اهداف قصص و داستان ها در قرآن كريم چیست؟
اهداف قصص و داستان ها در قرآن كريم چیست؟
عبدالروف مخلص
به نقل از تفسير «الاساس«، اهداف قصص و داستان ها در قرآن كريم را به اجمال بيان كنيم:
1 ـ يكي از هدفهاي بيان داستانها در قرآن خبر دادن از تواريخ برخي از امتهاي گذشته و روشني افگندن بر حوادث غيبي مهمي است كه رسولاكرمص و هيچيك از قومشان، از آنها آگاهي نداشتند.
2 ـ يكي ديگر از اين هدفها، آگاه كردن مردم از كوششها و مجاهداتي است كه پيامبران جليلالقدر الهي در راه نشر دعوتشان به خرج دادهاند و آگاهكردن مؤمنان از اين حقيقت است كه قافله پيامبران الهي‡ براي اظهار حق و ابطال باطل، مجادلات و مناقشات بزرگي را از سر گذراندهاند.
3 ـ از ديگر اهداف، اظهار اين حقيقت است كه پيامبران‡ همه در اصول رسالت، يعني: در ايمان به توحيد، معاد، تبيين حق، تعريف ارزشها و ضد ارزشها و همچنان تأييد يكديگر در دعوت بهسوي توحيد، اتفاق تمام داشتهاند.
4 ـ داستان، عنصري است شوقبرانگيز، جذاب و دلچسپ كه با به تصوير كشيدن رخدادهاي حسي، به امر تربيت و تعليم و اثبات برهانهاي عقلي كمك نموده و دراين رابطه أثري اعجابانگيز دارد و پيران، جوانان، زنان و مردان را يكسان تحت تأثير خويش قرار ميدهد.
5 ـ داستان قرآني مبين اين حقيقت است كه مأموريت پيامبران‡ فقط تبليغ وحي و آگاه كردن مردم از هشدارهاي الهي در وقوع عذاب بوده است.
6 ـ داستان، ابعاد استعداد طبايع بشري را در امر ايمان و كفر و خير و شر روشن ميسازد.
7 ـ با داستانهاي قرآن، سلطه مطلقه و قدرت بيانتهاي الهي با پيش فرستادن عذاب دنيوي كه نمونهاي از عذاب اخروي است، نمايان ميگردد.
8 ـ داستان قرآني متضمن تأييد الهي از پيامبران‡ و آشكارسازنده معجزات و حجتهاي او براي مردم است.
9 ـ هر يك از داستانهاي قرآن مشتمل بر موعظهها و عبرتهاي خاصي است كه با تنوع و اختلاف نقش پردازان آن، متنوع و مختلف ميباشد، به طور مثال؛ داستان نوحu تمثيلكننده غرور، داستان قوم عاد تمثيلكننده استبداد و بها دادن به قدرت، داستان قوم لوطu، تمثيلكننده انحطاط انساني و انحراف جنسي، داستان قوم شعيبu، مظهري از مظاهر انحراف يا ستم اجتماعي و داستان قوم فرعون، تمثيل روشني از تكيه نافرجام بر سلطه و ثروت و جاه است كه يادآوري عاقبت ناميمون اين اعمال، كيان و كرسي هر ستمگر طغيان پيشه و فرعون منش را در هر زمان و مكاني ميلرزاند.
10 ـ داستان در كل، ارائه كننده پند و اندرز و درمانگر نفسها و روانهاست.
11 ـ خبر دادن يك پيامبر امي كه به نوشتن و روايتگري نا آشناست ـ يعني حضرت محمدصـ از اين داستانها، خود دليل قاطعي بر نبوت ايشان است.
12 ـ داستانهاي قرآني تبيين كننده صلابت و استواري تمام پيامبران‡ در راه دعوتشان است.
13 ـ تكرار يك داستان در سورههاي مختلف قرآن، براي برآوردن مقاصد و اهداف و معاني بسياري است كه هر بار پيامي نو، اجرايي جديد و اهداف مخصوص بهخود را به همراه دارد و گاهي اين اهداف در جمعبندي نهايي حول يك محور واحد گرد ميآيند.
منبع: تفسیر انوار القرآن
