اخوان المسلمین ، هويت مشخص و آشكار در عين حال متفاوت
اخوان المسلمین ، هويت مشخص و آشكار در عين حال متفاوت
نویسنده: دکتر یوسف قرضاوی / مترجم: عبدالعزیز سلیمی
مقدمه –
از لابه لاي تاريخ پر فراز و نشيب اسلام احياگران بسياري به ميدان مسئوليت مبارزه با مشكلات مختلف گام گذاشتهاند . هريك در بخش و گوشهاي از عرصه گستردهي ناهنجاريها ، تلاشها ، و اقداماتي را صورت دادهاند با توجه به استعداد و توانايي و اجتهاد و جهاد خويش به چارهجوئي برخي از معايب نابسامانيها پرداختهاند .
بزرگاني همچون جوزي ، امام محمد غزالي ، امام عبدالقادر گيلاني ، جمالالدين افغاني ابن يتيمه ، شاگرد دانشمند و شايستهاش امام ابن قيم جوزيه ، ابن ، محمد عبده ، عبدالرحمان كواكبي ، رشيد رضا ، عبدالحميد بن باريس ، طاهر بن عاشور ، مراغي ، شلتوت ، ابوزهره ، سيدقطب ، اقبال لاهوري ، مردودي و سعيد نورسي راه مصلحان و مجددان پيش از خود را در پيش گرفتهاند .
در ادامه راه احياگري آن آزادمردان و در شرايط سياسي ، اجتماعي خاص كه بر مصر و جهان اسلام ميگذشت . امام حسنالبنا (رح) ، رادمرد رباني پا به ميدان دعوت و تربيت و اصلاح فردي و اجتماعي نهاد . با بهرهگيري از تجارب مصلحان ، انديشمندان و عالمان پيش از خود منهج و راهكاري كه همهي عرصههاي فكري ، عقيدتي ، اخلاقي ، رفتاري ، اجتماعي ، سياسي ، اقتصادي ، و بينالمللي را در بر ميگرفت . براي اصلاح فرد و عملاً مكتب اصلاحگري جديدي را نه تنها به جهان اسلام بلكه براي بشريت ارائه و عرضه نمود .
آري بالاخره در ماه ذيالقعده سال 1347 هجري برابر مارس 1928 ميلادي بنابر يادداشت شخصي امام البناء افتتاح جمعيت «اخوانالمسلمين» را شش نفر از كارگران مصري شاغل در پادگان نظامي انگليسيها طي نشست با ايشان رسما اعلان نمودند .
اينك نهضت بيداري اسلامي با محوريت حركت اخوانالمسلمين به بركت حمايت خداوند و همت رادمرداني در بيش از هفتاد كشور جهان فعاليت فكري و فرهنگي و تبليغي و سياسي دارد و با استفاده از امكانات پيشرفته امروزي براي تبليغ اسلام كامل و فراگير نه تنها در ميان مسلمانان بلكه در بين بسياري از غير مسلمانان به فعاليت اشتغال دارند .
در اين مكتب و مدرسه متفكران و عالمان بزرگي بار آمده و رشد كردهاند كه هر يك از آنها همچون ستاره در آسمانانديشه و ايمان و جهاد فكري و علمي ميدرخشند كه ذكر نام برخي از آنها در اين جا حداقل تقديري است كه لازم است از چنان بزرگاني صورت بگيرد .
- شهيد بزرگوار اسلام ، شهيد سيد قطب (رح) ، نويسنده تفسير ارزشمند في ضلال قرآن
- شهيد عبدالقادر عوده در زمينه احكام تشريعي
- استاد بهيالخولي در زمينه اقتصاد و علم دعوت و تربيت
- سيد سابق (رح) صاحب كتاب ارزشمند فقه السنتر
- محمد غزالي (رح) كه از همان آغاز تمام وقت خود را تقديم اسلام كرد .
- محمد قطب ، كه در زمينههاي ايدئولوژي اسلامي ، مكاتب فكري ، روانشناسي ، اجتماعي و … كتابهاي ارزشمندي تأليف نموده و همچنان مشغول فعاليت ميباشند .
- انور جندي ، در زمينه تهاجم فكري و فرهنگ غرب عليه اسلام فعاليت ميكردند .
- استاد علامه دكتر قرضاوي ، كه در عرصههاي مختلف مشغول فعاليت و تلاش ميباشند .
- و غيره .
كه ما در اين جا به اميد خدا مختصراً حركت و نهضت اخوانالمسلمين را در عرصههاي مختلف بررسي كرده و هويت ، اهداف ، وسائل ، ويژگيها و موضوعهاي آن را براي شما خواننده گرامي توضيح ميدهيم . انشاءالله كه مورد استفاده قرار گيرد .
هويت مشخص و آشكار در عين حال متفاوت :
از همان آغاز بنيانگذاري ، نهضت اخوان از تمايز و وضوح شخصيت بسياري برخوردار بوده است و از همان ابتدا اعلام نمود كه : «دعوت و نهضتي صرفاً اسلامي است» . از اسلام ياري ميجويد و بر آن تكيه مينمايد . حاكميت آن را هدف خويش قرار ميدهد و بر راهش گام مينهد و از تعاليم آن سرچشمه ميگيرد در مجموع همهي اهداف و وسائل آن اسلام است .
اسلام را مرجع و سرچشمه همهي امور خويش قرار ميدهد . انديشه و آرمانهايش همه اسلامياند «هدفمان رضايت خداوند ، الگويمان پيامبر و قانونمان قرآن و راهمان جهاد و برترين آرزويمان مرگ در راه خداوند است»
همانطور كه امام بنا در رابطه با هويت جمعيت ميفرمايد «… هركس كه اسلام را به راستي شناخت همچنان كه خود را ميشناسد ما را هم خواهد شناخت . شما سعي كنيد بيش از هرچيز اسلام را بشناسيد و پس از آن اختيار داريد هرگونه كه ميخواهيد در مورد ما قضاوت كنيد.»
در ضمن امام بنا برداشت نادرست برخي را كه اسلام را به پارهاي از عبادات يا حالتهاي معنوي مينمايند و انديشه و شخصيت خويش را در دايرهي تنگ آن زنداني مينمايند ، نميپذيرد و در همين رابطه ميفرمايد «ما اسلام را به گونهاي ديگر ميفهميم معرفتي وسيع و گسترده و گستردگي عرصههاي زندگي دنيا و آخرت . ما در اين مورد داراي ادعاي بدون دليل نيستيم و از جانب خود اينگونه اسلام را نگاه بلكه اين شناخت و معرفتي است كه از كتاب خداوند و سنت رسول خدا (ص) و سيره مسلمانان صور اسلام كردهايم …»
اراده مؤسس اين نهضت امام (رح) بر اين بوده كه اين دعوت حركتي اسلامي ، مثبت و سازنده و پويا و ايجادكننده تحرك در ميان ملتهاي مسلمان و تبلور اسلام ، همه اسلام باشد آن هم در زماني كه بسياري اسلام را مثل گوشت با ساطور تكه پاره كرده بودند . با نگرشي كلي و همهجانبه به آن نگاه نميكردند و مسلمانان براي التزام به تعاليم و دعوت و مجاهدت در راه آن تربيت نشده بودند .
بدين صورت امام همه تلاش خود را به كار ميگرفت كه دعوت و جماعت او در چهارچوب سازمانهاي اداري ، ورزشي ، صوفيگري و نيكوكاري محدود و زنداني نشود و ميخواست كه نهضت او نهضتي مفيد و سازنده با روحيه اصحاب رسول خدا در قرن چهارده هجري و حاميان قرآن باشند .
نهضت اخوان حركتي فكري ، دعوتي حركتي ، تربيتي حركتي و عمل و تلاش حركتي است و مقصود از آن ارتباط دادن اين مفاهيم با حركت اسلامي بود .
و دور از انتظار نيست كه شخصي مانند استاد و دكتر اسحاق مرسي الحسيني در سال 1947 –م كتابي را به عنوان «اخوان المسلمين» بزرگترين حركت اسلامي و معاصر تاليف كند كه در واقع تحقيقات علمي و كارشناسانه و تا حدود زيادي بيطرفانه در مورد حركت اخوان به شمار ميآمد .
———————————-
منبع: اخوان المسلمین هفتاد سال دعوت، تربیت و جهاد / نویسنده: دکتر یوسف قرضاوی / مترجم: عبدالعزیز سلیمی / نشر احسان
