معماری
خانه ---> عقیده ---> حقیقت و مفهوم ایمان

حقیقت و مفهوم ایمان

حقیقت و مفهوم ایمان
مجدی الهلالی/مترجم:مجتبی دوروزی
هم چنان که می دانیم جایگاه ایمان در قلب است:
«قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُل لَّمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِن قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ»(حجرات/14)
معنی:( عربهاي باديه نشين مي گويند : ايمان آورده ايم . بگو : شما ايمان نياورده ايد ، بلكه بگوئيد : تسليم ( ظاهري رسالت تو ) شده ايم . چرا كه ايمان هنوز به دلهايتان راه نيافته است ( و نور ايمان سراچه قلوبتان را روشن نكرده است )
ایمان عبارت است از اقرار و تصدیق …اقرار و اطمینان قلب نسبت به تفکرات عقل و اعتقاد و تصدیقش نسبت به آنها و ارتباط با آنها ،و بدون این اقرار و تصدیق این تفکرات در محدوده ی عقل محصور و متوقف می مانند. لفظ ایمان نسبت به افکاری به کار برده می شود که قلب با آن تعامل داشته و آن را تصدیق نماید، و خواه خیر باشد یا شر…خطا باشد یا درست…همراه من در این سخن خداوند بیندیش:
«أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُواْ نَصِيباً مِّنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُواْ هَؤُلاء أَهْدَى مِنَ الَّذِينَ آمَنُواْ سَبِيلاً» (نساء/51)
معنی(آيا در شگفت نيستي از كساني كه بهره اي از ( دانش ) كتاب ( آسماني ) بديشان رسيده است ( چگونه خويشتن را از هدايت كتابهاي يزدان و راهنمائي خرد و فطرت و نداي وجدان به دور داشته اند و ) به بتان و شيطان ايمان مي آورند ( و به دنبال اوهام و خرافات راه مي افتند و به پرستش معبودهاي باطل مي پردازند ) و درباره كافران ( قريش ) مي گويند كه اينان از مسلماناني برحقّ تر و راه يافته ترند ( كه اسلام را قبول و محمّد را به پيشوائي پذيرفته اند ! ) .
آیه در مورد گروهی از مردم مؤمن سخن می گوید…اما مؤمن نسبت به چه چیزی؟!نسبت به جببّت (هر چیزی که جز خدا پرستیده شود، اعم از شیطان یا جادوگر یا غیبگو و…)و طاغوت …(هرمعبودی جز خدا.هر کس و هر چیزی که اطاعت از آن، مایه ی طغیان ودوری از راه حق شود، چه آفریده ای که پرستیده شود، و چه فرمانبرداری گردد،و چه اهریمنی باشد که انسان را از راه بدر برد) (برگرفته از تفسیر نور آیه 51 سوره ی نساء)
و این بیانگر آن فداکاری عجیبی است که دعوت کنندگان به سوی باطل به خاطر ترویج باطل از خود نشان می دهند . این فداکاریچیزی جز نتیجه ی ایمان عمیقی که در قلبهایشان نسبت به این باطل استقرار یافته نیست.
ایمان ،احساسات است
قلب آدمی مرکز فرماندهی تمامی اعضاء است هر عملی که آدمی انجام میدهد فرمانش ازقلب صادر می گردد.
…آری ، عقل نسبت به انجام کاری به قلب اشاره ای می کند،ام گاهی قلب با آن اشاره موافق است و گاه موافق نیست…اگر این موافقت صورت بگیرد قلب دستور انجام کارها را صادر می کند.قرآن این مراحل را که سبب انجام کاری می شود این گونه مختصر بیان می دارد:
« وَلِتَصْغَى إِلَيْهِ أَفْئِدَةُ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ وَلِيَرْضَوْهُ وَلِيَقْتَرِفُواْ مَا هُم مُّقْتَرِفُونَ»(انعام/113)
معنی (( بگذار آنان سخنان باطل را بيارايند تا خويشتن را بدان گول زنند و بفريبند ) و تا دلهاي كساني كه به آخرت عقيده ندارند بدان ( مزخرفات ) گرايش يابد ، و از آن راضي و بدان خشنود گردند ، و مرتكب هرچيزي شوند كه مي خواهند .)
پس ناگزیر ابتدا باید قلب نسبت به شنیدن صدای عقل تمایل و گرایش نشان دهد سپس به آنچه عقل بدان اشاره نموده رضایت داده و آن گاه آن کار انجام گیرد.لذا قلب مهم ترین عضو آدمی است…پیامبر(ص)می فرماید :«…باید هوشیار باشید که در بدن انسان پاره گوشتی وجود دارد که وقتی سالم باشد تمام بدن هم سالم است،وقتی که فاسد شد تمام بدن فاسد می گردد، این پاره گوشت همان قلب است»[1]
…قلب چیزی جز محل پیوند و اتصال احساسات آدمی نیست،احساساتی هم چون رضایت ،دوست داشتن، ناپسند شمردن،خوشجالی، اندوه، آرامش، اطمینان، ترس،امید و …،این ها تشکیل دهنده بنای اساسی قلب هستند،اگر مقداری بیندیشیم در می یابیم که هر رفتار و کنشی که ناجام می دهیم از احساسات ما سر چشمه می گیرد. هنگامی که در برابر چیزی احساس ترس می کنیم واکنش ما در برابر آن فرار است ولی هنگامی که احساس مهر و عاطفه ما در برابر شخصی نیازمند یا محتاج برانگیخته می شود نسبت به یاریش بیشتر از خود رغبت نشان می دهیم.
با توجه به اینکه جایگاه ایمان در قلب است، پس ایمان نیز «احساس»است و آنچه این سخن را تأیید می کند این کلام خداوند است:
« هُوَ الَّذِي أَنزَلَ السَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدَادُوا إِيمَاناً مَّعَ إِيمَانِهِمْ»(فتح/4)
معنی:( خدا است كه به دلهاي مؤمنان آرامش و اطمينان خاطر داده است تا ايماني بر ايمان خود بيفزايند ( و يقين و باور خويش را تقويت نمايند ) .
 
و معلوم است که آرامش و اطمینان چیزی جز احساس و وجدان نیست. این بدان معنی است که ایمان شخص نسبت به چیزی در برگیرنده ی توجه احساسات بدان و ارتباط با آن است و هر گاه احساس به آن قضیه متوجه گشته و در برابرش متأثر و منفعل گشت میزان ایمان نسبت بدان چیز در قلب فزونی مییابد.
مفهوم ایمان به خدا
هم چنین ایمان به خداوند فقط شناخت و اقناع عقلی نیست بلکه باید میان قلبی و تعامل با آن و احساس دوستی نسبت به او همراهش گردد و این مطلبی است که کلام حق آن را مورد تآکید قرار می دهد که:
« وَلَكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمَانَ وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ أُوْلَئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ»(حجرات/7)
معنی:( اما خداوند ايمان را در نظرتان گرامي داشته است و آن را در دلهايتان آراسته است ، و كفر و نافرماني و گناه را در نظرتان زشت و ناپسند جلوه داده است ، فقط آنان ( كه داراي اين صفات هستند ، يعني ايمان در نظرشان محبوب و مزيّن ، و كفر و فسق و عصيان در نظرشان منفور و مطرود است ) راهيابند و بس .)
و هر زمان که توجه احساسات نسبت به خداوند فزونی یابد، ایمان به خدا افزایش می یابد.با من در این سخن خدا اندیشه کن که:
«وَالَّذِينَ آمَنُواْ أَشَدُّ حُبّاً لِّلّهِ»(بقره/165)
معنی(و كساني كه ايمان آورده اند خدا را سخت دوست مي دارند ( و بالاتر از هر چيز بدو عشق مي ورزند ) .
یعنی محبت خدوند بر احساس محبتشان چیره گشته است .همچنان که در دعا گفته می شود:«خدایا محبتت را محبوب ترین چیز برای ما قرار ده، و ترس از خودت را ، ترسناک ترین چیزها ، نزد ما قرار ده…»لازم است که محبت و ترس امید به خداوند بیشترین بهره و نصیب احساس را تشکیل دهد و به میزان احساس ، ایمان به خداوند نیر پدید می آید.
پیامبر(ص) می فرماید :« کسی که به خاطر خدا وند دوست بدارد و یه خاطر خداوند دشمنی ورزد و به خاطر خداوند عطا و بخشش نماید وبه خاطر خداوند محروم و بی نصیب نماید به درستی ایمانش کامل گشته است.»[2]
احساسات میان هوی و هوس
طبق نظریه ی علما،«هوی» عبارت است از آن چه نفس نسبت به آن میل و محبت دارد از جمله شهوات و برتری بر دیگران و هم چنین گریز از رنج و سختی و تکالیف و انتقادها.
«هوی» همچون «ایمان» احساسی است که جایگاهش در قلب است . یعنی احساسات آدمی میان تمایلات نفسانی و ایمان به حقایق عقلی تقسیم گشته است و هر کدام که بر دیگری چیره گردد بر اراده ی قلب تأثیر مینهد. دانش آموز در پی مطالعه و یادگیری است و تمایلات نفسانیش در پی خواب یا بازی …آن گاه مبارزه ای میان ایمانش نسبت به اهمیت مطالعه و ضرورت آن در جهت موفقیتش در امتحانات و میان تمایلات نفسانی و دوست داشتن راحتی و آسایش و ناپسند دانستن رنج مطالعه در می گیرد و هر کدام از آنها که در پایان این مبارزه پیروز گردد قوی تر است و بر احساس مقابل چیره و غالب می شود.
این مبارزه و نبرد به صورتی کلی و عام در همه ی تصمیم گیریها نمود می یابد…
هر وقت ما این مفهوم را در مورد ایمان به خداوند به کار ببریم می بینیم که هر گاه شخص قصد انجام عبادتی همچون نماز را داشته باشد: مبارزه و نبردی در قلب میان ایمان و تمایلات نفسانی اش روی میدهد، و به اندازه ی توان هر کدام پیروزی از آن او می گردد، و خواسته اش را انجام می دهدو سخن پیامبر(ص) این مطلب را تأکید قرار می دهد که می فرماید:«کسی که مرتکب زنا می شود اگر به هنگام ارتکاب زنا ایمان می داشت مرتکب زنا نمی شد، و دزد به هنگام دزدی کردن چنان چه ایمان داشته باشد اقدام به دزدی نمی نماید و کسی که شراب می نوشد اگر به هنگام نوشیدن آن ایمان داشته باشد،شراب نمی نوشد و قاتل اگربه هنگام قتل ایمان داشته باشد دچار قتل نمی شود.»[3]
پس لحظات زنا یا دزدی یا قتل، تمایلات نفسانی(هوی)بر ایمان چیره می گردد و در آن لحظات توانش بر احساسات (ایمانی) غالب می شود.
…بنا براین دستوراتی که از سوی قلب برای اعضاء و جوارح آدمی صادر می شود بیانگر پیروزی ایمان بر هوی یا پیروزی هوی و هوس بر ایمان است و به بیانی دیگر اعمال صورت گرفته از سوی اعضاء نشان دهنده ی وجود ایمان یا هوی و هوس در قلب است،حجم عبادات و کارهخای نیکی که بنده انجام می دهد بیانگر میزان ایمان در قلب اوست و به هر میزان که در سخنان و کارهایش استقامت به خرج دهد بیانگر توان ایمان اوست، و در نقطه ی مقابل حجم غفلت زدگی و ارتکاب گناهانی که شخص دچار می شود تصویر گر قدرت هوی و هوس در قلب اوست.
————————————
منبع:کتاب/بنای ایمان در پرتو قرآن / مؤلف:مجد الهلالی/مترجم:مجتبی دوروزی / انتشارات:نشر احسان/چاپ اول 1386


 بخشی از لؤلؤ و المرجان ج2ص266ترجمه:ابوبکر حسن زاده.[1]
 صحیح رواه ابوداود عن ابی امامة و اورده ألبانی فی صحیح الجامع(5965).[2]
3 صحصح، أخرجه الامام احمد عن ابن عباس و صححه البانی فی صحیح الجامع(7708) هم چنین لؤلؤ و المرجان ج1ص54ترجمه ابوبکر حسن زاده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس