معماری
خانه ---> تربیت، اخلاق و تزکیه ---> سرور و شادمانی در اسلام و زندگی مسلمان
شادی در اسلام
شادی در اسلام

سرور و شادمانی در اسلام و زندگی مسلمان

سرور و شادمانی در اسلام و زندگی مسلمان

نوشته: محمد القاسمي/ ترجمه: عبدالخالق احسان

بسیاری از مردم گمان می کنند که سرور و شادمانی ربطی به اسلام و مسلمانان ندارد؛ اسلام با دنیا دشمنی داشته و نسبت به دنیا، زینت، بهره وری و شادابی آن؛ موقف سلبی اتخاذ می کند. فکر می کنند که تقوای مطلوب از نظر اسلام؛ ژنده پوشی، بی کاری و تأدیب نفس به حد قساوت و سنگدلی می باشد.

این طرز تفکر بخاطری ایجاد شده که برخی از عقاید اسلامی، عقیده آخرت گرایی است که عقل و فکر مسلمان را به حساب قیامت، عدل و دادرسی، جزا و پاداش، جاودانگی بهشت و دوزخ، نعمت های بهشتی، رسیدگی به مظلومان و محرومان؛ معطوف می دارد. هم چنان اسلام، مسلمان را بر جهاد دوامدار تشویق می کند، جهاد با نفس و تحمل سختی ها و بازداشتن نفس از آنچه که دوست دارد یا جهاد بر دشمنان و دفع ستمگری و تبهکاری شان در روی زمین؛ همه این ها، این فکر ناقص را تقویت می کند.

حقیقت این است که آنان به سوء برداشت از تاریخ اندیشه اسلامی دچار شده اند؛ چون اسلام همانگونه که مسلمان را به آخرت متوجه ساخته و قلبش را به سوی آن معلق می سازد، به همان پیمانه، زندگی مسلمان را با دنیا گره زده و به صورت فعالانه و ابداعی به دنیا می نگرد و از آن به صورت متوازن و میانه بهره برداری می کند؛ این نشانه آشکاری از نشانه های اسلام نسبت به قضایا متعدد زندگی بشری است.

 اگر نگاهی به قرآنکریم و سنت رسول الله صلی الله علیه و سلم بیندازیم، برای ما واضح می شود که برخی نصوص در مورد نکوهش دنیا و برخورد زاهدانه به آن وارد گردیده و برخی به بهره جستن از پاکیزگی ها و عدم فراموشی نصیب انسان از آن فرا می خواند و حرام قلمداد کردن زینت ها را مردود شمرده است.

الله متعال می فرماید: (قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللّهِ الَّتِيَ أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالْطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِي لِلَّذِينَ آمَنُواْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ {32}) (الأعراف) ( اي محمّد ! زشتي كارِ افتراء تحليل و تحريم را بديشان خاطرنشان ساز و به آنان ) بگو : چه كسي زينتهاي الهي را كه براي بندگانش آفريده است و همچنين مواهب و روزيهاي پاكيزه را تحريم كرده است ؟ بگو : اين ( نعمتها و موهبتهاي حلال و ) چيزهاي پاكيزه ، براي افراد باايمان در اين جهان آفريده شده است ( و ديگران نمي بايست از آن استفاده كنند . ولي در اين دنيا بر اين خوان يغما چه دشمن چه دوست ، و اين هم از رحمت واسعه خدا و لطف او است . امّا ) در روز قيامت اينها همه در اختيار مؤمنان قرار مي گيرد ( و ديگران به كلّي از آن محروم مي گردند ) . اين چنين آيات ( خود را درباره احكام حلال و حرام ) براي كساني توضيح و تشريح مي كنيم كه آگاهند و مي فهمند .

(وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِن كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ {77}‏) (القصص) به وسيله آنچه خدا به تو داده است ، سراي آخرت را بجوي ( و بهشت جاويدان را فرا چنگ آور ) و بهره خود را از دنيا فراموش مكن ( و بدان كه تو هم حق حيات داري و بايد از امتعه و لذائذ حلال استفاده بكني و به خويشتن برسي ) ، و همان گونه كه خدا به تو ( بخشيده است و در حق تو ) نيكي كرده است ، تو نيز ( به ديگران ببخش و بديشان ) نيكي كن ، و در زمين تباهي مجوي كه خدا تباهكاران را دوست نمي دارد .

اين آیه در سیاق داستان قارون و قومش وارد گردیده که موقع بیرون شدن متکبرانه و با استفاده از زینت های پر جاذبه و پر زرق و برق؛ مردم برایش گفتند: (لَا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ {76}) (القصص)؛ ( مغرورانه ) شادماني مكن ، كه خدا شادمانان ( سرمست از غرور ) را دوست نمي دارد .

تعریف شادمانی (فرح):

فرح در لغت ضد اندوه و غم بوده و در اصطلاح عبارت است از گشایش قلب با احساس لذت از اشیای لذت آفرین. برخی گفته اند: (عبارت از لذت قلب برای رسیدن به آن چه که اشتها دارد). شادمانی بلندترین مرتبه لذت و بهجت قلب است؛ چون سرور و شادی برای قلب نعمت محسوب شده و غم و اندوه عذاب به شمار می رود. فرح و شادمانی بالاتر از خوشنودی است؛ زیرا رضایت و خوشنودی، آرامش و طمانیه بوده و فرح، لذت و سرور و شادمانی است.

انواع شادمانی:

شادمانی بر دو قسم است، نکوهیده و ستوده شده؛ درقرآنکریم و سنت نبوی به هر دو نوع اشاره شده است، شادمانی ستوده شده آنست که با اطاعت الله متعال و به دست آوردن نعمت های فراوان الهی حاصل می شود. الله متعال می فرماید: (قُلْ بِفَضْلِ اللّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُواْ هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ {58}) (يونس) بگو : به فضل و رحمت خدا – به همين ( نه چيز ديگري ) – بايد مردمان شادمان شوند . اين بهتر از چيزهائي است كه ( از حطام دنيا ) گرد مي آورند ( و روي همديگر مي گذارند ) . شهداء آن گاه که از پاداش و مزد الهی بهره مند شوند؛ چنین احساسی دارند، (فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ) (آل عمران:170) آنان شادمانند از آنچه خداوند به فضل و كرم خود بديشان داده است.

اما شادمانی نکوهیده، آنست که هدف نهایی آن رسیدن به بهره دنیوی بوده , فریب مادیات را خورده و صاحب فضل و احسان را فراموش نماید، الله متعال این گروه غرق شادی مذموم را این گونه معرفی می کند. (وَإِذَا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً فَرِحُوا بِهَا وَإِن تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ إِذَا هُمْ يَقْنَطُونَ {36}) (الروم) هرگاه به مردمان مرحمتي بكنيم و نعمتي برسانيم ، از آن سرمست و مغرور مي گردند ، و اگر رنج و بلائي به خاطر كارهائي كه كرده اند گريبانگيرشان شود ، فوراً ( از رحمت خدا ) مأيوس و نااميد مي گردند، (اللّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقَدِرُ وَفَرِحُواْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فِي الآخِرَةِ إِلاَّ مَتَاعٌ {26}) (الرعد) خدا روزي را براي هركس كه بخواهد ( و او را متمسّك به اسباب و علل ظاهري ببيند ) فراوان و فراخ مي گرداند ، و آن را براي هركس كه بخواهد ( و او را غير متمسّك به اسباب و علل ظاهري ببيند ) كم و تنگ مي نمايد . ( كافران ) به زندگي دنيا شاد و خوشنودند ، و زندگي دنيا هم در برابرِ آخرت ، كالاي ناچيزي بيش نيست . در نتیجه واضح گردید که شادمانی و سرور در ذات خود کدام حکمی ندارد؛ بلکه حکم آن وابسته به اسباب و نتایج آن می باشد.

نمونه های شادمانی در زندگی رسول الله صلى الله عليه وسلم:

وقتی به زندگی پیامبر صلی الله علیه و سلم نگاهی بیندازیم، می بینیم که ایشان در پهلوی زندگی آکنده با غزوات و جهاد و مبازره، حریص بودند که زندگی شان را مملو از سرود و شادمانی داشته باشند؛ حتی که نمونه عملی تعامل نیکو با اشیاء پاکیزه بوده و تلاش می کردند، سعادت و شادی را به زندگی دیگران نیز برسانند.

پیامبر صلی الله علیه و سلم خوشبینی و نیک فالی را دوست داشته و از بدبینی و بدیمنی متنفر بودند و به مهربانی و آسانگیری در همه امور دعوت می کردند. چنانچه روایت است”ما خير رسول الله صلى الله عليه وسلم بين أمرين إلا أخذ أيسرهما، ما لم يكن إثماً؛ فإن كان إثماً، كان أبعد الناس منه”( متفق علیه ) هرگز مخير نگرديد رسول الله صلي الله عليه وسلم ميان دو کار، مگر اينکه آسانتر آن را مي گرفت، ماداميکه گناه نمي بود. اگر گناه مي بود، دورترين مردم از آن مي بود.

ایشان صلی الله علیه و سلم به سعادتمندی دیگران تشویق نموده و آن را وسیله نزدیکی انسان به پروردگار مهربان قلمداد کرده و در جواب این سوال که بهترین اعمال چیست؟ فرمودند:”سرور تدخله على مسلم”( المعجم الكبير للطبراني) این که مسلمانی را شادمان کنی.

گاهی ایشان همراه صحابه مزاح می کردند تا اهل مجلس احساس انس کرده و شاد و مسرور باشند؛ اما در مزاح شان جز حق، چیزی نمی گفتند. درین مورد فرمودند: “إني لأمزح، ولا أقول إلا حقاً”( المعجم الأوسط للطبراني) من مزاح می کنم؛ اما جز حق چیزی نمی گویم.

پیامبر صلی الله علیه و سلم از خشونت و سنگدلی، هشدار داده و برای بادیه نشینی که از بوسیدن فرزندانش ابا می ورزید، فرمودند: “أو أملك لك أن نزع الله من قلبك الرحمة”( شعب الإيمان للبيهقي ) چون الله ِ رحمت را از قلب تو برداشته است ، من چه كرده مي توانم!! ؟ ، آشکارا برای اصحابش اعلان می کند: “حبّب إليَّ من الدنيا النساء، والطيب، وجعل قرة عيني في الصلاة(مسند أحمد). از دنيا سه چيز برايم محبوب گردانيده شده است: زنان ، خوشبويي و سردي و آرامش چشمانم در نماز گذاشته شده است .

همه این گفتار و کردار که بیشتر از این ها نیز وجود دارد، ما را به این یقین می رساند که رسول الله صلی الله علیه و سلم از نعمت های الهی به صورت کامل بهره می گرفتند؛ باید خاطر نشان کرد که این گفتار و کردار با جهاد، عبودیت و خالص بودن شان برای خداوند منافات ندارد؛ چون رسول الله صلی الله علیه وسلم حق هر برهه و هر حالت را می دادند.

لذا بهجت و سرور توشه نفوس پاکیزه بوده و زندگی سعادتمندانه رضایت الله متعال را برای ایمان داران نصیب کرده و آنان را از عبادت و یاد آخرت باز نمی گرداند و آنان را با طبیعت و هستی مرتبط می سازد.

برخی از فایده های شادمانی:

1- سرور و خوشحالی در مقابل نعمت های الله متعال، شکر و ازدیاد نعمت را به دنبال دارد.

2- شادمانی به نعمت های خداوند متعال، نشانه ایمان بوده و یقین بنده را به این که مصدر حقیقی نعمت ها، پروردگار جهانیان است، افزایش می دهد.

3- خوشحالی به فضل و احسان خداوند، دوستی بین ایمانداران را نهادینه می سازد.

4- شادمانی در مقابل ابتلاء و آزمایش، دلیل نزدیکی به الله متعال و رضا به قضای او می باشد.

5- خوشحالی شخص به استقامت دیگران، محبت در جامعه را گسترش داده و نزدیکی به الله متعال را جلب می کند.

6- شادمانی به فضل و نعمت الهی، ثمره رضایت خداوند از بنده می باشد.

خاتمه:

برای انسان می زیبد که با خودش تعامل نیکو و زیبا داشته و برای رسیدن به اهداف و مقاصد دنیا و آخرت، توازن ایجاد کرده و مکلفیت ها و معیشت زندگی خویش را نیکو ساخته تا رضایت الله متعال را نصیب گردیده و از اشیای پاکیزه و مفید، بدون اسراف و افراط و تفریط استفاده نماید.

انسان مسلمان، باید به یاد داشته باشد که در تمام حالات بنده خداوند باشد؛ خواه در محراب مسجد باشد و یا در میدان های زندگی؛ چون مؤمن سعادت دنیا و آخرت را دنبال می کند. او در لحظات سعادت و نیکبختی، فریب شاد زیستن را نخورده و با نبود راحتی و زندگی فرحبخش، از جمله شکیبایان می باشد؛ خلاصه این که آسانگیری و مهربانی از منهج اسلام بوده و سرور و شادمانی در زندگی انسان مورد خشنودی الله متعال است، تا وقتی که به عصیان و سرکشی کشانده نشود.

۴ نظر:

  1. بسم الله الرحمن الرحیم

    سلام ، این سه پیام که ان شاء الله الان میخوام به شما دوستان عزیز ارسال کنم ، به چند سایت شبکه های توحیدی اهل سنت که در ایران فیلتر هست ارسال کردم ولی فکر کنم پیامم بدستشون نرسیده ، یا رسیده هنوز پیگیری نکرده اند ، امیدوارم بدستشون رسیده باشه ، حالا به شما دوستان عزیز نیز ارسال میکنم که امیدوارم سوالم را همین جا در سایت به صورت عمومی پاسخ بدهید و یک پیشنهاد و انتقاد دارم که امیدوارم از همین الان پیگیری کنید . جزاکم الله خیرا

  2. سلام علیکم
    دوست ارجمند ما با مسئولان این شبکه ها هیچ گونه ارتباط و دسترسی نداریم
    انتقاد خود را از طریق سایت ها و شبکه های خودشان برایشان ارسال فرمایید و در خواست خود را مطرح کنید .
    موفق باشید

  3. بسم الله الرحمن الرحیم
    با سلام دوباره به شما دوستان عزیز ، میخوام بگم آیا در این چند روز که درباره ی تاسیس حداقل یک شبکه تلویزیونی اهل سنت مخصوص کودکان و نوجوانان به زبان فارسی با هم حرف زدیم آیا شما دوستان عزیز این مسئله را پیگیری کردید یا نه ؟ ، به احتمال خیلی زیاد در کشورهای اهل سنت کسانی هستند که واقعاً از راه حلال ثروتمند شده اند و شاید به خوبی نمیدانند که با مال خود چگونه در راه الله جل جلاله خرج کنند ، بیاییم دوستان عزیز وقت را از دست ندهیم و این افراد را راهنمایی کنیم که برای کودکان و نوجوانان عزیزمان اهل سنت ایران و تمامی فارسی زبان دنیا این کار را برایشان انجام بدهیم ، دوستان عزیزم من نمیدونم اصلاً به این مطلب توجه میکنید یا نه ؟ ، دوستان عزیز خیلی دلم گرفته ، احساس میکنم شما دوستان عزیز خیلی به این مطلب ( حداقل تاسیس یک شبکه ی تلویزیونی اهل سنت مخصوص کودکان و نوجوانان به زبان فارسی ) توجه نمیکنید و قصد پیگیری ندارید …. ، امیدوارم پیگیری کنید دوستان عزیز .

  4. سلام علیکم
    دوست ارجمند اشتباه گرفته اید اینحا سایت نوگراست

    سایت شبکه کلمه و نور و … که نیست
    این مسائل به ما و حوزه کار ما ارتباطی ندارد

    برای همین پیام های قبلی شما را هم جواب ندادیم
    موفق باشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

قالب وردپرس