امروز روز عدالت و توسعه / انتخابات تركيه
امروز روز عدالت و توسعه / انتخابات تركيه
امروز تركيه در حالي شاهد انتخابات پارلماني است كه گمانهزنيها بر پيروزي حزب عدالت و توسعه به رهبري اردوغان دلالت دارد. حزب عدالت و توسعه يك طبقه متوسط نوظهور را رهبري و نمايندگي ميكند؛ حتي كساني كه از روستاها به شهر مهاجرت كردهاند لايههاي طبقاتي متوسط هستند كه از اين حزب حمايت ميكنند. ضمن اينكه سابقه تاريخي و عدم فساد حزب حاكم نيز بسيار حايز اهميت است. در لايههاي اجتماعي، لايحههاي ملي از مليگراها و كماليستهاي افراطي از جمهوريخواه خلق حمايت ميكنند و لايههايي كه اسلامگرا هستند و در اصل اسلامگرايان صوفي و مدني بر اين باورند كه سنت و مدرنيته را ميتوان آشتي داد. طبق آمارها 35 درصد مردم تركيه به ايدئولوژي حزبي، 25 درصد به رهبر حزب و 10 درصد هم به نامزدهاي نمايندگي راي ميدهند كه البته در مورد حزب عدالت و توسعه به لحاظ اينكه مردم بر اين باورند كه اردوغان توانسته مسايل و مشكلات تركيه را حل بكند، اين آمارها قدري جابهجا ميشوند. يعني رهبر كاريزماتيك حزب، آراي بيشتري را جلب خواهد كرد.
گفتني است اعضايي از سكولارها و جمهوريخواه خلق و حتي حزب مليگراي افراطي ميهن، دموكرات و راه راست هم به سوي حزب عدالت و توسعه رفتهاند. ائتلاف دو گروه اسلامگرا و كردها كه در عصر سيطره نظاميان بر عرصه سياسي تركيه، غيرخودي شمرده ميشدند باعث پيشرفت و بالاآمدن آنها شد. حزب عدالت و توسعه با لغو حالت فوقالعاده و محدود ساختن نفوذ نظاميان در مناطق كردنشين و توسعه اقتصادي، افزايش بودجه كشاورزي و وسايل فرهنگي سعي در افزايش حاميان خود در ايالتهاي كردنشين دارد. اين در حالي بود كه پيش از اين براساس وصاياي آتاتورك ارتش به راحتي ميتوانست كودتا كند و از تعقيب نيز مصون بماند. حزب عدالت و توسعه با برگزاري يك رفراندوم چنين حقي را از ارتش گرفت و نظاميان تركيه مثل نظاميان اروپا از دخالت در مسايل سياسي منع شدند. در تاريخ تركيه تا به حال كسي نتوانسته بود نظاميان را در دادگاه غيرنظامي محاكمه كند. اردوغان تقدم دولت بر جامعه مدني را كه جوهر انديشه پانتركيسم بود به تقدم جامعه مدني بر دولت تغيير داد كه همين نكته، رمز موفقيت اين حزب را تشكيل ميدهد. از منظر تقدمي كه اردوغان بر آن تاكيد دارد كماليسم مانع بزرگ توسعه سياسي تلقي ميشود و دولت پادگاني بايد تابع جامعه مدني شود. از آنجا كه مدتهاست تركيه در پي از بين بردن آثار كودتاهاي گذشته است، حزب عدالت و توسعه چنانچه آراي لازم در انتخابات را به دست بياورد، نظام حكومتي تركيه را از پارلماني به نظام رياستي تغيير خواهد داد و چنانچه آراي لازم كسب نگردد با رفراندوم سعي بر اين تغيير خواهد نمود. توسعه اقتصادي و سياسي و درآمد سرانه، كاهش نرخ تورم و گسترش روابط با همسايگان براساس تئوري به صفر رساندن مشكلات كه از سوي احمد داوداوغلو ارايه شده و تقويت رابطه با ايران، سوريه، عراق، لبنان و مصر و كشورهاي حوزه خليجفارس از يكسو و ميانجيگري در منطقه و حضور در عرصه جهاني و همراهي جامعه بينالملل از سوي ديگر، مواردي هستند كه باعث پيشرفت اين كشور در منطقه شدهاند كه اين اقدامات در راستاي سياستهاي اين كشور براي رسيدن به يك قدرت هژموني در سال 2023 است.
*كارشناس مسايل تركيه/ شرق
