معماری
خانه ---> اندیشه ---> انگیزه ها و آداب جنگ در اسلام

انگیزه ها و آداب جنگ در اسلام

انگیزه ها و آداب جنگ در اسلام

اسماعیل،عبدالفتاح

اسلام درباره جنگ دو هدف اساسی را دنبال می
کند:

نخست :باز داشتن دشمنان مهاجم  و یا آنهایی که در فکر حمله به مسلمانان هستند
، همانگونه که در غزوه بدر ،احد و خندق اتفاق افتاد .

 

دوم: ایجاد امنیت برای تبلیغ وگسترش اسلام
.اگرمسلمانان ازپشتگرمی وقدرت لازم برای حمایت ازدعوتگران برخوردارنباشند،هرمشکلی
می تواند مانع سیرطبیعی کار دعوت آنها شود ،اگراین قدرت درجهت تأمین امنیت وایجاد
آسایش باشد کسی رامجبور به ترک دین خود ویا پذیرش دین دیگری نمی کند بلکه بسترهای
لازم رابرای برای رسیدن صدای دعوتگران ومبلغان به مردم فراهم می کند . تجربه موید
اثر بخشی این قدرت قدرت درعملی شدن این هدف است .چنانچه درهمین رابطه می بینیم یکی
ازفرستاده های پیامبر گرامی که برای تبلیغ به یکی ازمناطق رفته بود ،کشته می شود
ویا عثمان بن عفان که درصلح حدیبیه نماینده پیامبربرای مذاکره با مکیان بود توسط
آنها بازداشت می گردد.از اهداف  می توان به
رسیدگی  به فریاد ستمدیده گان و یاری
رساندن به آنها اشاره کرد .

خداوند متعال می فرماید :

‏« إِنَّ الَّذِينَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ
وَجَاهَدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَالَّذِينَ
آوَواْ وَّنَصَرُواْ أُوْلَئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاء بَعْضٍ وَالَّذِينَ
آمَنُواْ وَلَمْ يُهَاجِرُواْ مَا لَكُم مِّن وَلاَيَتِهِم مِّن شَيْءٍ حَتَّى
يُهَاجِرُواْ وَإِنِ اسْتَنصَرُوكُمْ فِي الدِّينِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ إِلاَّ
عَلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِّيثَاقٌ وَاللّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ
بَصِيرٌ ‏»

‏( بيگمان كساني كه ايمان آورده‌اند و ( از
خانه و كاشانه خويش ) مهاجرت كرده‌اند و با جان و مال خود در راه خدا ( به تلاش
ايستاده‌اند و ) جهاد نموده‌اند ( و لقب مهاجرين را برازنده خود گردانده‌اند ) ، و
كساني كه ( مهاجرين را در منزل و مأواي خود ) پناه داده‌اند و ( ايشان را با جان و
مال ) ياري نموده‌اند ( و از سوي خدا و پيغمبر لقب انصار دريافت داشته‌اند ، )
برخي از آنان ياران برخي ديگرند ( و مسؤول و متعهّد در برابر يكديگرند ) و امّا
كساني كه ايمان آورده‌اند وليكن مهاجرت ننموده‌اند ( و با وجود توانائي به جامعه
نوين شما در مدينه نپيوسته‌اند ، هيچ گونه تعهّد و مسؤوليّت و ) ولايتي در برابر
آنان نداريد تا آن گاه كه مهاجرت مي‌كنند . اگر ( چنين مؤمنان غيرمهاجري از دست
ظلم و جور ديگران ) به سبب دينشان از شما كمك و ياري خواستند ، كمك و ياري بر شما
واجب است ، مگر زماني كه مخالفان آنان گروهي باشند كه ميان شما و ايشان پيمان (
ترك مخاصمه ) باشد .  ( در اين صورت رعايت
عهد و پيمان ، از رعايت حال چنين مؤمنان بي‌حالي لازم‌تر است . به هر حال ) خداوند
مي‌بيند آنچه را كه مي‌كنيد ( پس مواظب حال همديگر و حفظ حدود و عهود باشيد )
.انفال/72 ‏

 

 وباز می فرماید:«‏ وَمَا لَكُمْ لاَ
تُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ
وَالنِّسَاء وَالْوِلْدَانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ
هَذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ وَلِيّاً
وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ نَصِيراً ‏»

‏ چرا بايد در راه خدا و ( نجات ) مردان و
زنان و كودكان درمانده و بيچاره‌اي نجنگيد كه ( فرياد برمي‌آورند و ) مي‌گويند :
پروردگارا ! ما را از اين شهر و دياري كه ساكنان آن ستمكارند ( و بر ما بيچارگان
ستم روا مي‌دارند ) خارج ساز ، و از جانب خود سرپرست و حمايتگري براي ما پديد آور
، و از سوي خود ياوري برايمان قرار بده ( تا ما را ياري كند و از دست ظالمان
برهاند ) . ‏نساء/75

 

واز اهداف دیگر ،جلوگیری و مقابله با یاغیان
و شورش گران است .اما در خصوص  مقاومت در
برابر تهجمات احتمالی ،با زیر پا گذاشتن مفاد عهدنامه صلح حدیبیه توسط قریش ویا در
غزوه تبوک ، مسلمانان برای تأمین امنیت راههای گسترش دعوت اسلام

و پاکسازی آنها ، دست به اقدام بازدارنده
زدند .

بی گمان دین اسلام مانند هر دعوت نوپایی در
میان هاله ای از کفر وسرکشی و سلطه جویی ظهور کرد واگ از قدرت حمایت کننده ای برای
استقرار و گسترش خود برخوردار نمی بود از همان ابتدا در نطفه خفه می شد و جز اسم
چیز دیگری از آن باقی نمی ماند .

لذا اراده و مشیت الهی بر این بود که گسترش
اسلام در پرتو حمایت و قدرتی صورت بگیرد و به بندگان خود فرمان داد همواره در
احتیاط و آماده باش کامل به سر ببرند .خداوند خطاب به بندگان میفرماید :‏

 يَا
أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ خُذُواْ حِذْرَكُمْ فَانفِرُواْ ثُبَاتٍ أَوِ
انفِرُواْ جَمِيعاً ‏

‏ اي كساني كه ايمان آورده‌ايد ! احتياط
نمائيد و آمادگي خود را ( براي مقابله با دشمنان ) حفظ كنيد ، و ( برابر تاكتيك
زمان و مكان ) دسته دسته يا همگي با هم ( به سوي جنگ ) بيرون رويد . ‏

و همچنین خداوند متعال در آیه ای دیگر
مسلمانان را به افزایش نیرو و تجهیزات جنگی سفارش می کند و می فرماید
:(وَأَعِدُّواْ لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ )(براي ( مبارزه با ) آنان
تا آنجا كه مي‌توانيد نيروي ( مادي و معنوي ) و ( از جمله ) اسبهاي ورزيده آماده
سازي)دعوت اسلام ،دعوتی جهانشمول است و بر خلاف سایر دعوتهاکه منحصر در منطقه و
زمانی خاص بودند،تاهنگامی که حیات روی زمین جریان داردجاویدان است .بنا بر این
ندای آن بایستی سراسر جهان را درنوردد و لازمه تحقق این امر مسافرت است که متضمن
رویا رویارویی با انواع دشواری ها و خطر ها است ،لذا وجود یک قدرت پشتیبان
وتجهیزات ضرورت می یابد .در اینجا قسمت هایی از مقاله خود را با عنوان «العقیدة
الصادقة أساس النصر » که زیر چاپ است و در آن وی گی های لشکریان اسلام را ذکر کرده
ام می آورم «ایمان به عادلانه بودن موضوع وتبلیغ دعوت ،هم چنانکه پیامبر یارانش را
بر مبنای اصولی چون بر پایی عدالت ،ظلم ستیزی ،گسترش ومهر و صلح ونشر پیام اسلام
تربیت کرد و چنانچه فرد مسلمان قادر به انجام این امور نبود باید برای حمایت از
عدالت و هدف والای خویش پیکار کند »

 

خداوند متعال می فرماید :‏« وَقَاتِلُوهُمْ
حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلّهِ فَإِنِ انتَهَواْ فَلاَ
عُدْوَانَ إِلاَّ عَلَى الظَّالِمِينَ» ‏

‏« و با آنان پيكار كنيد تا فتنه‌اي باقي
نماند ( و نيروئي نداشته باشند كه با آن بتوانند شما را از دينتان برگردانند ) و
دين ( خالصانه ) از آن خدا گردد ( و مؤمنان جز از خدا نترسند و آزادانه به دستور
آئين خويش زيست كنند ) . پس اگر ( از روش نادرست خود ) دست برداشتند ( و اسلام را
پذيرفتند ، دست از آنان بداريد . زيرا حمله بردن و ) تجاوز كردن جز بر ستمكاران (
به خويشتن به سبب كفر و شرك ، روا ) نيست»

 

هدف مسلمانان از جهاد ،تسلط و چیرگی بر
دیگران و تحقیر و خواری آنها وغارت اموال و داراییهایشان نیست .بلکه هدف
والا،اعتلای کلمه الله  و حاکمیت دین او و
گسترش آن در سراسر جهان است  نبردها و
مجاهدتها و جانفشانی های مسلمانان هم برای سعادت دنیا و آخرت مردم بود و پیامبر
گرامی (ص) هم بر همین اساس سربازان اسلام را تربیت کرد .

 

تک تک غزوات پیامبر  به خاطر هدفی والا و به اقتضای عدالت صورت می
گرفت .

 

در جنگ «احزاب» کفار همراه هم پیمانان یهودی
خود مدینه را با هدف نابودی اسلام  و
مسلمانان محاصره کردند .و در جنگ بدر ابوجهل سوگند یاد کرد که سه شبانه روز آنجا
بماند  تا اعراب منطقه از آن آگاه شوند و
به رغم نجات کاروان ابوسفیان ،پافشاری شدیدی برای برافروختن جنگ کرد و به ابوسفیان
چنین وانمود کرد که خود مسلمانان جنگ را به آنان تحمیل کرده اند .

 

…..ولی اراده وخواست خداوند متعال چنین
است:

 (‏
كَمَا أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِن بَيْتِكَ بِالْحَقِّ وَإِنَّ فَرِيقاً مِّنَ
الْمُؤْمِنِينَ لَكَارِهُونَ ‏)

‏ ( ناخوشنودي بعضي از شما از چگونگي تقسيم
غنائم بدر ) همانند آن است كه خداوند تو را از خانه‌ات ( در مدينه ، به سوي ميدان
بدر ) به حق بيرون فرستاد ، در حالي كه جمعي از مؤمنان ( چون آمادگي جنگ را
نداشتند ، از اين امر ) ناخوشنود بودند ( ولي برخلاف ديد محدود آنان درباره احكام
الهي ، سرانجامِ بدر پيروزي چشمگيري بود ) سوره انفال –آیه5

 

واما علت برخوردبا یهودیان «بنی قینقاع» و
«بنی نضیر » و «بنی قریظه » وبیرون راندن آنها شکستن عهد و پیمان  خود با مسلمانان  و حمایت از کفار و مشرکان  در جنگ خندق و هتک حرمت و کشف حجاب زنی مسلمان
بود .

 

آداب جنگ در اسلام

در اینجا لازم است که به یکی ازِ ویژگی های
سربازان اسلام که جزءی از آداب جهان اسلام هم هست اشاره کنیم و آن اینکه «یک
جنگجوی مسلمان جز با کسی که در برابرش بایستد مبارزه نمی کند .پیامبر گرامی
«ص»یاران جنگجوی خود را به خوشرفتاری با مخالفان غیر محارب توصیه میکرد و به آنان
سفارش می کرد که دایره نبرد نباید  از
رزمگاه فراتر رود وجنگ،نه جنگ بین ملتها بلکه جنگ محدود به نبرد میان جنگجویان است
.و غیر نظامیان باید از مصونیت ویژه برخوردار باشند .

 

همچنین پیامبر خدا «ص»یاران خود را از تعرض
به جان زنان و کودکان و کهنسالان و راهبان باز می داشت .

از ابو داوود روایت شده است :هنگامی که
لشکریان اسلام عازم یکی از جنگ ها بودند پیامبر خدا «ص»به آنها فرمود :

«به نام خدا  و با نام آءین پیامبر او «ص»عازم جنگ شوید .هیچ
پیر- مرد کهنسال  و کودک و زنی را به قتل
نرسانید و به آنها احجاف و ستم روا مدارید ،غنایم را جمع کنید و با صلح و نیکی و
احسان با آنها برخوردکنید ،همانا خداوند نیکوکاران را دوست می دارد»

وباز پیامبر خدا می فرماید : «کودکان را در
جنگ به قتل نرسانید » اصحاب گفتند :«ای رسول خدا ،مگر نه ااین که آنها کودکان
مشرکان هستند ؟! رسول خدا فرمود :«مگر شایسته ترین شما کودکان مشرکان نبودید ؟!»
حضرت ابوبکر صدیق (رض)نیز با تأسی از پیامبر خدا (ص)هنگام بدرقه یزیدبن ابی سفیان
–فرمانده یکی از لشکریان –چنین می گوید :

(….شما را سفارش می کنم که زنان و کودکان
و کهنسالان را به قتل نرسانید .)

آری مسلمانان این چنین تربیت شده اند و در
هر جنگی آن سفارشات را کاملا مد ّنظر داشته و به آنها عمل می کردند .از بارزترین
نشانه های اخلاقی سرباز اسلام این است که به هیچ کس ظلم روا نمی دارد .اعضای بدن
دشمنانش را مثله نمی کند و بجز آنانی که در برابرش قد علم کرده اند به دیگران کاری
ندارد .درختان را قطع نمی کند و خانه ها را فرو نمی ریزد و به زنان و کودکان اذیت
و آزاری نمی رساند .

 

ای کاش تمدن های پوشالی موجود ،بی طرفانه به
اسلام می نگریستند  و ذره ای از شفقت و
دلسوزی اسلام را در عملکرد خود مورد تّوجه قرار می دادند و دست از ستم ها و
تجاوزات خود برمی داشتند . ولی با کمال تأسّف می بینیم کسانی که مدّعی دینداری اند
چگونه خانه های همنوعان خود را تخریب ،مساجدشان را ویران اموالش را غارت و
مزارعشان به آتش می کشند و به اموال و ناموس دیگران تجاوز کرده ،میان طفل شیر خوار
و مادرش و پدر و فرزندش جدایی می اندازند ،به گمان اینکه پاسداران دین و مذهب اند
…!

 

چه دین ومذهبی؟ کدام عقیده منحرفی است که به
چنین روشی که به نابودی دیگران منتهی می شود ، متوسل می شود؟

این چه تمدنی است که بویی از انسانیت نبرده
و انحطاط  اخلاقی اش چنین آشکار است
…..ای دین! من چقدر بزرگ و با عظمتی .

 ای
قرآن من چقدر ارزنده ای و ای رسول خدا حتی با دشمنانت هم چقدر مهربانی ! و چقدر ما
نیازمند نسل جدیدی هستیم که ظلم  وستم را
ریشه کن کند و به جای آن دادگری ،محبت ،صلح و دوستی را در این دنیای آکنده از جنگ
ونابودی گسترش دهد …آیا می توان یه ظهور چنین نسلی با این ویژگی ها امیدوار بود؟
امتظار وامید همچنان پابرجاست …ان شاء الله

———————————————–

منبع: پرتوی از دین و آزادی

مولف : اسماعیل،عبدالفتاح

ترجمه ناصر مریوانی

انتشارات : نشر احسان 82

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس