معماری
خانه ---> فقه معاصر ---> تحقیقی در مورد تحریم و ضررهای سیگار
سیگار
سیگار

تحقیقی در مورد تحریم و ضررهای سیگار

تحقیقی در مورد تحریم و ضررهای سیگار

نویسنده : ادریس قیصری ( کارشناس علوم اسلامی )

قبل از اینکه به موضوع بپردازم دو اصل از اصول شناختن حلال و حرام را که می توان  تحریم سیگار را از آن استنیاط کرد مورد بررسی قرار می دهیم.

اولین اصل و قانونی که اسلام آن را پایه ریزی نمود این بود  که هر چیزی و با هر منفعتی  که خداوند بوجود آورده  اصل  مباح و حلال بودن آن است  و هیچ چیزی  حرام نیست  مگر اینکه دلیل  روشن  و قطعی و صحیحی از جانب خدا  و پیامبر  بر حرام بودنش  صادر شده باشد. (قرضاوی حلال و حرام)

خداوند متعال فرموده:« هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الأَرْضِ جَمِيعاً»[بقره/29] خدا آن كسي است كه همه موجودات و پديده‌هاي روي زمين را براي شما آفريد ،

و باز فرموده:« وَسَخَّرَ لَكُم مَّا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً مِّنْهُ»[جاثیه/13] و آنچه كه در آسمانها و آنچه كه در زمين است همه را از ناحيه خود ، مسخّر شما ساخته است.

سیگار از جمله مواردی است که نص مشخص شده ای برای آن – با نام دخن و یا سیگار – وارد نشده اما از طریق قواعد های اصولی از جمله قیاس(مثلا به تریاک قیاس شود چراکه ضررهای مشترکی دارند. منتها ضرر سیکار بسیار تدریجی تر است.) و سد ذریعه(چرا که منجر به بسیاری از ضررهای جانی و جسمی و مالی و غیره می شود.)  می توان آن را تحریم ساخت.

سیگار
سیگار

اصل دوم: تحریم اشیاء از جانب  خدا به خاطر  ضرر و زیان و ناپاکی  آنهاست:

پروردگاری  که انسان را آفرید و نعمتهای بی شماری  به آنان  بخشید حق دارد  که هر چه را که بخواهد  بر آنان حرام  یا حلال  نماید همان طور که حق  دارد  آنان را به انجام  هر نوع  دستور  و عبادتی ملزم  گرداند  و کسی  هم حق اعتراض  و سرپیچی ندارد  چون  مفهوم پروردگاری  او چنین حقی را ایجاب می نماید  و معنای بندگی  مردم برای خدا چنین تکلیفی را اقتضا می کند.

پس خداوند متعال هرچه را که به ضرر انسان است حرام نموده است . و لازم نیست  هر مسلمانی  جزئیات  ضررر و زیان  و ناپاکی  را که خداوند به خاطر آنان حرام کرده است بدانند.

امروزه کسی یافت نمی شود که مضرات سیگار  را در نیافته یا نشنیده باشد ولی به خاطر روشن نر شدن اذهان مردم به ضرر های سیگار، به طور مفصل ضررهای سیگار را معرفی می کنیم.

ضرر جانی:

بدون شک سیگار به بدن انسان ضرر می رساند و عامل سرطان ریه و قلب  و غیره از امراض خطیر است. چنانچه قرآن می فرماید:« وَلاَ تُلْقُواْ بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ»[بقره/195] خود را با دست خويش به هلاكت نيفكنيد

« التَّهْلُكَةِ » : هلاك و نابودي . هر چيزي كه منتهي به مرگ شود .(تفسیر نور/خرمدل)

ضرر جسمی:

1 –  انسان را آلوده و بدبو میسازد درنتیجه از جمله خبائث به شمار می رود و خبائث نیز به نص کتاب و سنت حرام است:« قُل لاَّ يَسْتَوِي الْخَبِيثُ وَالطَّيِّبُ وَلَوْ أَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيثِ فَاتَّقُواْ اللّهَ يَا أُوْلِي الأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ»[مائده/100] ‏ ( اي پيغمبر ! به مردم ) بگو : ناپاك و پاك ( و حرام و حلال ) مساوي نيستند ، هر چند كه فراواني ناپاك ( و حرام ) شما را به شگفت اندازد . پس اي خردمندان !  ( با امتثال اوامر و اجتناب نواهي يزدان ) خويشتن را از ( خشم ) خدا برحذر داريد تا اين كه رستگار شويد .

‏2- چهره انسان را نازیبا و لبهای او را کبود می سازد در حالی که اسلام به زیبایی ظاهری نیز اهمیت داده چنانچه قرآن فرموده ما انسان را به بهترین شیوه آفریده ایم . و پیامبرنیز-صلی الله علیه وسلم فرموده اند  که خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد.

3- کم اشتهایی را در انسان به وجود می اورد در حالی که قرآن می فرماید « كُلُواْ وَاشْرَبُواْ مِن رِّزْقِ اللَّهِ»[بقره/60] از روزي خدا بخوريد و بنوشيد. 4- انسان را بی حال می کند در حالی که رسول خدا از تمامی مسکرها و مفترها نهی نموده است.

ضرر اقتصادی:

اگر ما کسی را ببینم که او دارد یکصد تومانی را آتش میزند او را کم عقل و خرد قلمداد می کنیم . در حالی که کسی سیگار می کشد روزانه چند صد تومانی را آتش می زند. و ما او را کم عقل به شمار نمی اوریم در حالی که اگر یک کمی بیاندیشم آنکس که پول را آتش می زند عاقل تر است  چون فقط پول را آتش می زند ولی آنکس که سیگار می کشد نه تنها پول را آتش می زند بلکه سرطان را برای خود به ارمغان می اورد. قرآن در مورد ضرر اقتصادی می فرماید: « ولا تسرفوا» اسراف نکنید . و در جای دیگر قرآن از تبذیر نهی فرموده و تبذیر کنندگان را ازجمله برادران شیاطین به حساب آورده است.« ‏ إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُواْ إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِرَبِّهِ كَفُوراً ‏»[اسراء/27]

‏ بي‌گمان باد دستان دوستان اهريمنانند ( و گوش به وسوسه‌هاي ايشان مي‌دارند و در انجام بديها همسان و همگامند ) و اهريمنان بسيار ناسپاس ( نعمتهاي ) پروردگار خود هستند ( و تمام توان خويش را در فساد و نافرماني از خدا مي‌گذرانند . باد دستي هم فساد و نافرماني‌است ، از آن خويشتن را برحذر داريد تا همچون اهريمنان بشمار نيائيد و با ايشان در آخرت به دوزخ نيفتيد ) . ‏

« وَلاَ تُبَذِّرْ تَبْذِيراً»[اسرا/26] و به هيچ وجه باد دستي مكن .

« تَبْذِيراً » : زياده‌روي در پراكندن مال . باد دستي .(تفسیر نور/خرمدل)

و همچنین پیامبر-صلی الله علیه وسلم- از اضاعه ی مال نهی فرموده است:« 5812 – أخبرنا محمد بن أحمد بن أبي عون ، قال : حدثنا أحمد بن منيع ، قال : حدثنا ابن علية ، عن خالد الحذاء ، قال : حدثني ابن أشوع ، عن الشعبي قال : حدثني كاتب المغيرة بن شعبة ، قال : كتب معاوية إلى المغيرة : أن اكتب إلي بشيء سمعته من رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فكتب إليه : « إني سمعته يقول : إن الله كره لكم ثلاثا : قيل وقال ، وإضاعة المال ، وكثرة السؤال » قال ابن علية : « إضاعة المال : إنفاقه في غير حقه »(صحیح ابن حبان/ مکتبة الشامله)

ضرر اخلاقی:

اخلاق از عالیترین و بزرگترین مظهر شخصیت انسان است به همین خاطر است که پیامبر-صلی الله علیه وسلم- فرموده اندمن مبعوث شده ام تا مکارم اخلاق را کامل کنم :« 4187 – أخبرني إسماعيل بن محمد بن الفضل بن محمد الشعراني ، ثنا جدي ، ثنا إبراهيم بن المنذر الحزامي ، ثنا عبد العزيز بن محمد ، عن ابن عجلان ، عن القعقاع بن حكيم ، عن أبي صالح ، عن أبي هريرة رضي الله عنه ، أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال : « بعثت لأتمم صالح الأخلاق » « هذا حديث صحيح على شرط مسلم ولم يخرجاه »(المستدرک علی الصحیحین للحاکم/مکتبة الشاملة)

کسی که سیگار می کشد به پدر و مادر بی احترامی می کند و در جلو آنان سیگار می کشد در حالی که قرآن ما را به احترام گذاشتن به پدر و مادر امر فرموده است:

« ‏ وَقَضَى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلاَهُمَا فَلاَ تَقُل لَّهُمَا أُفٍّ وَلاَ تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلاً كَرِيماً ‏»[اسرا/23] ‏ ( اي انسان ! ) پروردگارت فرمان داده است كه جز او را نپرستيد ، و به پدر و مادر نيكي كنيد ( و با آنان نيكو رفتار نمائيد ) . هرگاه يكي از آن دو ، و يا هر دوي ايشان نزد تو به سن پيري برسند ،  ( كمترين اهانتي بديشان مكن و حتي سبكترين تعبير نامؤدّبانه همچون ) اُف به آنان مگو !  ( و بر سر ايشان فرياد مزن ) و آنان را از پيش خود مران و با سخنان محترمانه با آن دو سخن بگو . ‏

کسی که سیگار می کشد بعضی اوقات به سیگارکشیدن خود تکبر می ورزد:« وَأَمَّا الَّذِينَ اسْتَنكَفُواْ وَاسْتَكْبَرُواْ فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَاباً أَلُيماً وَلاَ يَجِدُونَ لَهُم مِّن دُونِ اللّهِ وَلِيّاً وَلاَ نَصِيراً ‏»[نساء/173] . و امّا كساني كه سر باز زنند و بزرگي ورزند ، خداوند آنان را مجازات دردناكي خواهد كرد ، و بجز خدا سرپرست و ياوري نخواهند يافت .

ضرر اجتماعی:

دین اسلام دینی است که جمعیت و باجمع بودن را بسیار با ارزش قلمداد می کند به این سبب است که مسلمانان را به شرکت در نمازهای جمعه و جماعت  و عیدین و … امر فرموده است. و در اسلام همیشه جرم اجتماعی از جرم فردی سنگین تر بوده است . سیگار از جمله مواردی است که جرم اجتماعی دارد، چرا که باعث آلوده شدن هوای پاک که مایه ی حیات انسان ها و حتی تمام جانداران است.

 اگر کسی در اتاقی که در و پنجره ی آن بسته شده باشد و سیگار بکشد ، قطعا به اطرافیان و کسانی که در آن اتاق هستند مضراتی وارد می سازد و دیگران از مضرات سیگار وی امین نیستند.

شخص سیگاری به علت سرفه ی زیاد اطرافیان را به بیماری سل مبتلا می سازد.

بوی دهان او دیگران را آزار می دهد . این در حالی است که شریعت اسلام از خوردن سیرو پیاز برای کسی که می خواهد به اجتماعی وارد شود و در جمعه و جماعت شرکت کند نهی فرموده است:

 422 – حدثنا حمزة بن محمد البغدادي ، حدثنا نعيم بن حماد المروزي ، حدثنا بقية بن الوليد ، عن بحير بن سعد ، عن خالد بن معدان ، عن جبير بن نفير ، عن أبي ثعلبة الخشني قال : « غزونا مع رسول الله صلى الله عليهوآله وسلم فأصبنا حمراء من حمر اليهود ، فذبحناها ، وطبخناها ، فأخبر رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم ، فأمر مناديا ، فنادى في الناس أن لحوم حمر الإنس لا تحل ، حرمها رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم ، وأصابوا في حيطانها (1) بصلا وثوما ، فأكلوا منها والقوم جياع ، فراحوا ، فإذا ريح المسجد بصل وثوم ، فقال : رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم : » من أكل من هذه الشجرة الخبيثة ، فلا يقربنا في مسجدنا « لم يروه عن بحير إلا بقية ، ولا يروى عن أبي ثعلبة الخشني إلا بهذا الإسناد ، حدثنا أبو زرعة عبد الرحمن بن عمرو الدمشقي ، حدثنا حيوة بن شريح قال : سمعت بقية بن الوليد يقول : اسم أبي ثعلبة الخشني : لاشومة بن جرثومة(معجم الصغیر لطبرانی/مکتبة الشامله)

در حدیثی دیگر پیامبر-صلی الله علیه وسلم فرموده اند:« مَثَلُ الْجَلِيسِ الصَّالِحِ كَمَثَلِ صَاحِبِ الْمِسْكِ إِنْ لَمْ يُصِبْكَ مِنْهُ شَيْءٌ أَصَابَكَ مِنْ رِيحِهِ وَمَثَلُ جَلِيسِ السُّوءِ كَمَثَلِ صَاحِبِ الْكِيرِ إِنْ لَمْ يُصِبْكَ مِنْ سَوَادِهِ أَصَابَكَ مِنْ دُخَانِهِ»(سنن ابو داوود  باب من یؤمر ان یجالس حدیث شماره4191)مثل همنشین صالح به مثابه ی همنشین با عطار است  اگر چیزی هم به تو ندهد بوی خوشش تو را می گیرد و مثل همنشین سوء و بد به مثابه ی دمنده در کوره ی آهنگری است اگر از سوازندن در امان باشی از دود در امان نیستی.

سیگار اگر از جمله موارد حرام نباشد از موارد مشتبهات که هست. و هرکس که در شبه واقع شود در حرام نیز واقع می شود.چنانچه پیامبر-صلی الله علیه وسلم- فرموده اند: 50 – حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ يَقُولُ

سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْحَلَالُ بَيِّنٌ وَالْحَرَامُ بَيِّنٌ وَبَيْنَهُمَا مُشَبَّهَاتٌ لَا يَعْلَمُهَا كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ فَمَنْ اتَّقَى الْمُشَبَّهَاتِ اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَاتِ كَرَاعٍ يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَهُ أَلَا وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمًى أَلَا إِنَّ حِمَى اللَّهِ فِي أَرْضِهِ مَحَارِمُهُ أَلَا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ أَلَا وَهِيَ الْقَلْبُ»(صحیح بخاری)

 حلال و حرام مشخص و معلوم هستند، اما در بین حلال و حرام اموری مشتبه وجود دارند که اکثر مردم به آنها آگاه نیستند لذا هر کس از این شبهات پرهیز نماید ، دین  و آبروی خویش را حفظ نموده و هرکس در این شبهات بیفتد ، در حرام خواهد افتاد  همانند چوپانی که گله اش را در مرتع قرق شده می چراند و احتمال  این می رود که گله اش داخل آن شود و بچرند. بدانید که هر پادشاهی برای خود قلمرو معین شده دارد. و بدانید که قلمرو معین خدا چیزهایی است که حرام نموده است. بدانید که در بدن پاره گوشتی است هرگاه صالح گردد تمام بدن صالح و هرگاه فاسد گردد تمام بدن فاسد می شود. بدانید که آن پاره گوشت قلب است.

در سیگار کشیدن غول وجود دارد (فقه الإسلامی و أدلته ج 7 ص 5508): یعنی باعث گرفتاری و قلق و اضطراب و نگرانی است و همچنین باعث ضربه زدن به عقل انسان و مزاج انسان است . در حالی که قرآن خمر جنة را توصیف  می کند و می فرماید:« ‏ لَا فِيهَا غَوْلٌ وَلَا هُمْ عَنْهَا يُنزَفُونَ ‏»[صافات/47] ‏ نه در آن تباهيها و گرفتاريهائي ( همچون بيهوشي و سردرد و ساير مضرّات و مفاسد ) است ، و نه ميخواران از آن به حالت تهوّع ( و استفراغ و عرق و كثرت بول ) در مي‌آيند . ‏

غَوْلٌ » : گرفتاريها و تباهيهائي همچون بيهوشي و خمار و زوال عقل .

سیگار نه انسان را سیراب می کند و نه انسان را سیر می کند. و این خود صفت طعام دوزخیان است چنانچه قرآن می فرماید:« ‏ لَّيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٍ ‏؛ ‏ لَا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِي مِن جُوعٍ ‏»‏[غاشیه/6 و7] آنان خوراكي جز ضريع نخواهند داشت . ‏‏ نه فربه خواهد كرد و نه از گرسنگي خواهد رهاند . ‏

‏ « ضَرِيعٍ » : گياه‌خارداري كه شبرق ناميده مي‌شود . خشكيده آن را ضَريع مي‌گويند . گويا ناگوارترين و تهوّع‌آورترين گياه است و هيچ حيواني آن را نمي‌چرد ، جز شتر كه تا تَر است آن را مي‌خورد و چون خشكيد از آن كناره‌گيري مي‌كند .

منابع:

  • تفسیرنور/خرمدل
  • حلال و حرام دکتر قرضاوی
  • فقه الإسلامی و ادلته/ وهبة الزحیلی
  • الوجیز فی اصول فقه زیدان
  • صحیح بخاری- صحیح این حبان
  • المستدرک
  • المعجم الصغیر لطبرانی
  • سنن ابوداود

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

قالب وردپرس