معماری
خانه ---> زندگی نامه ---> آشنایی با فرزانگان کورد در پانزده صده گذشته
احمد قاضی

آشنایی با فرزانگان کورد در پانزده صده گذشته

آشنایی با فرزانگان کورد در پانزده صده گذشته

نویسنده: احمد قاضی

قرن اول

یوسف کاتب:

مشهور به ابوسلیمان فرزند سلیمان کرد این شهریار کردی پدرش از کردستان به مدینه منوره هجرت کرده است و یونس تحصیلات خود را در همان جا به پایان رسانده و در فن نویسندگی و شعر و شاعری انگشت نما بوده و در دیوان حاکم مدینه به شغل دبیری پرداخته است. در گذشت یونس کاتب را حدود سال 135 هـ .ق ذکر کرده اند.

  1. اغانی ج4ص113
  2. تاریخ ادبیات ایران، همایی، ج2 ص119

قرن دوم:

ابویحیی کردی:

مهدی بن میمون، دانشمندی از مهاجرین کرد به سال 172 هـ .ق در بصره می زیسته، و از علما و حفاظ احادیث نبوی و کسانی چون شعبه و ابن حنبل بر ثقت و امانت او گواهی داده اند و روایت های ابویحیی در صحاح سته به ثبت رسیده است. 1_ الاعلامج8 ص259

قرن سوم

ابن قتیبه دینوری:

امام ابومحمد عبدالله بن مسلم بن قتیبه دینوری، از ائمه ادب و مؤلفین معروف است که در قرن سوم زیسته است در سال 213 هـ .ق متولد و در سال 276 در بغداد وفات یافته است. این دانشمند مشهور کرد دارای آثار و تألیفات بسیار ارزنده ای است از جمله آن ها: الشعر و الشعراء، ادب الکتاب، المعارف، کتاب المعانی، عیون الأخبار، الامامه و السیاسه، الرد علی الشعوبیه، الرجل و المنزل، مشکل القرآن، المشتبه من الحدیث و القرآن العرب و علومها، المسائل و الاجویه، غریب القرآن، طبقات الشعراء، الاشربه، و کتاب های دیگر.

  1. الاعلام ج4 ص280

 

ابوحنیفه دینوری:

احمد بن داود دینوری از علمای بزرگ دینور بوده است که در ادبیات و لغت و تاریخ و جغرافی و نجوم و گیاه شناسی اطلاعات عمیق و تخصص داشته است، سید جمال الدین تهرانی در گاه نامه سال 1307 شمسی وی را در عدا ریاضی دانان قرن سوم بر شمرده که در اصفهان به رصد کواکب می پرداخته و زیجی ترتیب داده است.

از تألیفات این دانشمند کم نظیر: الاخبار الطوال ( تاریخ عمومی)، کتاب الجبر و المقابله، اصول المنطق، انساب الاکراد، کتاب النبات، کتاب الانواء، کتاب الکسوف، کتاب الفصاحه، کتاب العرالشعراء و چند کتاب دیگر در معجم الادبار و الاعلام سال وفاتش را 282 هـ . ق قید کرده اند و او را از نوادر حکما و صاحبان نظر در ادبیات عرب به شمار آورده اند.

  1. گاه نامه تهرانی، 1307 شمسی ص11_ 113
  2. الاعلام زرکلی ج1 ص119

 

قرن چهارم

ابوعلی قالی:

اسماعیل بن قاسم مشهور به ابوعلی قالی از ادبار و فضلای قرن چهارم هجری قمری بوده و در ملاز کرد از ناحیه دیار بکر کردستان ترکیه متولد و بعد از فارغ التحصیل شدن به سیاحت و جهان گردی پرداخته و در سال 3330 وارد قرطبه شده و در یکی از جوامع آن کشور به تدریس منصوب گردیده است و در همان جا به سال 358 چشم از جهان فرو بسته است. از آثار او : کتاب البارع در علم لغت ، الامالی، مقاتل الفرسان، شرح القصائد و المعلقات و کتاب های دیگر.

  1. وفیات الاعیان ج1 ص 74
  2. لغت نامه دهخدا حرف الف 1325 ص679

 

قرن پنجم

فیروز شاه کرد سنجاری:

فیروز شاه ملقب به زرین کلاه فرزند محمد شاهی از اکراد سنجار جد هفتم شیخ صفی الدین اردبیلی، و از عرفای قرن پنجم هجری بوده است، در کتاب صفوه الصفا تألیف درویش توکلی معروف به بزاز اردبیلی آمده است که به طور قطع شیخ صفی الدین و پدران او سنی، شافعی و از اکراد سنجار بوده اند. و همچنین مورخ محقق استاد محیط طباطبایی در مقاله ای که سال 1340 شمسی به چاپ رسیده نوشته است، سومین حکومت نیرومندی که از دودمان کردی در ایران تشکیل یافت دولت صفویه بود که نیاکان شاه اسماعیل با اتباع کرد خویش از طرف مغرب، ناحیه گشتاسفی و اردبیل به کلخوران آمده، در آن جا رخت اقامت افکندند و شیخ صفی به همان لهجه کردی آذربایجانی سخن می گفت و دوبیتی های بازمانده او گواه زبان و نژاد او محسوب می شود. شیخ صفی الدین و پسرش صدرالدین مانند سایر کردان پیو مذهب شافعی بودند. ولی نبیره اش علی سیاه پوش که به حلب رفت و در آن جا رحل اقامت افکند و زن و فرزند و تعلق مادی و معنوی پیدا کرد و خانقاه او در آن شهر به خانقاه صفویه تا چند سال پیش باقی بود و در اثر ارتباط با نصریان و غلاه شیعه ی حدود حلب که امروز نام علوی به خود گرفته اند، از شافعی به تشیع گرائید و پسرش ابراهیم میراث تشیع را با خود به ایران آورد. و کسانی که بعد ها پایه های سلطنت سلطان حیدر و پسرش شاه اسماعیل را بر دوش گرفتند همان طوایف ترک نژاد نصیری مذهب و صفوی طریقت حدود قرائت بودند. که سلطان علی سیاه پوش آنان را فدایی خانواده ی خویش ساخته بود.

قاضی القضاه کمال الدین محمد شهروزی

ابولفضل محمد بن ابو محمد عبدالله شهروزی متولد 492هـ . ق از اکابر علما و اماجد فضلای اسلامی است پس از خاتمه تحصیل مدتی در شهر موصل و مدتی در دمشق عهده دار منصب قضاوت گردید بعد از آن به وزارت نورالدین محمد بن زنگی امیر شام رسید و پس از مرگ نور الدین در دربار سلطان صلاح الدین ایوبی نیز مقام وزارت داشت، کمال الدین مردی فقیه، ادیب، نویسنده، شاعر و خوش بیان بوده و در علوم کلام و اصول و فن محاوره آگاهی فراوان داشته است. در مدینه منوره با سرمایه خود کاروان سرایی برای غربا بنا کرد و برای آن موقوفاتی معلوم ساخت، همچنین در چند شهر دیگر از جمله موصل و دمشق و نصیبین آثار خیره ای از خود باقی گذاشت و در سال 572 هـ. ق در گذشت.

  1. طبقات الشافعیه ج4 ص74
  2. تاریخ ابن خلکان ج1 ص472

 

قرن ششم

ابوسعید محمد جاوانی:

ابو سعید محمد مشهور به ابن ابی الهیجاء فرزند علی فرزند عبدالله فرزند احمد از قبیله ای به نام جاوان یا گاوان، دانشمندی مبرز و ادیبی گران مایه که در بغداد نزد بزرگانی چون امام غزالی و شاسی و کیا هراسی، تلمذ کرد و از ابولقاسم قشیری حدیث آموخت و مقامات حریری را از خود مؤلف فرا گرفت و از هر جهت تبحر یافت. از تألیفات او این کتاب ها را نام برده اند: التبیان، الذخیره لاهل البصیره، عیون الشعر، شرح مقالات حریری و دیوان اشعار. جاوانی در سال 468 متولد و در سال 561 هـ . ق وفات یافته است.

  1. طبقات الشافعیه ج4 ص88
  2. کشف الظنون ج2 ص144
  3. هدیه العارفین ج2 ص 95

 

قرن هفتم

ابن اثیر ها:

سه برادر دانشمند و ارزشمند فرزندان محمد بن محمد بن عبدالکریم جرزی، که هرکدام در یکی از علوم زیر تبحر و نبوغ داشته اند. به نام ابن الاثیر معروفند یکی در فن حدیث، دیگری در علم تاریخ و سومی در فن نویسندگی و ادب و انشاء که به ترتیب از آنان یاد خواهیم کرد.

اولی ابن اثیر محدث:

ابو سعادات مبارک مجد الدین مشهور به ابن اثیر محدث جرزی به سال 544 هـ. ق در جزیره عراق متولد و از مشاهیر ادبا و نوابغ امرا و مورد اعتماد و احترام تمام طبقات بوده است. رسائل و تألیفات بسیار ارزنده ای داشته است.

از آن جمله، جامع الاصول فی الاحادیث الرسول (ص) در ده مجلد، نهایه غریبالحدیث در چهار مجلد، کتاب الانصاف فی الجمع بین الکشف و الکشاف در تفسیر قرآن کریم، المختار فی مناقب الاخیار، کتاب الشافی در شرح مسند امام شافعی و کتاب های دیگر. ابو السعادات شاعر خوبی نیز بوده است. وفات روز پنج شنبه ماه ذی الحجه سال 606 هجری و در رباطی که خود در موصل ساخته بود دفن گردید.

  1. طبقات الشافعیه ج5 ص 153
  2. تاریخ ابن خلکان ج1 ص144

 

ابن اثیر مورخ:

ابوالحسن علی عزالدین مشهور به ابن الاثیر مورخ جرزی دانشمندی از اساتید حدیث و تاریخ و انساب که به سال 555 ه . ق در جزیره متولد شد و همان جا نشأت یافت. در حفظ و معرفت احادیث و تواریخ کم نظیر و استاد مسلم عصر خود بوده است. از آثار پربار او تاریخی است به نام الکامل در 12 مجلد از هبوط آدم تا وقایع آخر سال 628 هـ . ق، تحفه العجائب و طرفه الغرائب، اسد الغابه فی معرفه الصحابه در شش جلد بزرگ و لباب که 630 هـ . ق اتفاق افتاد و در شهر موصل مدفون است.

  1. تاریخ ابن خلکان ج 1 ص347
  2. طبقات سبکی ج 5 ص127

 

ابن الاثیر کاتب:

ابوالفتح نصر الله ضیاءالدین مشهور به ابن الاثیر کاتب به سال 588 هـ.ق در جزیره تولد یافت و در موصل به کسب ادب و فرهنگ پرداخت و از هر علمی یک کتاب و یا چند کتاب را حفظ کرد و پس از آن حفظ دواوین عمده شعرای عرب را وجهه همت خود قرار داد و در همه علوم و فنون سرآمد فضلای معاصر خود بود. به ویژه در فن نویسندگی نبوغ داشت. پس از خاتمه تحصیل مورد توجه خاص سلطان صلاح الدین ایوبی قرار گرفت. بعدها به وزارت ملک افضل پسر سلطان صلاح الدین رسید و مدتی هم منشی دیوان ناصر الدین شاه ایوبی شد.

ابن اثیر کاتب هم مانند برادرانش تألیفات زیادی داشته است، از جمله : المثل السائر فی ادب الکاتب و الشاعر، البرهان فی علم البیان، الجامعه الکبیر فی صناعه المنظوم و امنثور، المعانی المخترعه ( در فن نویسندگی ) دیوان توسل و منشأت در چند جلد و کتاب های دیگر، وفات به سال 637.

  1. تاریخ ابن خلکان ج2 ص158
  2. الاعلام ج8 ص354

 

ابن خلکان:

شمس الدین ابوالعباس احمد مشهور به ابن خلکان، ” خلکان تصحیح شده خلیکان اربیل کردستان عراق است ” فرزند شهاب الدین محمد بن ابراهیم خلیکانی به سال 608 ه. ق تولد یافت و به فراگیری علوم ادبیات پرداخت و پس از فارغ التحصیل شدن رهسپار قاهره شد و در آن جا نیابت قاضی القضاه بدر الدین سنجاری به وی محول گشت و در شام نیز مدت ده سال تمام به کار قضاوت پرداخت و به مقام قاضی القضاء رسید. ابن خلکان از اشراف و رؤسای علما و ادبار عصر خود بوده است. ابن خلکان گذشته از تبحر و نبوغ در علوم و ادبیات شاعر توانایی نیز بوده است و شعرا در مدح و ستایش او قصائد و اشعار شیوایی سروده اند. و بالاخره در ماه رجب سال 681 ه.ق در دمشق وفات یافته و در سفح قاسیون مدفون شده است. از تألیفات مهم و مشهور وی : تاریخ وفیات الاعیان و أنباء ابناء الزمان در تراجم بسیاری رجال علم و عرفان و شعر و ادب و همچنین امراء و سلاطین است که از لحاظ ضبط و صحت مطالب مخصوصا” سنوات ولادت و وفات صاحبان ترجمه از معتبرترین کتب طبقا است.

  1. طبقات الشافعیه سبکی ج5 ص 14
  2. الاعلام ج1 ص 212

 

قرن هشتم

ابوالفدا مورخ ایوبی:

ملک مؤید اسماعیل ملقب به عماد الدین بن ملک افضل ایوبی تاریخ نگار و فاضل معروف که بیشتر به نام ابوالفدا شهرات یافته است. تولد وی سال 672 هـ. ق دردمشق بوده است پس از اتمام تحصیل و براعت در فقه و ادبیات و تاریخ و جغرافی و حتی طب ملازمت عمش را اختیار کرد و در پاره ای جنگ های صلیبی شرکت جست و مدت 12 سال هم ملازم ملک ناصر مصر بود و در سال 710 حکومت حماء به وی واگذار شد و به ملک مؤید ملقب گردید و بالاخره در محرم 732 در حماء سر بر بالین مرگ گذاشت.

از آثار و تألیفات معتبر او: المختصر فی تاریخ البشر در چهار جلد که با تاریخ ابوالفدا معروف است. این کتاب به زبان های اروپایی ترجمه شده و از کتب مهم تاریخ است، تقویم البلدان در علم جغرافی آن هم به زبان های اروپایی ترجمه شده است.کتاب الحاوی در فقه، کتاب الموازین، جامع المساتید در حدیث، الطریق الرشاد الی تعریف الممالک و البلاد در جغرافی و کتاب های دیگر.

  1. طبقات الشافعیه ج6 ص 84
  2. لغت نامه دهخدا ص712

 

محمد علی شبانکاره:

محمد بن علی بن محمد از طائفه کرد شبانکاره فارس و از نویسندگان فصیح و نامدار قرن هشتم است که در فن شعر و شاعری نیز دست داشته و تمام عمر خود را در نویسندگی و شاعری گذرانیده است. شبانکاره کتابی را در تاریخ عالم به نام مجمع اأنساب تألیف کرده که بسیار منسجم و روان و در حسن انشاء کم نظیر است.

  1. تاریخچه ادبیات ایران ، سعید نفیسی

 

قرن نهم

شهادب الدین مولانا احمد گورانی:

احمد بن اسماعیل بن عثمان شهروزی گورانی متولد سال 813 هـ . ق پس از اختتام مراحل تحصیلات و اخذ اجازه از هیأت مدرسین مبّرز، از جمله محدث بزرگ و نامی حافظ ابن حجر عسقلانی در شهر بروسای ترکیه به تدریس پرداخت و در اندک مدتی آوازه فضل و دانش او به سمع سلطان مرادخانی ثانی رسید. طولی نکشید که از طرف سلطان به عنوان معلم مخصوص محمد فاتح ولیعهد عثمانی تعیین گردید. پس از آن که محمد فاتح به فرمانراویی رسید، از مولانا احمد تقاضا کرد عهده دار مقام وزارت شود اما او قبول نکرد و به شغل تدریس و قضاوت پرداخت، مدتی هم متصدی و متولی موقوفات بود، ورع و تقوا و حقگویی مولانا احمد تا حدی بود که سلطان عثمانی یک وقت انجام امری را از او تقاضا کرد که چون با موازین شریعت اسلام مطابقت نداشت سخت بر آشفت و مخفیانه از کشور خارج و راهی مصر شد. فرمانروایی مصر مقدم او را گرامی شمرد. و از هر جهت وسایل آسایش و امکانات لازم را برایش فراهم ساخت، بعد از مدتی سلطان عثمانی نامه ای را مبنی بر اعتذار مملو از محبت و دل جویی به مولانا نوشت و او را دعوت کرد تا به بروسا برگردد. دعوت او را پذیرفت و تدریس و قضاوت را از سرگرفت و خلعت شیخ الاسلامی را دریافت . ملا احمد گورانی در علوم تفسیر و حدیث و اخبار و فقه یگانه عصر خود بود.

قسمتی از تألیفاتش از این قرار است: غایه الامالی فی تفسیر السبع المثانی، الکوثر الجاری علی ریاض البخاری، فرائدالدرر فی شرح لوامع الغرر، الدرر الوامع فی شرح جمع الجوامع و چندین کتاب ارزشمند دیگر. وفات ملا احمد گورانی در سال 893 هـ.ق اتفاق افتاده است.

  1. الاعلام ج1 ص 94
  2. کشف الظنون ج1 ص 398
  3. تاریخ سلیمانیه ص233

قرن دهم

محمد ماردینی:

بدرالدین محمد بن احمد معروف به ” سبط ماردینی ” دانشمند محاسب، ریاضی دان، منجم و دارای اطلاعات زیادی در فلکیات بوده است پدرش از اکراد ماردین است. بدرالدین از لحاظ هوش و استعداد و حافظه قوی کم نظیر بوده و تألیفات و آثار بسیار ارزشمندی در علوم هندسه ، ریاضی، هیأت، مقنطرات و جیوب قوس ها داشته که نسخه اصلی آن ها در کتاب خانه خدیو مصر موجود است و نیز دو کتاب دارد به نام تحفه الالباب فی علم الحساب و الجواهر فی تجدید الخطوط و الدوائر که در مصر به سال 1299 هـق به چاپ رسیده اند. همچنین تألیفات دیگری دارداز جمله جد اول رسم المنحرفات علی الجدار فی المیقات، تعلیق بر لامیه ابن الهائم در جبر و مقابله، شرح رحبیه در فرائض و کتاب حاوی المختصرات فی العمل بریع المقنظرات.

بدرالیدن در جامع الازهرا مصر مدرس رسمی و تعیین کننده اوقات شرع یبوده و به سال 907 هـ. ق در قاهره روی در نقاب خاک کشید.

  1. الاعلام، ج7 ص282
  2. کشف الظنون ج1 ص 361

قرن یازدهم

ملا ابوبکر منصف:

علامه عالی منقبت و عارف بلند مرتبت ملا ابوبکر محمد حسن بن سید هدایه الله بن مولانا یوسف جان ابن سید حسن از نسل پیر خضر شاهویی فقیهی بوده است ادیب و نویسنده و شاعر، تولدش در 909 هـ .ق و وفاتش در سال 999 هـ.ق اتفاق افتاده است و در روستای چور ( 24 کیلومتری شهر مریوان ) مدفون گردیده است. ملا ابوبکر تألیفات و آثار زیادی داشته است از جمله : کتاب الوضوح، شرحی است عربی بر کتاب المحرر امام رافعی در فقه مشتمل بر چهار جلد، طبقات الشافعیه و تراجم جمعی از فقها در بغداد به چاپ رسیده است. سراج الطریق و ریاض الخلود که هر دو را به زبان فارسی بسیار روان و شیرین نوشته است.

 

قرن دوازدهم

برهان الدین شارانی

شیخ ابوالعرفان برهان الدین ابراهیم بن حسین بن شهاب الدین شارانی از دانشمندان و محدثین بزرگ قرن یازدهم تا آغاز قرن دوازدهم هجری است. به سال 1025 در شاران از نواحی شهروز به دنیا آمده است و پس از پایان تحصیلات و اخذ اجازه نامه راهی مدینه منوره شده و در آن جا به تدریس و تألیف پرداخته است و تا آخر عمرش در دالهجره رسول الله (ص) متوطن و در سال 1101 هـ .ق متوفا گردیده و در همان جا مدفون شده است.

بعضی از تألیفات ارزشمند این دانشمند عبارتند از: مسالک السدد الی مسأله خلق افعال العباد، ضیاء المصباح فی شرح بهجه الارواح، النبراس لکشف الالتباسفی الاحساس، الامم لایقاظ الهمم، القول المبین فی مسئله التکوین، اتحاف الخلف بتحقیق مذهب السلف، بداء النعمه بتحقیق سبق الرحمه، و کتاب های دیگر.

  1. عجایب الاثار فی التراجم و الاخبار ج1
  2. الاعلام ج1 ص 28
  3. ایضاع المکنون ج1 ص10

 

احمد خانی:

ادیسب و داستان سرای معروف کرد احمد خانی یکی از ستارگان تابناتک آسما ادب کردی است که علاوه بر زبان کردی به زبان های عربی، ترکی و فارسی نیز آشنا بوده و در مساجد و مدارس دینی تحصیلات خود را به پایان رسانده و با دانشمندان و ادبای عرب و ترک روابط ادبی و فرهنگی داشته است.

شاهکار احمد خانی داستان منظومی است کردی کرمانجی حماسی و شور انگیز که دهن به دهن از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. این داستان باستانی به نام مم و زین مخفف دو نام محمد و زینت است که دو دلداه بوده اند. مم از ناحیه بوتان، خانی در این منظومه ضمن نقل داستان و خدمت به زبان و ادب کردی از عقب ماندگی و بیچارگی ملت خود می نالد و از نظم و ستمگری دیگران نسبت به آنان فریاد بر می آورد و در نتیجه قوم خود را از تفرقه بر حذر می دارد و آنان را به اتحاد و یگانگی فرا می خواند.

منظومه خانی که به لهجه کرمانجی است، به لهجه سورانی و مکریانی و به زبان های فارسی ، فرانسه، روسی، آلمانی، عربی، ترکی و ارمنی ترجمه شده است و چندین بار در شهرهای برلن، پاریس، لینگراد، استامبول، دمشق و تهران به چاپ رسیده است، خانی گذشته از جنبه شاعری در بیشتر علوم اسلامی اطلاعات کافی داشته و تا آخر حیاتش تدریس کرده و بسیار متواضع و متقی و پارسا بوده است در سال 1061 در شهر ترکیه متولد و به سال 1119هـ .ق همان جا وفات یافته است.

  1. میژووی ئه دبی کورد، علاءالدین سجادی، بغداد 1371 هـ .ق

قرن سیزدهم

علامه ابن آدم:

محمد فرزند آدم فرزند عبدالله مشهور به ابن آدم در تاریخ 1160 هـ .ق در روستای رُست ناحیه باله ک کردستان عراق تولد یافت و پس از به پایان رساندن تحصیلات علوم عربیبرای فراگیری زبان فارسی راهی سابلاغ ( مهاباد) شد. بعد از مدتی به کردستان عراق برگشت و تا آخر عمر به تدریس و تألیف مشغول گردیده، ابن آدم سرآمد علما و فضلای عصر خود بوده و شاگردان بسیار برجسته ای را در حوزه تدریس خود پرورش کرده که یکی از آن ها مولانا خالد نقشبندی است.

قسمتی از تألیفات و آثار پربار این دانشمند عبارتند از : مشکاه المنقول در علم صرف و نحو و عروض و منطق، مرآه المعقول، مشتمل بر منطق، هندسه، حساب، هیأت، حکمت طبیعی، الهیات، کلام، میقات المعقول، مفتاح الغیب فی العمل بالربع المجیب، شرح رساله الحساب علامه عاملی، شرح اشکال التأسیس در هندسه، تذکره الاصحاب فی العمل بالأسطرلاب، مفتاح الننجیم فی شرح التقویم، تشریع السیارات فی الفلک، تعلیفات بر جغمینی قاضی زاده در فلکیات، شرح فرائض المنهوج در فقه، تحریر البلاغه، کتاب در علوم وضع و بیان و آداب، تعلیقات بر مطول علامه تفتازانی و دهها کتاب دیگر.

ابن آدم طبع شعر نیز داشته و تخلصش در شعر ” واجم ” بوده است. این دانشمند متبحر در سال 1252 هـ . ق دنیای فانی را وداع و به سوی جهان باقی شتافت.

  1. یادی مه ردان ص7و22

قرن چهاردهم:

ملاعبدالکریم مدرس

مدرس متبحر و مفتی مشهور مترجم و نویسنده و شاعر، علامه ملا عبدالکریم فرزند محمد فرزند فتاح از عشیره هوز قاضی مشهور به ملا کریم مدرس به سال 1322 هـ .ق در روستای تکیه خورمال کردستان عراق تولد یافت و در مناطق مختلف کردستان تحصیلات خود را به پایان رسانید و اجازه تدریس و افتاء را از نابغه زمان شیخ غمر قره داغی دریافت نمود پس از آن نزدیک به 40 سال به ترتیب در حلبچه و بیاره و سلیمانیهو کرکوک با جدیت تمام به تبلیغ دین و ارشاد مسلمین و تعلیم متعلمین پرداخت و خدمات شایان علمی و دینی از خود نشان داد، آوازه فضل و دانشش به سمع همگان رسید و بالاخره پس از وفات دانشمند شهیر کرد شیخ محمد قزلجی که در بغدا مدرس و سرپرست مدرسه جامع امام عبدالقادر گیلانی ( قدس سره )بود. به بغداددعوت شد و تدریس و تولیت مدرسه مزبور و امامت و خطابت به او محول گردید و تا آخرین لحظات حیات پر برکتش در آن مدرسه باقی ماند و در این مدت شمار بسیاری از طلاب کشورهای جاوه و ترکیه و مراکش و الجزیره و خود عراق اعم از اکراد و اعراب در حوزه علمیه آن بزرگوار درجات علمی را کسب و به مقام والائی رسیدند. این دانشمند عالی قدر علاوه بر خدمات دینی ، خدمات بسیار ارزنده ای را به فرهنگ و زبان و ادب کردی کرده است.

تاریخ وفاتش : سال شمسی یک هزار و سیصد و هشتاد و چار

                 هشتم شهریور ش سوگ مغموم مدرس بر شمار

آن شادروان تألیفات و آثار بسیاری به زبان های کردی و عربی و فارسی به نظم و نثر به صورت ترجمه و تألیف د رشته های علوم مختلف از خود به جا گذاشته است. قسمتی از آن ها عبارتند از:

شه ریعه تی ئیسلام ترجمه منهاج امام نووید راحکام فقه 4 جلد کردی، تفسیر نامی در 9 جلدکردی، نورالاسلام عربی، رساله شمشیر کاری فارسی، بهار و گلزار نظم و نثر کردی، جواهر الفتاوه 3 جلد عربی، شرح منظومه العقیده المرضیه سید عبدالرحیم مولوی کردی، کتاب بنه ماله کانی کوردستان، نور الاسلام عربی، شرح دیوان محوی کردی، شرح دیوان مولوی کردی، شرح دیوان ملا خدر ( نالی)، شرح دیوان فه قی قادر هه مه وه ندی کردی، الوسیله فی شرح فضیله مشتمل بر 1031 بیت تألیف سید عبدالرحیم مولوی، تفسیر مواهب الرحمان عربی، المواهب الحمیده فی حلّ الفریده، علما ثنا فی خدمه العلم والدین.

  1. بیوگرافی مرحوم علامه ملا عبدالکریم مدرس از کتاب خودش علما ثنا فی خدمه العلم والدین استخراج شده است.
  2. مهاباد_ ملا ابوبکر محمد کریمی ( نصیری) 22/8/86

منابع:

  1. تاریخ طبری ج2 ابوجعفر طبری
  2. الکامل فی التاریخ ج 2 ابن اثیر
  3. فتوح الشام ج 2 واقدی
  4. فتوح البلدان بلاذری
  5. تاریخ ادبیات ایران، جلا الدین همائی
  6. کوردستان و ئایینی ئیسلام، رؤف جویزی
  7. فتوح سواد العراق، ملا عبدالعزیز واعظی
  8. کوردستان له به رده م فتوحاتی ئیسلام دا، حسن محمود حمه کریم
  9. کردستان چگونه آزاد شد، صلاح الدین عباسی
  10. علما ثنا فی خدمه العلم والدین، ملا عبدالکریم مدرس
  11. تاریخ مشاهیر کورد ج1، بابا مردوخ روحانی.

———————————————

منبع : خلاصه تاریخ کردستان / نویسنده: احمد قاضی

یک نظر:

  1. معتصم

    با تشکر از مطلب فوق
    ذکر یک نکته ضروری است
    ابن کثیر محدث نامی اسلام نیز کرد بوده است
    در زمان معاصر نیز عالمان برجسته ای مانند کاک ناصر سبحانی ، کاک احمد مفتی زاده و ماموستا ملا محمد ربیعی
    و دکتر علی قره داعی دبیر کل اتحادیه جهانی علمای مسلمان همگی خدمات ارزنده ای به جهان اسلام داشته اند.
    ذکر نام آن عزیزان ضروری بود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس