معماری
خانه ---> قرآن ---> پيشنهاداتي براي مطالعه ي مفيد قرآن

پيشنهاداتي براي مطالعه ي مفيد قرآن

پيشنهاداتي براي مطالعه ي قرآن

نويسنده: مولانا ابوالاعلي مودودي / مترجم: محمد مهدي حيدر پور

افرادي كه به قرآن روي مي آورند داراي هدف ها و نيت هاي متقاوتي مي باشند. لذا، امكان ارائه ي طريقي يكسان درباره ي روش مطالعه آن به طوري كه  نياز همه را برآورده سازد وجود ندارد. اما علاقه ي من تنها متوجه كساني است كه قصد فهميدن قرآن را دارند تا از پرتو هدايت آن براي حل مسائل بشر استفاده نمايند. بنابراين، چند پيشنهاد مي كنم تا شايد نيازهاي آنها را برآورده ساخته و مشكلات آنها را مرتفع سازد.

يك شرط لازم براي فهم قرآن، مطالعه آن با ذهني آزاد و مستقل است. كسي كه قرآن را مي خواند، چه معتقد باشد كه قرآن از جانب خداوند نازل شده است و چه معتقد نباشد، مي بايد تا آنجا كه امكان دارد ذهن خود را از موافقت و مخالفت با آن آزاد گرداند، و ا زشر همه عقايد پيش ساخته رها گردد، آنگاه با تمناي محض براي فهميدن قرآن به اين كتاب روي آورد. كساني كه قرآن را با نظرات پيش ساخته خود مطالعه مي كنند، در لابلاي خطوط آن تنها عقايد خود ار مي خوانند و بنابراين نمي توانند آنچه را قرآن مي خواهد تفهيم كند دريابند. روشن است كه اين روش مطالعه هرگز نمي تواند ثمر بخش باشد. در مورد كتاب هاي ديگر نيز اين چنين است، اما وقتي به خصوص قرآن را اين گونه مطالعه كنيم يقينا" ثمري نخواهد داشت.

موضوع ديگري كه بايد در نظر گرفت آن است كه اگر كسي بخواهد تنها آشنايي مختصري با قرآن داشته باشد، در اين صورت شايد يك بار خواندن قرآن براي او كافي باشد. اما،‌چنانچه بخواهد نسبت به قرآن دانشي عميق پيدا كند، لازم است چندين بار آن را مرور نمايد و هربار از بعدي متفاوت به آن بنگرد. كسانيكه مايلند مطالعه اي كامل درباره ي قرآن داشته باشند،‌و هدف آنها فهميدن نظام پيشنهادي آن است،‌حداقل دوبار بايد قرآن را مطالعه كنند.هم چنين مي بايد اصولي را كه قرآن قصد دارد نظام زندگي انسان را بر آن اصول مبتني سازد بشناسد. چنانچه در حين مطالعه ي مقدماتي قرآن سوالاتي در ذهن شخص مطرح شود،‌بايد آنها را ياداشت كند و صبورانه به مطالعه ي خود ادامه دهد. زيرا،‌ممكن است پاسخ اين سوالات را در جايي در خود قرآن پيدا كند. در اين صورت،‌اين پاسخ ها را مي بايد همراه با سوالات يادداشت نمايد. اما اگر در اولين دور قرائت پاسخ سوالات پيدا نشد با صبر و حوصله مي بايد دور دوم مطالعه آغاز گردد. زيرا، به يقين پاسخ لازم به دست خواهد آمد.

بنا به تجربه اي كه شخصا" دارم،‌مي توانم بگويم: در دور دوم مطالعه قرآن به سختي سوالي بدون پاسخ باقي مي ماند. پس از كسب بينيشي عمومي كه به دين طريق از قرآن بدست آمد، مي بايد مطالعه ي مشروح آن را آغاز كرده و از ابعاد مختلف تعليمات آن،‌ يادداشت هايي تهيه نمود. به عنوان مثال،‌بايد يادداشت كرد كه قرآن چه راه و رسمي را در زندگي تاييد مي كند و با چه راه و رسمي مخالف است. نيز مي بايد همراهبا آن خصوصيات يك انسان خوب و يك انسان بد را يادداشت نمود تا همزمان هر دو الگو به وضوح در ذهن به وجود آيد. به همين ترتيب،‌مي بايد آنچه را كه باعث موفقيت و رستگاري انسان مي شود و نيز آنچه را كه سبب شكست و خسران او م يگردد يادداشت كرد، و با همين روش،‌تحت عناوين مختلف مي بايد تعليمات و دستورات قرآن را درباره ي عقايد، اخلاق،‌وظايف، تعهدات، تمدن،‌فرهنگ،‌اقتصاد،‌قانون،‌نظام اجتماعي، صلح،‌جنگ، و ديگر مسايل انساني يادداشت نمود. اين يادداشت ها را بايد به هم پيوند داد تا طرح كاملي راجع به هر يك از ابعاد اين تعليمات به وجود آيد، و آنگاه مجموع آنها را كنار هم قرار داد تا نظام كامل زندگي به دست آيد.

چنانچه كسي بخواهد راه حلي را كه قرآن براي يك مسله مشخص انساني ارائه م يكند بداند،‌ابتدا به مطالعه نوشته هاي مربوط به آن مسئله اعم از جديد يا قديم بپردازد،‌و نتايج اساسي را يادداشت نمايد. همچنين، از تحقيقاتي كه تا كنون راجع به آن مسئله شده است، استفاده كرده و نكات مورد بحث را يادداشت نمايد، ‌و آنگاه قرآن را به منظور يافتن پاسخ آن موارد مطالعه كند. از تجربه اي كه شخصا" به دست آورده ام،‌ مي توانم بگويم: وقتي كسي قرآن را به منظور تحقيق در مسئله اي مطالعه مي كند،‌پاسخ آن مسئله را خواهد يافت،‌حتي در آياتي كه سرسري و بدون تعمق از آنها رد شده، ‌بدون آكه تصور كند پاسخ سوال او ممكن است در همان آيات باشد.

اما عليرغم همه ي اين طرحها،‌دست يابي به روح الهام بخش قرآن ممكن نيست‌،مگر  انكه شخص قران را  عملا" به خاطر انجام ماموريتي كه قرآن به آن منظور نازل شده است آغاز نمايد. زيرا قرآن نه كتابي است كه حاوي عقايد و تئوري هاي ذهني مجرد باشد، تا بتوان در يك صندلي راحتي نشست و آنها را مطالعه كرد،‌ و نه كتابي حاوي رمز و رازهاي مذهبي است كه بتوان در خانقاه ها و دانشگاه ها به شرح آن پرداخت، بلكه قرآن كتابي است كه براي دعوت مردم جهت شروع يك نهضت،‌ و هدايت پيروان و نيز رهبري فعاليت هاي آنان در جهت انجام ماموريت خود نازل شده است. بنابراين، براي فهم معناي واقعي قرآن بايد قدم در ميدان مبارزه ي زندگي گذاشت، و به همين دليل است كه انساني آرام و مهربان چون محمد(ص) مجبور شد ا زگوشه ي انزواي خود به درد آيد،‌ و نهضت اسلامي را شروع كرده و با دنياي ياغي متمرد بجنگد.

اين قرآن بود كه پيامبر را وادار كرد تا عليه هر گونه دروغ و تزوير اعلام جنگ كند، و با سران كفر،‌بدون هيچگونه ملاحضه اي از عواقب كار،‌به ستيز برخيزد. پس از اين فرمان بود كه پيامبر اكرم(ص) روح هاي پاك را از هر خانه مجذوب خود ساخت، و آنها را تحت لواي رهبري خود درآورد،‌تا عليه سردمداران نظام كهن، كه براي مخالفت با مسلمانان تشكيل مي يافتند، ‌بجنگند.

طي اين كشمكش طولاني و سخت ميان حق و باطل و ميان حقيقت و كذب كه 23 سال ادامه يافت،‌ قرآن به هدايت نهضت در هر دوره و مرحله ادامه داد، ‌تا آنكه موفق شد نظام اسلامي زندگي را به طرز كامل آن برقرار نمايد. به دين ترتيب،‌روشن است كه تنها با تلاوت كلمات قرآن نمي توان به حقايقي كه در اين كتاب وجود دادر دست يافت، بلكه بايد در نبرد ميان ايمان و كفر، ‌اسلام و غير اسلام، ‌حق و باطل،‌ فعالانه شركت كرد. و نيز در صورتي مي توان قرآن را فهميد كه پيام آن را بتوان جذب نمود و جهان را به پذيرش اين پيام دعوت كرد و به طور مستقيم طبق انوار هدايت آن رفتار نمود. تنها و تنها در اين صورت است كه انسان مي تواند شخصا" تمام آنچه را كه طي نزول آن رخ داده است تجربه نمايد و بفهمد،‌ و با همان شرايطي كه در مكه، طايف و حبشه تجربه شدند برخورد نمايد، و از ميان همان آتشي كه مي بايد در بدر و احد و حنين و تبوك و… از آن مي گذشت از آن عبور نمايد، و هم چنين با ابوجهل ها،‌ ابولهب ها، و نيز منافقين،‌  و دوروها، يهودي ها و خلاصه همه نوع مردمي كه در قرآن از آن ها نام برده شده است برخورد كند. ضمنا" اين تجربه در نوع خود تجربه اي شگفت انگيز است و به امتحان شدن مي ارزد.

انسان ضمن عبور از هر يك از مراحل اين تجربه، آيات و سوره هايي از قرآن را خواهد يافت كه خود گوياي آنند كه در چه مرحله اي نازل شده اند و براي هدايت نهضت چه و چه دستورالعمل هايي را آورده اند.

به دين طريق، حتي براي كساني كه قادر به فهم همه كلمات قرآن نباشند و نتواند مشكلات دستوري و معاني بيان آن را بفهمد، ‌قرآن روح خود را عيان خواهد ساخت. همين روش در مورد احكام، تعليمات اخلاقي و نيز دستورات آن در مورد اقتصاد و فرهنگ و هم چنين قوانين مربوط به جنبه هاي مختلف زندگي انسان هم صادق است.

اين مسائل هرگز قابل فهم نيستند مگر آنكه صورت عملي پيدا كنند، و به دين ترتيب،‌ روشن است افراد و جوامعي كه قرآن را در زندگي عملي خود كنار گذاشته اند،‌ نمي توانند معني آن را دريابند و روح آن را فقط با تكرار كلمات فرا گيرند.

آنچه من مي دانستم همين بود. علم حقيقي اذ آن خداست كه به او يقين كامل دارم و براي هدايت واقعي به او پناه مي برم.

_______________________________

منبع: مقدمه اي بر مطالعه قرآن /مولف: مولانا ابوالاعلي مودودي / مترجم: محمد مهدي حيدر پور / ناشر: شركت نشر فرهنگ قرآن

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس