخ هم پرداخته اند. ویل دورانت در این مورد می گوید: “قرن نوزدهم ناسیونالیسم را کشف کرد و تقریباً همه ی تاریخ نویسان را فاسد کرد[1].”

اکنون با توجه به تعریفات گذشته به تعیین و تعریف پایه های ملی گرایی بپردازیم:

1- سرزمین جغرافیایی:

سرزمین جغرافیایی یکی از اصول و پایه های ملی گرایی محسوب می شود. داشتن مرز جغرافیایی معین به شرط عدم اعتقاد به برتری و تجاوز نکردن به ملّت های دیگر پدیده ای کاملاً طبیعی است هر چند هم وحدت در شکل و تشکلات وسیع تر با اهمیّت تر است. به عنوان نمونه وحدت بر اساس اعتقاد و ایدئولوژی، وحدت بر اساس اصول انسانی و وحدت بر اساس قاره ها که امروزه در جهان مشاهداتی در این زمینه جلب توجه می کند مثلاً کشورهای اروپایی به شیوه ای منطقی و اصولی در تلاش هستند تا مرزهای جغرافیایی خود را از میان بردارند و اروپای واحد را تشکیل دهند.

2- دین:

یگانگی دین عامل پیوند دهنده مهمی بوده و می تواند باشد. این پایه از پایه های ملی گرایی به ویژه در میان مؤمنان می تواند کاملاً مؤثر باشد.

لازم به ذکر است که هر چند ادیان الهی برای پاک کردن درون انسان ها از رزایل آمده اند اما برخی اوقات تعصبات خشک مذهبی و کج فهمی در مسائل و موضوعات دین به عواقب خطرناک می انجامد.

به هر حال آنچه شایان توجه است دین ذاتاً عامل مفید و مؤثر است اما پیروان دین را نمی توان عاری از کاستی ها و نواقص دانست.

3- زبان:

بسیاری از ناسیونالیست ها زبان مشترک را مهمترین عامل وحدت ملّت می دانند هر چند وحدت بر اساس زبان هم به شرط سوء استفاده نکردن از آن ناپسند نیست اما این موضوع که آیا زبان می تواند عامل وحدت باشد جای تردید است چرا که امروزه در جهان ملّت ها و کشورهای زیادی هستند که با وجود تنوع زبان ها در کنار هم و متحد زندگی می کنند مثلاً سوئیس سه زبان رسمی و متفاوت دارند و در هندوستان حدود 300 لهجه گوناگون.

4- نژاد:

نژادگرایی و احساس وحدت بر مبنای خون یکی دیگر از ارکان ناسیونالیسم است. در رابطه با نژادگرایی هم باید گفت وحدت و اتحاد بر اساس آن هم به شرط سوء استفاده نکردن از آن معقول و مفید است هر چند سوالات بسیاری هم در این مورد وجود دارد از جمله چرا ملی گرایان اتحاد بر اساس نژاد در نصف راه متوقف کرده اند و به اتحاد بر اساس نژاد اصیل تر و کهن تر آن یعنی نیاکان تمام انسان ها (آدم و حوا) نمی اندیشند؟

5- تاریخ و فرهنگ مشترک:

یکی دیگر از اصول ومبانی ناسیونالیسم تاریخ و فرهنگ مشترک است اما اگر تاریخ و فرهنگ مشترک را مبنای وحدت ملّی قرار دهیم دچار سرگردانی خواهیم شد چرا که در طول تاریخ مرز جغرافیایی کشورها بارها تغییر کرده است اما باز هم وحدت و اتحاد بر اساس تاریخ و فرهنگ مشترک هم به شرط سوء استفاده نکردن از آن امری غیر منطقی نیست.

6- بستگی های مشترک اقتصادی:

تا آن جا که من اطلاع دارم نخستین بار کارل مارکس بستگی های اقتصادی را به عنوان یکی از عوامل تشکیل دهنده ملّت طرح کرد و واقعیّت تاریخی و حقیقت امر هر چه باشد تحلیل گران مسائل ملّی بستگی های اقتصادی را از اصول و پایه های ملی گرایی قلمداد کرده اند و این بستگی ها ذاتاً خوب و پسندیده اند اما استفاده های غیر معقول از آن ها خلاف منطق و دلیل می باشد و آن را در دایره ملی گرایی افراطی قرار می دهد.

—————————————————————-

منبع: تحلیلی بر ملی گرایی / مؤلف: محمد قادری / انتشارات: پویان فرنگار 1388



[1] – کتاب “اسلام و ملی گرایی” دکتر علی محمد نقوی چ دوم بهار 1364 دفتر نشر فرهنگ اسلامی ص 83.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس