اجمالی از ویژگی های شخصیتی ملت كُرد

اجمالی از ویژگی های شخصیتی ملت كُرد

كیومرث یوسفی

براساس یك طبقه بندی ساده انسانها چهار گروه
اند : 1- گروه
اول : «می دانند» و می دانند كه « می دانند » . 2- گروه دوم : « می دانند » ولی نمی دانند كه «
می دانند » . 3- گروه
سوم : « نمی دانند » ومی دانند كه « نمی دانند » . 4- گروه چهارم : « نمی دانند » ونمی دانند كه «
نمی دانند » .

 ما
كردها جزو گروه دوم هستیم ، زیرا «می دانیم» اما نمی دانیم كه« می دانیم» . به همین
دلیل وقتی شرق شناسی یا یك نفر خارجی در باره ی ما مطلب « مثبتی » می نویسد ذوق زده شده ودست وپای خودراگم می كنیم
گوئی خود خبر
نداشته ایم كه دارای چنین صفات مثبت و با ارزشی هستیم . به دلیل همین حقیقت كه « كرد» « می
داند » اما نمی داند كه « می داند » دچار سختی ها ودشواری های بی شماری شده و احساس خودكمتربینی نموده ،دیگر ملت
ها را به چشم برادر
بزرگترخود نگاه كرده وبه همین دلیل فرصت سوزی ها كرده وموقعیت های زیادی را از دست داده است
.

ملت كرد مانند سایر ملل ساكن این كره ی خاكی
در طول تاریخ فجایع زیادی را از سرگذرانده است . اما اكثر مواقع علت این فجایع رابه
خود ملت كُرد نسبت
می دهند نه به وضعیت و واقعیت های موضوعی ، و همین عامل ضربات درونی مهلكی را تا حد متلاشی
شدن شخصیت به « فرد كُرد » وارد نموده و می نماید . این درحالی است كه ( شخصیت هرانسان وجمعی عبارت است از مجموع
اعمال ورفتارهایی
مشخص در برابر احوال واوضاع «ذاتی » و«موضوعی » ، یا مجموع صفات ثابت ومشتركی كه «
افراد» هرملت وقومی باآن شناخته می شوند . ) به همین علت درست است اگر بگوئیم رفتار های آدمی نتیجه ی تأثیر
متقابل خوی و سرشت انسان
بامحیط زندگی اجتماعی اوست . این مسأ له نشان می دهد كه اگر برای « فرد كُرد » مانند هر انسان دیگری – وضعیتی مطلوب و زمینه ای مناسب
فراهم شود به
سرعت مسیر كمال و پیشرفت را طی خواهد كرد .

دراینجا لازم است همانگونه كه به جوانب منفی شخصیت
فرد كٌرد اشاره می شود جوانب مثبت شخصیتی فردِكُرد هم مورد توجه وبحث قرار گیرد . زیرا اولین قدم درپی ریزی و بنیان
نهادن شخصیت
فرد كٌرد شناخت او توسط خودش می باشد . فردٍكٌرد باید بداند و به جهانیان نیز اعلام كند كه
كردستان گهواره ی دوم
انسانیت بوده و مركز دموگرافی جهانی كوه « جودی » واقع در كردستان می باشد » .

  وقیل یا أرض ابلعی ماءك ، ویا سماء
أقلعی وغیض الماء وقضی الامر واستوت علی الجودی ». هود/44 ( گفته شد كه : ای زمین آب
خود رافرو خور ،
وای آسمان از باریدن بایست ، وآبها از میان برده شد وفرمان اجراء گردید وكاربه انجام رسید
وكشتی بركوه جودی پهلو گرفت . تفاسیر «الخازن » ،« النسفی » ، « قصص
الأنبیاء عبدالوهاب النجار » و دیگر منابع تأكید می كنند كه منظور از « كوه جودی » كوهی است در منطقه «جزیره »
واقع در كردستان
شمالی . او بایستی
هیچگونه محرومیت وفقر ی را قبول نكند. زیرا كردستان او « مٌبارك » است .

« قیل یا نوح إهبط بسلام منا و بركاتِ علیك
وعلی أمم ممن معك»  . هود 48

گفته شد : ای نوح ! ازكشتی پیاده شو « وبدان
كه تو و همراهانت » ازامنیت
ما برخوردارید و سالم و بركنارید و بركات خدا به روی تووگروه های همراهت است . ملت
ها وگروه های دیگری را از نعمت ها و خوشی ها برخوردارمی كنیم . كلمه ی « البركة»  یعنی « خیرات »، فزونی روزی و فراوانی در اشیاء  . این مكان مبارك كردستان می باشد ، زیرا « جودی » بخشی از
كردستان است ونوح
علیه سلام فرمود : « رب أنزلنی منزلاً مباركا ً » مؤمنون / 29 ( وبگو پروردگارا مرا به
منزلی مبارك فرود آور وتوبهترین میزبانانی . )

كردستانی سرشار از معادن معدنی و منابع نفتی و منابع آبی و مستعد
كشاورزی ، باعث ایجاد
پیوندهای اجتماعی قوی شده و تأثیرات ایجابی برشخصیت «فردٍكُرد » دارد . فرد كٌرد باید نسبت
به شجاعت و غیرت ملتش یقین داشته باشد ، زیرا این مسأله حقیقتی است كه خداوند خود به آن اشاره می فرماید :

« قل للمخلفین من الأعراب ستٌدعون الی قوم أولی بأس شدید ، تقاتلونهم أو یسلمون
» الفتح  16

به بازپس ماندگان عربهای بادیه نشین بگو :
ازشما دعوت خواهد شد كه به
سوی قومی جنگجو و پرقدرت
بیرون بروید ، با آنان پیكار می كنید تا اینكه مسلمان می شوند . ابن كثیر درباره ی « قوم أولی بأس شدید » در تفسیرالقرآن
العظیم می فرماید : ( قال إبن
أبی خالد عن ابیه : نزل علینا أبوهریرة ، وقرأنا علیه هذه الآیة فقال هم الأكراد .)

( ابوهریره برما واردشد ،این آیه رابرایش
قرائت نمودیم
گفت : این قوم ، قوم كُرد
هستند
، این قوم و ملت شجاع
همیشه شیفته ی آزادی اند و در فكر آزادی خود و دیگرانند ، برهمین اساس یكی از مشخصه های ملت كُرد این است كه دوست
دارد از اخبار
و احوال دنیا آگاه باشد
. كُردها شیفته ی استقلال و آزادی اند بانگاهی به تاریخ گذشته متوجه خواهی
شد كه طوایف
و قبایل و امیرنشین های زیادی داشته است و هرگز در میان ملت های فارس ،عرب وترك
مستحیل و ذوب نشده است . حتی در دایره خلافت اسلامی هم ازطریق سیستم میرنشینی ( ایالات و ولایات ) بخش قابل
توجهی از فرمانروائی
اسلامی بوده است
.

در رابطه با «آزادی » هم ، این
ملت كُرد است كه در راه به دست آوردن و پاسداری آزادی قربانی ها داده آنگونه كه درتاریخ نمونه
و مانندی برای آن
متصور نیست و ‌دراین راه زیان های جبران ناپذیری بر دشمنان آزادی متحمل نموده است . زیرا
فرد كُرد شاید توان تحمل فقر و گرسنگی و شداید سخت زندگی را داشته باشد ،اما هرگز اسارت و بندگی و زیردست بودن را
تحمل نمی كند . به
همین دلیل همیشه با حكومت های كه خواسته اند آزادیش را پایمال كنند و او رابه اسارت بكشند به
مقابله برخاسته است . فردِكُرد شیفته بروز استعداد و توانائی هایش بوده به همین علت با فراهم شدن زمینه
مناسب و لازم خیلی زود
می تواند توانائیهایش را درتمام زمینه ها بروز دهد ، به گونه ای كه “كلودیوس ریچ” در یادداشت
هایش می گوید : (كُردها تشنه دانش اندوزی اند و خیلی كم به خود می بالند ، این در حالی است كه میزان یادگیری ایشان
بسی بیشتر از ترك
ها و فارس ها بوده و خیلی سریعتر مطالب را یاد می گیرند ،
شجاعت و با جرأت بودن جزو صفات ثابت شخصیت كٌردها بوده تاحدی كه آن را غذای روح می دانند . وفای
به عهد نیز درمیان ایشان جزو اصول و ارزشهائی است كه صفحات تاریخ سرشار از وفای به عهد از جانب فردِكٌرد است
،حتی با دشمنانش.

  جدای از
صفت وفای به عهد ،مهمان نوازی و دستگیری فقرا و بینوایان و… نیز از صفات ممیزه شخصیتی فرد كُرد است كه نقش بسزائی
درانسجام جوامع كردی
داشته است . عشق و علاقه به خاك و میهن و پایبندی به دین مقدس اسلام یكی دیگر از ویژگی های كلی
شخصیتی فردكُرد است . درحیطه ی
تاریخ شخصیت كُرد دارای صفتی ممیزه ، شاخص و قابل مشاهده می باشد . او همیشه ی تاریخ
براصل ونسب مستقل خود تأكید می كند . زیرا دشمنان و حتی دوستانش بسیار تلاش كرده اند كه ریشه نژادی كُرد را به
فارس ها یا اعراب
و گاهی اوقات حتی به جن نیز منتسب نمایند !! هرچند كه نسبت دادن نسب كردها به جن نهایت دوری
از اصول علمی و متد تحقیق است . از سوئی دیگر كردستان همیشه میدان جنگ و نبردهای سرنوشت ساز و تعیین كننده ی میان
فارس و روم یا
صفوی و عثمانی بوده . این موضوع همیشه به زیان كردها تمام شده و در واقع تلاشی بوده درجهت
زدودن هویت ملی او . به همین جهت كردها تلاش زیادی را در برابراین هجوم گمراه كننده اشغالگران كردستان درجهت
اثبات استقلال زبان
و نژاد و ملیتش انجام داده و می دهند .

درحیطه اكولوژی نیز به علت عقب
ماندگی جامعه كردی از نظر تكنولوژی ، تأثیرات منفی محیط زیست آثار زیادی بر شخصیت فردكرد برجای
نهاده است . به
همین دلیل « فرد كُرد » همانند محیط زیست سختش ، سریعاً ابراز دوستی نموده و با همان سرعت
دشمنی می ورزد . زود خشمگین می شود و خیلی زود هم آرام می گیرد . درحیطه اجتماعی نیز
وجود ارتباط محكم و منسجمی بین افراد كرد در خانواده وعشیره ، آسایش و آرامش درونی را برایش مهیا نموده است .
به خصوص خانواده كه
در جامعه ی كردستان از نوع خانواده ی بزرگ و گسترده است و شامل پدر ، مادر
، پسران
ودختران با همسرانشان و فرزندانشان ( بجز در شهرهای بزرگ ) را شامل می شود .

درهمین زمینه شخصیت زن كُرد صفات ممیزه
زیادی را دارا می باشد كه مشخص ترین آن استقلال شخصیتی و تلاش برای معرفی خود به جامعه
و اطرافیان از طریق
مشاركت در حیطه هایی از زندگی است كه در جوامع همسایه قورق مردان می باشد . این امتزاج
ملتزمانه زن كرد با مردان باعث شده كه زن ومرد كرد با دید «همكار » به همدیگر نگاه كرده و همكاریشان درحیطه های
مختلف زندگی آشكار
و از شفافیت كامل برخوردار بوده به همین دلیل جامعه ی كردی از پدیده های
زشت و ناپسند
بین زن و مرد كه در جوامع دیگر مطرح است تهی باشد .خانواده در جوامع كردی ساختار
مستحكمی دارد ، تاحدی كه میزان طلاق به نسبت سایر جوامع دربین ایشان بسی كمتر بوده ، در همین رابطه فردكرد
احترام خاصی را برای
ارتباط وپیوند های دوستانه با دیگران قایل شده و مشتاقانه در غم و شادی های دیگران شریك می شود .

درحیطه مسایل سیاسی فرد كُرد
پشتوانه اجتماعی مستحكمی دارد . لذا خیلی مواقع دیدگاه های سیاسی او از طریق پیوندها و ارتباطات
اجتماعیش ظهور می
یابد . ارزش واحترام بیش ازحدومرز فرد كرد نسبت به رأی و نظر خود باعث شده كه سازمان های سیاسی
در جامعه ی كردی سخنگویان متعددی داشته و به همین دلیل به آسانی از تكثر و تعدد احزاب استقبال می
كند زیرا این امر
در دایره سیاست نوعی استقلال فكری برایش مهیا و فراهم می نماید .

حیطه ی اقتصادی نیز نقش مهمی درتمییز
برخی از صفات شخصیتی فردی وجمعی كُرد دارد. از تولید و روشهای آن و چگونگی تقسیم تولیدات و نحوه
ی بكارگیری آنها ،
همه ی این موارد كردار و رفتار مشخصی را به منصه ظهور می رساند . بخش زیادی ازتولیدات در سالهای
پر باران و نوع تولیدات باارزش و تقسیم عادلانه آن میان همكاران و شركا و… پیوندهای اجتماعی مستحكمی را باعث می
شوند . خلاف این
موضوع پیوندهای اجتماعی را تضعیف نموده و باعث تغییر رفتار «فرد » نیز می شود . كمبود درآمد
و فقر كه نتیجه ی مستقیم تكیه فرد كُرد به كشاورزی متكی بر باران است و احتمال دارد كه برخی سال ها بارش كم باشد
تأثیرات منفی بر
شخصیت فرد كرد به جای گذاشته و باعث نگرانی وتشویش درونی اوشده است.

 راه
علاج این موضوع تلاش درجهت صنعتی نمودن جامعه ی كردی است ، وضعیتی
كه حكومت های
حاكم بركردستان مسؤ ل به وجود آوردنش بوده و هستند . به گونه ای كه صنایع سنگین در كردستان
وجود ندارد.

 ازنظر دینی نیز
اگر دین در جوامع ابتدائی به منظور كم كردن فشارهای درونی ، در پاسخگویی به سؤالات مختلف انسان و رویدادهای اطرافش ایفای
نقش نموده است . دین
اسلام درجامعه ی كردی با مسائل اجتماعی و اقتصادی و حتی مسائل سیاسی فرد كرد درآمیخته و
تأثیرخود را دارد . با  وجود تفاوت
توپوگرافی مناطق مختلف
كردستان و قبیله و طوایف مختلف كه باعث پیدایش لهجه های گوناگون شده است ، دین اسلام اكثریت
ملت كُرد را متحد نموده و در تمام حیطه های زندگی تأثیرات مثبتی بر شخصیت فرد كُرد به جای نهاده است كه بیشترما با
آنها آشنا هستیم .

12 /9/84        سنندج /
یوسفی

 منابع :

1- الشخصیه الكردیه / أنماطها السلوكیه وتركیبها
الأجتماعی

–
 2 الأسس النفسیه والأجتماعیه للقبائل الكوردیه
/ هاشم طه عقراوی

 3– پاراستنی موركی نه ته وایه تیمان له
روانگه ئیسلامه وه / عبدالرحمن صدیق
. عبدالرحمن صدیق