معماری
خانه ---> به شی کوردی ---> ​ سوبحـــــــــانی و ڕوحانیەتی قورئـان ، مەرگـی سوبحانـــــــیی و بە ڕەمزبـوون
ناصر سبحانی

​ سوبحـــــــــانی و ڕوحانیەتی قورئـان ، مەرگـی سوبحانـــــــیی و بە ڕەمزبـوون

​ سوبحـــــــــانی و ڕوحانیەتی قورئـان ، مەرگـی سوبحانـــــــیی و بە ڕەمزبـوون

لە پەراوێزی (كۆنفرانسی ناسری سوبحانی)دا”1″:

نەبەز هەورامی

كە دەگوترێ سوبحانی پیاوێكی قورئانیی بوو، زێتر ڕێبازە تەفسیریە ناوازەكەی، ڕووبەر و قووڵاییە فیقهیەكەی، ئاستە زانستیە بەرزەكەی ــ بە گشتی ــ لەبەرچاو دەگیرێت..، لە كاتێكدا ئەو كە دەچووە نێو قوڵایی دەریای قورئان و بە گەوهەرە زانستیەكانی بیر و هۆشی ئاوەدان دەكردەوە، شەپۆلی (ڕوحیی) ئایەتەكانیش دەڕژایە نێو ڕوحیەوە و لە عیبادەت و ئەخلاقیدا دەدرەوشایەوە.

قورئانی پیرۆز وەك چۆن زانست و شەریعەت و هیدایەتە، ڕوح و ڕوحانیەتیشە..( و كژلك انزلنا الیك روحا من امرنا/الشوری/51)، زمانە هونەریە پڕ لە ڕەمز و ڕاز و پڕ لە مۆسیقاكەشی، ئاوێنەی پڕ لە تیشكی دیوە ڕۆحیەكەیەتی.

فریشتەی (وەحی)ش لە قورئاندا بە ڕوح، (الروح الامین/الشعراو/193)،

(روح القدس/النحل/102) ناو براوە، كە لە سەرچاوە خوداییەكەی روحەوە، قورئانی بۆ موحەممەدی پەیامبەر(د.خ) دادەبەزاند، موحەممەدێك كە هەر بە مناڵیی ــ بە دەستی فریشتە ــ روحی بۆ لە خۆگرتنی قورئان تیفتیفە درابوو.

بەشێكی گەورە لە وەزیفەی پێغەمبەران(س)، پاراستنی دیوی روحی مرۆڤەكان و هاوسەنگ كردنی بووە لەگەڵ دیوە مادیەكەی ژیانیدا لە ڕێگەی (وەحی)ەوە (یلقی الروح من امره علی من یشاو من عباده/غافر/15)، لەم ئایەتەشدا دیسان (وەحی) بە (روح) ناوبراوە.”2″

لە ئایەتێكی دیكەشدا كاری ئەوان بانگكردنی مرۆڤ بووە بۆ زیندووبوونەوە (استجیبوا لله و للرسول اژا دعاكم لما یحیكم/الانفال24)، دیارە زیندوویەتیەش بە پلەی یەكەم لە ڕوحەوەیە.

ئەو كۆمەڵگەیەی عیسای كوڕی مەریەمی(س) بە پێغەمبەر بۆ نێردرا، هێندە لە دیوە شەهوانیەكەی ژیاندا ڕۆچوو بوو، هیچ مانایەكی بۆ روحانیەت و مەعنەویەت و ئەخلاقی بەرز نەهێشتبۆوە، بۆیە خودا پێغەمبەرێكیان بۆ دەنێرێ، هێندەی كە ڕوحە جەستە نیە، یان با بڵیم جەستەی لە نێو روحیدا تواوەتەوە(..رسول الله و كلمته القاها الی مریم و روح منه/النساو/171). لەدایكبوونی ئەو لە نەفخی روحی خودایی

(فنفخنا فیه من روحنا/التحریم/12) و پاشان بەرزكردنەوەی بەڕێوەڕەسمێكی مەلەكوتیانە(بل رفعه الله الیه../النساو/157)، هەروەها موعجیزەكانی كە نەفخی روحی خوداییان دەخستەوە نێو ژیان، ئەو ڕاستیە دەردەخەن.”3″

قورئان لە هەمان كاتدا نووریشە، نوور وەك مانایەكی ڕوون و بینراوی هەیە، مانایەكی مەعنەویی و روحیشی هەیە.

ئەم نوورە هێندێك لە تیشكەكانی بۆ ڕۆشنكردنەوەی هەنگاوی نێو بەڕرانیەت و هێندێكی دیكەیان بۆ ڕۆشنكردنەوەی بەسیرەت و ڕێگەی جەووانیەتە..، بۆ ئەوەی روح جاروبار بە هەوا و ژینگەی ئاسمانیی بگاتەوە و بتوانێ لە غوربەتی سەرزەویدا هەڵبكات و هەناسە بدات، پاشان ئەم دوو ڕێگەیەش تەواوكەری یەكدی بن لە ئاوەدانكردنەوەی ژیانی دونیا و قیامەتدا (ربنا اتمم لنا نورنا…./التحریم/8).”4″

سوبحانیی ــ بە تەواویی ــ هەستی بەو ڕاستیەی سەرەوە، بەو دوو دیویەی قورئان كردبوو.

ئەگەر لە قۆناغی سەرەتای پێگەیشتنیدا لە ڕێگەی پابەندبوون بە تەریقەتی نەقشبەندییەوە، بەرخوردی لەگەڵ روحانیەت كردبێ و ڕێگەی تەزكیەیەكی زیندوانەی گرتبێتەبەر، لە (10 ــ12) ساڵی كۆتایی ژیانیدا، چڕتر و راستەوخۆ ئەو بەرخوردەی لەگەڵ روحانیەتی قورئانی پیرۆزدا كردووە، ئەو هەمیشە ــ بە ئامادەییەكی تەواوەوە ــ لە كاتە بەرەكەتدارەكاندا ــ لەگەڵ ئاوەدانكردنەوەی زەینیدا بە تیشكە زمانیی و زانستیەكانی قورئان، ڕوحیشی ئاوەدان كردۆتەوە.

زۆرن ئەو كەسانەی قورئانیان بە دەق یان بە تەفسیرەوە لەبەركردووە، بەڵام روحانیەتی قورئانیان بە بەری رۆحیاندا نەكردووە، بۆیە دەبینین وەك مەلێكی یەك باڵ لە جووڵەدان.

سوبحانیی لەسەر چەند بازنەیەكی گەورە بەردەوام لە بزوتندا بوو، (بازنەی كاری دەعەوی، بواری كۆمەڵایەتی، كایەی زانستی و ئەخلاقیی، مەیدانی بەشداریكردنێكی مەسئولانەی جووڵەی سیاسیش).

ئەگەر خاوەنی ئەم روحە قورئانیە زیندووە نەبوایە، نەیدەتوانی لە ساڵانێكی كەمدا و لە دۆخێكی زۆر نائاسایی ژیاندا ــ كە بەردەوام لە ژێر چەندین جۆر لە فشاردا بوو ــ ژیانێك وەك لە زیندانێكی گەڕۆكدا بووبێت ــ ئەو هەموو بەرهەم و بەخشش و داهێنانە پێشكەش بكات.

ئاخر تا روح زیندووتر بێت، جەستە و هەستەكانیش زیندووتر و پڕجووڵەتر دەبن.”5″

لە قورئانیشدا یەكێك لە ماناكانی روح، هێز و پێداگریی و خۆڕاگرییە

( و ایدهم بروح منه/المجادلە22).

لەو سەرچاوە روحیەی خۆیشیەوە، قسەی لەسەر تەزكیەكردن و بەرزبوونەوە و باڵاكردن دەكرد و دەینووسی.

مەرگـــــــــی سوبحانـــــــیی و بە ڕەمزبــــــــــوون:

جوڵە روحی و زانستی و دەعەویەكەی سوبحانی خێرابوو، لەوە دەچوو هەناسەی ئەو ژیانەی لە ئایەتەكانی(وسارعوا…)،( واسعوا..)وە وەرگرتبێت، بۆیە بە زوویی وەزیفەی بەندایەتی خۆی لە ژیاندا جێبەجێ كرد، ئیدی هەر دەبوو وەها زووش بگەڕێتەوە.”6″

مەرگی ئەو لەو تەمەنە كەمەدا، لە لوتكەی بانگەواز و بەخشش و بەرهەمی داهێنەرانەدا، شتێكی سەیر و نامۆ نەبوو، تەواو لەگەڵ جووڵە و بەرزبوونەوە بەردەوامە روحیەكەیدا كۆك و تەبا بوو.

نابێ وابزانین تەنیا بەرزیی ئاستە زانستی و ئەخلاقیەكەی هۆكاری بەرزبوونەوە و درەوشانەوەی ناوی سوبحانی بن، دەبێ ژیانە سیاسی و كۆمەڵایەتیەكەشی، زیندانییكردن و مەرگیشی، بە هەمان شێوە، مایەی ناوداركردن و بە ڕەمزكردنی بن، بە ڕەمزكردن لەسەر ئاستی جیهانیی ئیسلامیی.(كە بە داخەوە هێشتا لە كوردستانیشدا وەك پێویست نەناسراوە) “7”

مەنسووری حەللاج ــ وەك شەهیدی دەستی ستەم ــ ستەمی دەسەڵاتێكی ئیسلامی لادەر ــ كە بووە بە ڕەمزێكی گەورەی جیهانیی بۆ حەقگۆیی ــ بەشێكی لەبەر دونیابینی و بیروبۆچوونەكانی، بەشێكیشی لەبەر بوێریەكەی و بەرهەڵستكاریەكەی بەرانبەر بە دەسەڵاتدارانی ستەمكار، بەشێكی دیكەشی لەبەر شێوازی كوشتنی بوو.

سوبحانیش لە ڕۆژگار و سەردەمەكەی خۆیدا، خاوەنی دونیابینیەكی تایبەت، دارای كۆمەڵێ بیروبۆچوونی قورئانیی نوێ و ناوازە بوو، بوێرانە و جوامێرانە بۆیان ژیا، بەرانبەر هەردوو دەسەڵاتە ستەمكارە فارسیەكەش(دەسەڵاتی دیكتاتۆری بنەماڵەیی شاهنشاهیی) و (دەسەڵاتی شیعە مەزهەبی توندڕەو)، شۆڕشگێڕانە ــ بە وتار و بە نووسین و بە كردەوە ــ بە دوور لە وروژاندنی خەڵك بۆ توندیی و تیژی ــ بەڵكو بە هاندانیشیان بۆ خەباتی مەدەنیانە ــ هەڵوێستی گرت و بەرهەڵستكاریی كرد، ئەركی زانایانە و ڕێبەرانە و نیشتیمانیانەی خۆی بە ئەنجام گەیاند، لە ئاكامیشدا لەسەر حەقگۆیی و هەڵوێستەكانی توندی زیندان كرا… لە دوا كاتەكانی ژیاندا دواهەمین ڕكاتەكانی نوێژی عیشق و عروجی دابەست.. ئازایانە چووە سەردار و بوو بە شەهیدی عیشق و ئازادی.”8″

ئەگەر لە سێدارەدانی سوبحانیش وەك حەللاج بە ئاشكرایی بوایە، ئەو ڕاستیانەمان زێتر بۆ ڕوون دەبوونەوە..”9″

ژیانی ئەو هەر دەبوو بگات بەسەر دار، چونكە بەردەوام لە سەركەوتن و بەرزبوونەوەدا بوو:

لە ئولكەی عیشقەدا بێ چوونە سەردار

بە ئاسانی مەزانە بوونە سەردار

هەیە گەر عیشقی سەرداریی لەسەرتا

بكە مەشقێ لەوانەی چوونە سەردار(مەحوی)

ئەو وا هەستی دەكرد خودا (ناصر ــ سەرخەر)ی بیروبۆچوونەكانیەتی، لەو پێناوەشدا وەك چۆن هەموو كاتەكانی ژیانی بەخشی، دەبوو ڕوحیشی ببەخشێ..

سوبحانی وەك دوعای قورئانیانەی بۆ چۆنێتی ژیانی دەكرد، بۆ چۆنێتی مەرگیشی دەیكرد، مەرگێك تەواوكاری ژیانی بێت.

هەتا حەق (ناصر)ە هەر حەقمە مەنزوور

وەكو (مەنصوور) ئەگەر بمكەن بە دارا(مەحوی)

ــــــــــــــــــــــــ

1ــ ڕۆژانی 28/29 ــ 3/2015/هۆڵی تەوار/سلێمانی، لە لایەن (ناوەندی هەژان)ەوە ئەم كۆنفرانسە بەڕێوەچوو.

2ــ لەبارەی روحانیەتی قورئانەوە نووسینی تایبەتمان لەبەردەستدایە.

3ــ لە بابەتێكدا (وێنەی مەسیح لە قورئانی پیرۆزدا)لەم بارەوە شتێكمان نووسیوە(ڕۆژنامەی یەكگرتوو/521 ــ 523/1/2005).

4ــ ماوای ڕوح لە نێوان ئاسمان و زەمیندا/نەبەز هەورامی/ڕۆژنامەی یەكگرتوو/2006.

5ــ مامۆستا تەحسین حەمەغەریب لە كۆنفراسەكەدا، لە ڕوانگەیەكی دیكەوە (خەیاڵی ناسری سوبحانی) ئاماژەی بەم خاڵە كرد، داهێنانەكانی ئەوی بە دەرەنجامی بوونی خەیاڵی داهێنەرانەی سوبحانی زانی.

6ــ ئەو بەندایەتیەی خۆی لێیتێگەشتبوو، بڕوانە ناسری سوبحانی/ بەندایەتی/چاپی یەكەم/2006/دەزگای بەرهەم.

7ــ ئەوەی لەم ساڵانەی دواییدا بۆ سوبحانیی كراوە ــ بە بەچاپگەیاندنی نووسینەكانی ــ بە تایبەت لە ڕێگەی دەزگای بەرهەمەوە ــ بەم كۆنفرانسەشەوە، دەبوو زۆر زووتر بۆی بكرایە، ڕووی دەمم لە ناوەندی (هەژان) نیە، ئەوەی ئەم ناوەندە كردی ــ بەدەر لە لاوازیی چەند بابەتێك لە بابەتەكان و وردە كەمیوكوڕیی تەكنیكی ـــ كارێكی گەورە و جوان بوو، پێشتر كاری دیكەشی بۆ مامۆستا كردووە، ڕووی دەمم لە تەواوی دۆستان و نیزیكانی سوبحانیە، لە چەندین قەڵەم بەدەستی دیكەیە..، لە خۆمە كە لەم پەرێزەدا تەنیا ئەم (پەراوێز)ەم پێبڕاوە، دەبوو زۆر زووتر ژیان و بەرهەمەكانی مامۆستا بەچاپ بگەیەندرانایە و بخرانایەتە بەر لێكۆڵینەوە و خوێندنەوە و ڕەخنەكردن، دەبوو ئێستە بەرهەمی بەرهەمەكانی و لێكۆڵینەوە لێیان، لە بەرنامەیەكی زانستی و پەروەردەیی و دەعەویدا، بدرەوشایەتەوە، كەچی تازە لەسەرەتای ناساندنی ئەم زانایەداین، ئەوە ڕاستە دۆست و هاوڕێ نیزیكەكانی باش دەیناسن و هێندێك كەسیش بە هەوڵی خۆیان چوونەتە مەیدانی ناسین و ناساندنیەوە، بەڵام زانایانی پێشەوا موڵكی گەل و نەتەوەن، بۆیە دەبێ كردە و كۆششیان بۆ هەموو نەتەوەكەیان و پاشان بۆ هەموو موسڵمانان بێ.

8ــ بەراوردكردنی سوبحانیی بە حەللاج تەنیا لە ڕووی هێندێك هەڵوێستەوەیە، حەللاج وەك (ڕەمز)ی حەقگۆیی و شەهیدی دەستی ستەم.

9ــ بۆ پوختەی ژیانی سوبحانی و چۆنێتی دەستگیركردن و شەهیدكردنی، بڕوانە: مامۆستا ناسری سوبحانی ــ شەهیدی ئازادی بیروڕا/كتێبی یەكەم/چاپی یەكەم/2006/لە بڵاوكراوەكانی (دەزگای بەرهەم) بۆ بەرهەمەكانی ناوبراو.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس