دقت و کشمکش در حسابرسی آخرت
دقت و کشمکش در حسابرسی آخرت
نویسنده : عبداللطیف احمد عاشور / مترجم: افضل ده مراد نژاد
روز قیامت هر کسی که در حسابرسیاش دقت و کشمکش صورت گیرد و اعمال و کردار زشت یک به یک شمرده شوند؛ خداوند دستور میفرماید این شخص را به دوزخ بیندازید. چنانچه در این مورد در قرآن مجید آمده است:
« يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَراً وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوَءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً وَيُحَذِّرُكُمُ اللّهُ نَفْسَهُ وَاللّهُ رَؤُوفُ بِالْعِبَادِ . آلعمران/30»
( كساني كه از فرمان پروردگارشان سرپيچي ميكنند ، بترسند از ) روزي كه هر كسي آنچه را از نيكي انجام داده است حاضر و آماده ميبيند ( و مايه سرور او ميشود ) و دوست ميدارد كاش ميان او و آنچه از بدي انجام داده است فاصله زيادي ميبود ( تا ديدار زشت آن را نبيند و به فرجام نامبارك آن ، دچار عقاب و عذاب نشود ) ، و خداوند شما را از ( نافرماني ) خودش برحذر ميدارد ، و خداوند نسبت به بندگان مهربان است ( و با نافرماني از او ، رحمت را به زحمت ، و نعمت را به نقمت تبديل نكنيد ) .
خداوند میفرماید: « وَأَنذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ . مریم/39»
( اي پيغمبر ! ) ظالمان را از روز حسرت ( كه رستاخيز است ) بترسان . آن هنگامي كه كار از كار ميگذرد و ( همهچيز دنيا پايان ميگيرد و وقت حساب و كتاب فرا ميرسد ، و ستمكاران ميبينند كه ) ايشان در غفلت ( عمر گرانمايه را ) بسر بردهاند و ( به قيامت و بهشت و دوزخي ) ايمان نداشتهاند .
حضرت عایشه از حضرت رسول اکرم روایت میکند: هر کسی حسابرسی وی با دقت و کشمکش انجام شود، هلاک میشود” مَنْ حُوسِبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عُذَّبَ”، فقلت: أليس الله يقول: (فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا ) قال: ” لَيْسَ ذَلِكَ الْحِسَابُ إنَّمَا ذلكَ العَرْضُ، وَلَكِنْ مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عُذِبَ” .
هر که اعمالش با دقت حسابرسی شود، هلاک میشود. حضرت عایشه میفرماید: من سؤال کردم: ای پیامبر خدا مگر خداوند نفرموده است حساب آسان؟ حضرت پیامبر فرمودند: آن حساب آسان که در قرآن مذکور است، نشان دادن اعمال انسان است ولی هرکسی که در حسابرسی او دقت و کشمکش شود، هلاک میشود.
در روایت صحیح بخاری آمده است: من حُوسِبَ عُذِّبَ. هر کسی که در حسابرسی او دقت شود، عذاب میشود. حضرت عایشه میفرماید: من سؤال کردم: مگر خداوند نفرموده است که حساب آسان میگیرم؟ حضرت رسول فرمودند: « إنَّمَا ذلكَ العَرْضُ، وَلَكِنْ مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عُذِبَ.
آن حساب آسان مذکور در قرآن همان نشان دادن اعمال است.
علامه ابنحجر عسقلانی میفرماید: دقت و کشمکش در حسابرسی سبب عذاب میشود؛ زیرا نیکیهای هر انسانی موقوف بر قبولیت پروردگار است و اگر رحمت متقاضی قبول پروردگار، شامل انسان نشود نجات ممکن نخواهد بود.
در روایت امام احمد از حضرت عایشه آمده است: که میفرمایند: از رسول اکرم در نمازش شنیدم که میفرمودند: « اللَّهُمَّ حَاسِبْنِي حِسَابًا يَسِيرًا» خدایا اعمال مرا به آسانی حسابرسی بفرما.
وقتی نمازشان تمام شد سؤال کردم: ای رسول خدا حساب آسان چیست؟
حضرت رسول اکرم فرمودند: « يُنْظَرُ فِي كِتَابِهِ، وَيُتَجَاوَزُ عَنْهُ، إنَّهُ مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ يَوْمَئِذٍ يا عَائِشَةُ هَلَكَ».
این که در نامه اعمال انسان نگاه گذرا شود یعنی گناهان معاف شوند، چون ای عایشه هر کسی آن روز با دقت حسابرسی شود هلاک میشود.
علامه قرطبی میفرماید: معنای این گفته حضرت پیامبر إنَّمَا ذلكَ العَرْضُ: بدرستی که این نشان دادن اعمال است؛ این است که آن حساب مذکور در قرآن عبارت از این است که اعمال انسان مؤمن به او نشان داده میشود تا از احسان و منت خداوند و این که این گناهان را در دنیا پوشیده است، باخبر شود و نیز از این که خداوند آنها را معاف فرموده است.
قاضی عیاض(رحمةالله علیه) میفرماید: کلمه (عُذِّبَ) مذکور در حدیث حضرت رسول اکرم دارای دو معنا است:
1- دقت و کشمکش در حسابرسی و نشان دادن گناهان و اطلاع یافتن از گذشتۀ نادرست و توبیخ در قبال آن، خود یک نوع عذاب است.
2- سرانجام دقت در حسابرسی، به عذاب میکشد. چون تمام نیکیهای بنده از طرف خداوند است که به او توان انجام آنها را داده است؛ زبرا اعمالی که به خاطر خداوند انجام میشود بسیار کم است. و مراد از حساب آسان در قرآن مجید پیش کردن اعمال است بدین صورت که کردار او در جلوی چشمش ظاهر میگردد تا این که انسان گناهکار آنها را ببیند سپس از او گذشت میشود و این مطلب از حدیث حضرت عبادبنالزبیرالعوام که در طبری و مسند بزار آمده است، تأیید میشود.
حضرت عبادبنالزبیرالعوام میفرماید: سمعت عائشة تقول سألت رسول الله – صلى الله عليه وسلم – عن الحساب اليسير قال الرجل تعرض عليه ذنوبه ثم يتجاوز له عنها
از حضرت عایشه شنیدم که فرمودند: از پیامبر در مورد حساب آسان سؤال کردم؟ و ایشان در جواب من فرمودند: حساب آسان آن است که گناهان انسان به او نشان داده شود و سپس از گناهان او گذشت شود.
در حدیث حضرت جابر به روایت أبی حاتم و حاکم آمده است: “من زَادَت حسناتُهُ على سيئاتِهِ فذاكَ الذي يدخُل الجنةَ بغيرِ حساب، ومن استَوَت حسناتُهُ وسيئاتُهُ فذاكَ الذي يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسيرًا ثم يُدْخَلُ الجنة، ومن زادَت سيئاته على حسناته فذاك الذي أوبقَ نفسَهُ وإنما الشفاعة في مثله”.
کسی که نیکیهای او از بدیهایش بیشتر باشد بدون حساب و کتاب وارد بهشت میشود و کسی که نیکیها و بدیهایش برابر باشند، حسابرسی او با آسانی انجام میشود و سپس وارد بهشت میشود و کسی که بدیهایش از نیکیهایش بیشتر باشد، این کسی است که نفسش را هلاک نموده و شفاعت در حق این چنین اشخاصی خواهد بود.
مقاله مرتبط : کسانی که در آخرت با آسانی حسابرسی میشوند ؟ !
—————————————
منبع : اتفاقات پس از مرگ / نویسنده : عبداللطیف احمد عاشور / مترجم: افضل ده مراد نژاد / انتشارات: احمد جام
