معماری
خانه ---> آثار دنیوی و اخروی ایمان و عمل صالح
عمل صالح

آثار دنیوی و اخروی ایمان و عمل صالح

آثار دنیوی و اخروی ایمان و عمل صالح

نویسنده: دکتر طیبه اکبری راد

 از نظر قرآن کریم، ایمان و عمل صالح نزد خداوند، دارای ارزش و اهمیت والایی است تا جایی که در بسیاری آیات از جزای دنیوی و اخروی ایمان و عمل صالح سخن گفته شده است. بعضی از آثار دنیوی که برای ایمان و عمل صالح ذکر شده است . از آن جایی که عمل صالح در قرآن کریم با واژهای ” برّ ” ” خیر”، ” معروف” و ” احسان” در یک حوزه معنایی قرار دارند و همه این واژه ها در مورد کارهای نیک به کار رفته اند، در شمارهای بعد این واژ ها مورد بررسی قرار خواهند گرفت تا بتوان با ارزشی ” عمل صالح” را باز نموده، گستره معنایی آن را مشخص کرد.

” ربنا علیک توکلنا و الیک انبنا و الیک المصیر “

آثار ایمان و عمل صالح

از نظر قرآن کریم، ایمان و عمل صالح نزد خداوند، دارای ارزش و اهمیت والایی است تا جایی که در بسیاری آیات از جزای دنیوی و اخروی ایمان و عمل صالح سخن گفته شده است. بعضی از آثار دنیوی که برای ایمان و عمل صالح ذکر شده، عبارتند از:

  1. 1.      قرار گرفتن در زمره بهترین مردم

” إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُوْلَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ ” ( بینه /7)

” در حقيقت كسانى كه گرويده و كارهاى شايسته كرده‏اند آنانند كه بهترين آفريدگانند “

در این آیه، خداوند بهترین مردم را منحصر به مؤمنینی کرده که اعمال صالح انجام می دهند. در تفاسیر، از طرق مختلف، روایت شده که این آیه ” أُوْلَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ ” درباره امیر المؤمنین و شیعیان او نازل شده است. می توان گفت که مصداق بارز کامل خیر البریه علی ابن ابی طالب است، گرچه این آیه، شامل همه کسانی است که ایمانآورده، اعمال صالح انجام می دهند.

  1. 2.      سعادت ابدی

” إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ، إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ” ( عصر 2/3)

” كه واقعا انسان دستخوش زيان است ،مگر كسانى كه گرويده و كارهاى شايسته كرده و همديگر را به حق سفارش و به شكيبايى توصيه كرده‏اند “

شاید یکی از مهمترین آثار عمل صالح، آن باشد که کوجب سعادت ابدی انسان می شود. کسانی که از فرصت عمر بهره گرفته، اعمال صالح انجام می دهند، در حقیقت از سرمایه خود استفاده می کنند. و چنین افرادی در خسران و زیان نخواهند بود.

  1. 3.      حیات طیّبه

” مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ ” ( نحل/97)

” هر كس از مرد يا زن كار شايسته كند و مؤمن باشد قطعا او را با زندگى پاكيزه‏اى حيات [حقيقى] بخشيم و مسلما به آنان بهتر از آنچه انجام مى‏دادند پاداش خواهيم داد “

حیات طیبه بنابر بافت آیه، محبت، دوستی، آرامش و زندگی سالم و گوارا است.

برخی گویند: مقصود از زندگی پاکیزه، آن نوع زندگی است که در آن مفاهیم انسانی زنده گردد؛ صلح و صفا، محبت ودوستی ، همدردی و همکاری، آرامش و امنیت حکمفرما باشد.

  1. 4.      دوستی و مؤدت مردم

” إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا ” ( مریم/96)

” كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‏اند به زودى [خداى] رحمان براى آنان محبتى [در دلها] قرار مى‏دهد “

یکی از نتایج مؤثر و لاینفک عمل صالح که بعد اجتماعی آن در خدمات و تعاون عمومی مجسم می گردد، توجه عواطف انسانی و علایق قلبی مردم به این گروه است. شاید دلیل این محبت و دوستی این است که این گونه افراد، مطابق فطرت و در مسیر نظام حاکم بر جهان آفرینش حرکت می کنند.

  1. 5.      قرار گرفتن در زمره صالحین

” وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُدْخِلَنَّهُمْ فِي الصَّالِحِينَ ” ( عنکبوت/9)

” و كسانى كه گرويده و كارهاى شايسته كرده‏اند البته آنان را در زمره شايستگان درمى‏آوريم “

” صالح بودن و صالح شدن ” که همواره آرزوی همه انبیا (ع) بوده است، مراتب نامتناهی دارد. خداوند از زبان سلیمان (ع) حکایت می کند که فرمود”… وَأَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِكَ فِي عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ ” ( نمل/19)

” و مرا به رحمت‏خويش در ميان بندگان شايسته‏ات داخل كن “

و از قول ابراهیم (ع) می فرماید:

” رَبِّ هَبْ لِي حُكْمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ “( شعرا/83) ” پروردگارا به من دانش عطا كن و مرا به صالحان ملحق فرماى “

او برای فرزند نیز چنین دعایی کرده و می فرماید:

 ” رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ ” ( صافات/100)  ” اى پروردگار من مرا [فرزندى] از شايستگان بخش “

خداوند نیز دعای او را مستجاب کرد، و به او فرزندان صالحی چون اسماعیل و اسحاق عطا کرد.

در آیات بعد از همین سوره می خوانیم: ” وَبَشَّرْنَاهُ بِإِسْحَاقَ نَبِيًّا مِّنَ الصَّالِحِينَ ” ( صافات/112)

” و او را به اسحاق كه پيامبرى از [جمله] شايستگان است مژده داديم “

در مورد اسماعیل ( ع) می فرماید: ” وَإِسْمَاعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا الْكِفْلِ كُلٌّ مِّنَ الصَّابِرِينَ، وَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي رَحْمَتِنَا إِنَّهُم مِّنَ الصَّالِحِينَ” ( انبیاء/85-86)

” و اسماعيل و ادريس و ذوالكفل را [ياد كن] كه همه از شكيبايان بودند، و آنان را در رحمت‏خود داخل نموديم چرا كه ايشان از شايستگان بودند”

  1. 6.      استجابت دعا

” وَيَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَيَزِيدُهُم مِّن فَضْلِهِ ” ( شوری/26)

” و [درخواست] كسانى را كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده‏اند اجابت مى‏كند و از فضل خويش به آنان زياده مى‏دهد”

بافت کلام و یا سیاق [ آیه]، نشان می دهد که آن چه مورد اجابت و قبول قرار می گیرد، عبادت و عمل [ صالح] اینان است.

  1. 7.      اصلاح و پیرایش و آرایش نیّات و حالات

” وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَآمَنُوا بِمَا نُزِّلَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَهُوَ الْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَأَصْلَحَ بَالَهُمْ” ( محمد/2)

” و آنان كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‏اند و به آنچه بر محمد [ص] نازل آمده گرويده‏اند [كه] آن خود حق [و] از جانب پروردگارشان است [خدا نيز] بديهايشان را زدود و حال [و روز]شان را بهبود بخشيد ” .

” بال” به معانی مختلف آمده که عبارتند از: حال، کار و قلب. اصلاح ” بال” در این بافت، به معنای قرار گرفتن اعمالشان در مسیر هدایت و سعادت است.

  1. 8.      خلافت در زمین

خداوند در آیاتی، خلافت زمین را به نیکان و صالحان وعده می دهد:

” وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُم فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا” ( نور/55)

” خدا به كسانى از شما كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‏اند وعده داده است كه حتما آنان را در اين سرزمين جانشين [خود] قرار دهد همان گونه كه كسانى را كه پيش از آنان بودند جانشين [خود] قرار داد و آن دينى را كه برايشان پسنديده است به سودشان مستقر كند و بيمشان را به ايمنى مبدل گرداند”

و نیز ” وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ”( انبیاء/105)

” و در حقيقت در زبور پس از تورات نوشتيم كه زمين را بندگان شايسته ما به ارث خواهند برد”

این وعده قطعی و حتمی خداوند است و به طور قطع خداوند نیکان و صالحان را وارث زمین خواهد کرد. این استخلاف، مشروط به جامعه صالح است. و آن جامعه ای است که در همه ابعاد و زمینه ها صالح باشد.

جزای اخروی ایمان و عمل صالح که در قرآن ذکر شده فراوان است؛ بعضی از آن ها عبارتند از:

  1. 1.      خلود در بهشت

” وَبَشِّرِ الَّذِين آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ كُلَّمَا رُزِقُواْ مِنْهَا مِن ثَمَرَةٍ رِّزْقًا قَالُواْ هَذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِن قَبْلُ وَأُتُواْ بِهِ مُتَشَابِهًا وَلَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَهُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ” ( بقره/25)

” و كسانى را كه ايمان آورده‏اند و كارهاى شايسته انجام داده‏اند مژده ده كه ايشان را باغهايى خواهد بود كه از زير [درختان] آنها جويها روان است هر گاه ميوه‏اى از آن روزى ايشان شود مى‏گويند اين همان است كه پيش از اين [نيز] روزى ما بوده و مانند آن [نعمتها] به ايشان داده شود و در آنجا همسرانى پاكيزه خواهند داشت و در آنجا جاودانه بمانند “

همچنین در سوره های بقره/82،نساء/57 و 122، اعراف/42، هود/23، ابراهیم/23، عنکبوت/58، و لقمان/9-8 به همین مطلب اشاره می کند.

در مورد مخلّد بودن آنان در بهشت، می توان گفت: چون آن ها در دنیا به مبدأ حیات و ابدیت پیوستند، زندگی جاویدان یافته اند. ایشان و کسانی هستند که نه تنها فکر و عقیده شان متصل به مبدأ حیات و ابدیت است، بلکه اعمالشان نیز خالص برای خداست. ” … وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا ” ( کهف/110) و این امر به جاودانگی و ابدیت می انجامد.

  1. 2.      امنیت از خوف و حزن ( دنیوی و اخروی)

” إِنَّ الَّذِينَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ ” ( بقره/277)

” كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده و نماز بر پا داشته و زكات داده‏اند، پاداش آنان نزد پروردگارشان براى آنان خواهد بود؛ و نه بيمى بر آنان است و نه اندوهگين مى‏شوند.”

همچنین در سوره های مائده/69و بقره/62  همین آثار، ذکر شده است.

بافت آیه، نشان می دهد که امنیت از خوف آنان، مربوط به قیامت است. در بعضی موارد مانند سوره یونس/62 به صورت مطلق ذکر شده که منظور، امنیت از خوف در دنیا و آخرت است.

  1. 3.      پاداش بی حساب

خداوند در آیات متعددی، به مؤمنینی که اعمال صالح انجام می دهند. رزق بی جساب، جزای دو چندان و اجری نیکو، عظیم و کامل وعده داده است:

” و من عمل صالحا” من ذکر او انثی و هم مؤمن فاولئک یدخلون الجنه یرزقون فیها بغیر حساب ” ( مؤمن/40)

” و هر کس از مرد یا زن عمل صالح انجام دهد و مؤمن باشد، آن گروهند که داخل بهشت شوند و در آن، بی حساب روزی داده شوند.”

همچنین در سوره های کهف/3-2، مائده/9، اسراء/31، نساء/173به مؤمنین، اجر نیکو و پاداش زیاد و مغفرت، وعده داده شده است.

  1. 4.      آمرزش گناهان و تبدیل سیئات به حسنات

از جمله آثار عمل صالح که در موارد متعدد بر آن تأکید شده، از بین رفتن گناهان است.

” وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَحْسَنَ الَّذِي كَانُوا يَعْمَلُونَ” ( عنکبوت/7)

” و كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‏اند قطعا گناهانشان را از آنان مى زداييم و بهتر از آنچه مى‏كردند پاداششان مى‏دهيم “

همچنین در سوره های حج/50،تغابن/9، طه/82، فرقان/70، چنین وعده ای به مؤمنین داده شده است.

تکفیر سیئات، معنایش عفو از گناهان است. اما این که خداوند فرمود: ایشان را به بهترین عمل جزاء می دهد، یعنی از اعمالشان آن قدر نواقص را دفع نموده، آن قدر عمل را بالا می برد، تا به صورت بهترین عمل در آید و یا این استکه در هنگام حساب، خرده گیری در اعمالشان ننموده، جهات نقص و عیبی که در آن ها است، به حساب نمی آورد، در نتیجه با همه آن ها، معامله بهترین عمل می کند. مثلا نمازشان را گرچه مشتمل بر جهات نقص و بدی هایی باشد، به جای بهترین نماز می پذیرد.

آثار عمل صالح در قرآن کریم بسیار زیاد است که اگر بخواهیم به همه آن ها بپردازیم، حجم گسترده ای را شامل می شود. در این جا به اجمال اشاره ای به آثار مترتب بر عمل صالح می کنیم: پاداش دائمی و همیشگی: فصلت/8،انشقاق/25، تین/6؛ بهشت و نعمت های آن: حج/23؛ رحمت و فضل الهی: روم/45، حج/14و56، طه/75، مریم/60، روم/15، شوری/22، لقمان/8، کهف/107، سجده/19، محمد/12و…، داخل شدن در رحمت پرودگار: جاثیه/30و…

————————————————–

نام کتاب: عمل صالح و مصادیق آن در قرآن کریم /نویسنده: دکتر طیبه اکبری راد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس