چیروکی – موسی (عليە السلام) و پياوي ڕەجاڵ
چیروکی – موسی (عليە السلام) و پياوي ڕەجاڵ
وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ وَلَٰكِنْ يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ مَا يَشَاءُ ۚ إِنَّهُ بِعِبَادِهِ خَبِيرٌ بَصِيرٌ (الشورى :٢٧)
خۆ ئهگهر خوا ڕزق و ڕۆزی فراوان بکردایه بۆ بهندهکانی له زهوی دا ستهمیان دهکرد بهڵام (خوا) ڕزق و ڕۆزی بهو ئهندازه دهنێرێته خوارهوه که خۆی بیهوێ بهڕاستی خوا به ئاگا و بینایه به بهندهکانی. (تهفسیری پوختهی قورئان)
موسی (عليە السلام)و پياوي ڕەجاڵ
موسی (عليە السلام) پياوێکي ڕەجال ورەش و رووتي چاو پێکەوت .
پياوە کە وتي يا موسی لە پەروەردگارت بپاڕێرە وە ڕزق و رۆزيم پێ ببە خشێ ، ئيتر تاقەتم نە ماوە گيانم گەيشتوتە لێوم .
موسی لە خوا پاڕاوە ،خوايش دوعای موسی قە بووڵ کرد و ماڵ و ساماني زۆري پێ بە خشي.
پاش چە ند رۆژ، موسی لە مناجات گە ڕايە وە !قاڵمەقال سەێري بييني .پياوەکە بە گۆريس بە ستراوەتە وە و خە ڵکێکي زۆر تە موورەيان لێ داوە .
پرسياري کرد چيبووە؟ وتيان عە رە قي خوار دووەتەوە ،گومژی کردووە (عربدە کشيدە)و قە تڵيشي کردووە.
ئيستاکێ قەراري تٶڵە سە ند نە وەێ دەڕچووە ئەوا دەێ کوژن!!!
زانايان وتوويانە:
گربه مسكين اگر پر داشتى……تخم گنجشك از جهان برداشتى
عاجز باشد كه دست قوت يابد…برخيزد و دست عاجزان برتابد
ترجمە:
پشيلەێ داماو ئە گەر باڵي هه بواێ هێلکەێ چۆلە کەي لە سەر زەويدا نە دەهێشت .پياوي بێ دەسەڵات ئە گەر دەسي بە دەسەڵات بگا ،عاسي وسەر کش و لە خۆباي دەبێت.زۆر کەسانی هه ن کاتێک دەسەڵاتيان پێدا کرد خۆيان دەست ئە کە ن بە زوڵم و زۆر لە بێ هێزو ناتوانە کان.
قورئان ئە فەرموێت:
وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ … (الشورى :٢٧)
خۆ ئهگهر خوا ڕزق و ڕۆزی بهفراوانی به بهندهکانی ببهخشیایه، ئهوه دهستیان دهدایه تاوان و گوناهو ستهم له زهویدا، (تهفسیری ئاسان)
موسی (عليە السلام) لە م دەم سووري و گوستاخيە إستغفاري کرد.
ماذا اَخاضَکَ یا مَغرُورٌ فِی الخَطَر…. حتَّی هَلَکتَ فَلیتَ النَّملَ لَم یَطِر
هەی قوڵمە چي وای کرد کە بکە وويتە ناوي مهلە کەوە تيا بچيت ،خۆزگای ،مێلوورە هە ڕگيزباڵي دەر نە کردایت .ئە گەر باڵي بێوو هەڵفڕێ تيا دە چی.
بنده چو جاه آمد و سيم و زرش……سيلى خواهد به ضرورت سرش
آن نشنيدى كه فلاطون چه گفت …..مور همان به كه نباشد پرش ؟
ترجمە:
کاتێک ئيساني دوور لە مەکتەبي پيامبەران (عليهم الصلاەو السلام) ،دەسي بە کۆرسي و دە سە ڵات و پارە گە يشت ،بينای نافە ر ماني و عوصيان دادەمڕزێنێت .دەر ئە نجاميش خۆی شاياني لۆمە وسە رکۆت و سەر زە نش ئە کات.
مە گەر نەۆ بيستووە کە افلاطوون چي وتووە؟مێلوورە باشتر وايە نە فڕت و باڵي نە بێت.
آن كس كه توانگرت نمى گرداند….او مصلحت تو از تو بهتر داند
ترجمه: ئەوخوايە کە تۆ دەوڵمەند ناکاتەوە ،چاکەی تۆ ،لە تۆ باشتر دەزانێ وە چي بە قازانجي تۆيە.
خوا چاکەی هەرکەسێ باشتر لە خۆی ئەزانێت ،وە هەرچي بوی بە باش بزانێت ،چە دەوڵمەند ي بێ يان فەقيری بێت پێ ئە بەخشێ.
قۆرئان : إِنَّ رَبَّكَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ ۚ إِنَّهُ كَانَ بِعِبَادِهِ خَبِيرًا بَصِيرًا (الإسراء :٣٠)
بێگومان پهروهردگارت گهر بیهوێ ڕزق و ڕۆزی فراوان دهكاو دهبهخشێت بۆ ههركهسێ خۆی بیهوێ، یان كهمی دهكا بۆ ههر كهسێك مهیلی لێ بێت .چونكه بهڕاستی ئهو (خوا)یه سهبارهت بهبهندهكانی خۆی بهئاگاو بینایه، ئهزانێ كێ بهسامان حاڵی چاك دهبێ و، كێش حاڵی پێ تێك دهچێ و، ڕوو لهفهسادو خراپهكاری دهكات، (تهفسیری ڕامان)
خوا ئەگەر ڕزق ورۆزي بە فەراواني و لێشياوي بە بەندەکاني ببەخشيايە ،لەزەويدا ستەميان دەکرد ودەستيان بە تاوان و گوناە و فيزو و دەعيە و فڕت و فێڵ ،پێڵان کردن،دەکرد.وە سوپاسگزاري خوا يان نەدەکرد.
ئە وەيان ئه وت کەقاروون وتويە تي :قاروون ئە يگوت :ئەم سامان و داراييەم هەر بە هۆی زانست وزانياري و نەخشەی خۆمه وە پێمدراوە.
بەڵام حیکمەتي خوا وايە ؛ە رزق و رۆزي بۆ هەمووی بەندەکاني بەرفەراوان نەبێت ،چونکە لێشاوي نيعمەتەکان ،ئينسانە کان بۆ نافەرماني و سەرکشي هان ئەدات.خوا ئاگا و بينايە بە کارو هەڵويستي بەندەکاني خۆی کە چي ئەڵێن وە چي ئەنجام ئە دەن .
صاحبی کششاف ئەڵێ ؛خوای تبارک و تعالی زۆر بە ئاگا يە، بە بييرو بۆچووني بەندەکاني کە بۆ کوێ دەگەڕێنەوە. وە هەر چي بە چاکەيان بێت پێیان ئە بەخشێت .بۆيە فەقير يان ئاخا و دەۆڵمەنديشان دەکات ،رزق و رۆزيان دەگرێتەوە وە يان بەرفەراواني دەکات .
حکمەتي ڕەبباني ئەمەی واجب کردووە .ئە گەر هەموو بەندەکاني دەوڵمەندبن ،سەرکشي و تاغيگەري زۆڕ دەبێ وە ئەگەر هەموويان فەقير بن تێيا دەچن و ئەفەۆتن.
شوبەی تێدا نييە کە سەر کشي لە فەقردا کەمترە وفيزو دەعيە لە دەوڵمەنديا زۆرترە.هەر دووکيشيان (فەقرودەوڵمەندي)سە بەبي زاهيرين بو سەرکشە وە يان فەرمانبۆرداي.
ئەگەر ڕزق وڕۆزي بو هەموان بەرفەراوان بێت گوناەوو عوصيان زۆڕ دەبێ وە گەر نە عەکسی ئە مە يە.
سَلَامٌ عَلَيْكُمْ بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ (الرعد/24)
سهلامتان لێ بێ چونکه ئارامتان گرت (له دنیادا) جا چهند سهرئهنجامێکی چاکتان بوو.(تهفسیری پوختهی قورئان)
{سُبْحَانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ (180) وَسَلَامٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَ (181) وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (182)الصافات}
پهروهردگارت پاك و بێگهرده پهروهردگاری باڵا دهست لهوهی بێ باوهڕان دهیڵێن دهربارهی سڵاوو دروودیش بۆ گشت پێغهمبهران وسوپاس و ستایشیش بۆ خوای پهروهردگاری ههموو جیهانیان.
————————–
سه رچاوه کان:
گولستاني سە عدي شيرازي
تهفسیری پوختهی قورئان
