اسلام و قلب
بسم الله الرّحمن الرّحیم
اسلام و قلب
چیزی که می خواهم درباره ی آن صحبت بکنم ، ناحیه ی دل است که جنبه ی روحی محض دارد . دل داراي نگرش ، و آمادگيها و عوامل و صورتها و مفاهيمي است كه بر اساس آنها عنوان رباني يا شيطاني بر آن اطلاق ميگردد .
دين آمده است كه دلها را متوجه مفاهيم ارزشمند و والا قرار دهد . اين مفاهيم چيست ؟
قلب مؤمن حساس ، با شعور و كشٌاف است ، كه اگر از قساوت دور باشد ، حقايق امور را به عيان مشاهده ميكند .
آنگونه که خداوند مهربان در سوره ی – انفال:2-5 – می فرمای : (( مؤمنان تنها كساني هستند كه هر وقت نام خدا برده ميشود ، دلهايشان هراسان ميگردد ، و هنگامي كه آيات او بر آنان خوانده ميشود بر ايمانشان ميافزايد و بر پروردگار خود توكل ميكنند . آنان كساني هستند كه نماز را چنانچه بايد ميخوانند ، و از آنچه بديشان عطاء كردهايم ميبخشند . آنان واقعاً مؤمن هستند ، و داراي درجات عالي ، مغفرت الهي ، و روزي پاك و فراوان در پيشگاه خداي خود ميباشند .))
و در سوره ی – الحج : 34 – می فرماید : (( مژده بده مخلصان متواضع را ، آنان كساني هستند كه چون نام خدا برده ميشود ، دلهايشان به هراس ميافتد و در برابر مصايبي كه گريبانگيرشان ميگردد شكيبايي پيش ميگيرند ، و نماز را چنانچه بايد ميخوانند و از اموالي كه بديشان عطا كردهايم صرف ميكنند . ))
پس قلب مومن داراي حيات و حساسيت و شعور است و از غفلت و قساوت و غش بدور است . دل مؤمن همواره داراي شعوري است كه صاحبش را در مقابل گناه و معصيت بازخواست ميكند .
بنابراين حساسيت از لوازم قلب هر مؤمني است .
چنانچه خدای رحمان فرموده – الحج : 34 – : (( آنان كساني هستند كه چون نام خدا برده ميشود ، دلهايشان به هراس ميافتد .))
اما دلهاي غير مومن ، گرفتار قساوت است :
و خداوند در سوره ی الزمر : 22 آنان را اینگونه توصیف می کند : (( واي بر كساني كه دلهاي سنگيني دارند و ياد خدا به آنها راه نمييابد ، آنان واقعاً به گمراهي و سرگشتگي آشكاري دچارند .))
پس قلب مومن كه با خواست اسلام هماهنگي دارد ، همواره ارتباط با خداي علي و كبير را احساس ميكند و همواره به ياد خداست به طوريكه يك چشم بر هم زدن از خدا غافل نميشود :
(فلو خطرت لي في سواك اراده علي خاطري يوما حكمت بردتي)
– اگر روزي تمايل به غير تو در من خطور كند آن روز ميتواني حكم به ارتدادم كني .-
بدينسان است كه دل مؤمن همواره در پرتو مراقبت خداي تعالي به سوي كمال بالا ميرود ، زيرا كه معتقد است : خدا ميشنود و ميبيند و بر اسرار او در سختي و خوشحالي آگاه است و خدا آنچه انجام ميدهد ، و هر جنبشي و حركتي در پيشگاه او ثبت و ضبط است . بنابراين دل مؤمن همواره به ياد خدا است .
همنگونه که خداوند در قرآن می فرماید : (( آيا گمان ميبرند كه ما اسرار پنهان و سخنان در گوشي آنان را نميشنويم ؟ آري فرشتگان مأمور ما در كنارشان حاضر و بر اعمالشان ناظرند ، و (همه كردار و گفتارشان را) مينويسند و ثبت و ضبط ميكنند .)) الزخرف 80 (( ما انسان را آفريدهايم ، و ميدانيم كه به خاطرش چه ميگذرد ، و چه انديشهاي در سر دارد و ما از شاهرگ گردن به او نزديكتريم . )) ق:16
زندگي مومن در دنيا چنين است ، بطوريكه قلبش حساس است كه به سبب اين حساسيت مرتكب شر نميشود ، و اعمال خير را ترك نميكند ، با همه اينها او در وراي اين زندگي با خدايش ارتباط دارد .
اين چيزي است كه اسلام در قلب مومن بنا كرده است .
علائم شعور قلبي كه دل را استقامت ميبخشد چهار چيز است :
1- احساس دقيق
2- شعور و احساس مسئوليت
3- ترس از خدا
4- آزادي از عوامل شر
اگر شما حساس باشي ، بدانكه ايمانت در حد حساسيت شما است زيرا شخص حساس هرگاه بسوي شر برود ، خود را ملامت ميكند ، و آنگاه خود را ميآزمايد : كه آيا حضور دل او بيشتر بوده يا غفلتش ؟ شخص مومن ميداند كه خداوند در خانه ، و در راه ، و کارگاه ، و در مزرعه ناظر بر او است . بنابراين ايمان شما در حد شعور شما است .
آيا در هنگام گناه آخرت را بياد ميآوري ؟ و ميداني كه چه گناهي كردهاي ؟ بايد بداني كه ايمانت بستگي به حدود آگاهي و بينش و بيداري شما دارد. وانگهي آيا از شر پرهيز ميكني ؟ از وسوسههاي شيطاني دوري ميكني ؟ ايمانت با حدود پرهيزگاري تو سنجيده ميشود .
برادران : واجب است كه در اين موارد همواره آماده ی عمل باشيد ، تا كه مومن صادق شويد . اين بود آنچه دوست داشتم كه براي شما در اين شب بيان كنم .
درود و سلام بر سرور ما حضرت محمد و بر خاندان و يارانش باد .
امام شهید حسن البنّا
************************************************************
منبع : نگرشهایی در اسلام ترجمه : استاد مصطفی اربابی
