نیت روزه رمضان

نیت روزه رمضان

نویسنده: رابعه یوسفی

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ*أَيَّاماً مَّعْدُودَاتٍ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ فَمَن تَطَوَّعَ خَيْراً فَهُوَ خَيْرٌ لَّهُ وَأَن تَصُومُواْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ‏*شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَن كَانَ مَرِيضاً أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلاَ يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُواْ الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُواْ اللّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ‏

اي كساني كه ايمان آورده‌ايد ! بر شما روزه واجب شده است ، همان گونه كه بر كساني كه پيش از شما بوده‌اند واجب بوده است ، باشد كه پرهيزگار شويد .‏ چند روز معيّن و اندكي است ، و كساني كه از شما بيمار يا مسافر باشند چند روز ديگري را روزه مي‌دارند ، و بر كساني كه توانائي انجام آن را ندارند لازم است كفّاره بدهند ، و آن خوراك مسكيني است و هر كه كار خير را پذيرا شود براي او بهتر است . و روزه‌داشتن براي شما خوب است اگر بدانيد.

ماه رمضان است كه قرآن در آن فرو فرستاده شده است تا مردم را راهنمائي كند و نشانه‌ها و آيات روشني از ارشاد باشد و جدائي افكند . پس هر كه از شما اين ماه را دريابد ،بايد كه آن را روزه بدارد . و اگر كسي بيمار يا مسافر باشد خداوند آسايش شما را مي‌خواهد و خواهان زحمت شما نيست ، و تا تعداد را كامل گردانيد و خدا را بر اين كه شما را هدايت كرده است ، بزرگ داريد و تا اين كه سپاسگزاري كنيد . بقره/183-185»

مقدمه

حمد و ستایش مخصوص خداوند متعال مالک آسمان و زمین است و بس، و رحمت خداوند بر پیامبر اکرم محمد مصطفی(ص) و بر آل او باد.

خداوند بزرگ در قرآن مجید می فرماید:

«َا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ»

اي كساني كه ايمان آورده‌ايد ! بر شما روزه واجب شده است ، همان گونه كه بر كساني كه پيش از شما بوده‌اند واجب بوده است ، باشد كه پرهيزگار شويد.

ارزش روزه و حکمتهای نهفته آن به حدی است که نهایتی برای پاداش آن در نظر گرفته نشده است. همانطور که خداوند متعال در حدیث قدسی می فرماید: «الصوم لی و أنا أجزی به»

«روزه برای من است و من خود بدان پاداش می دهم.»

در واقع تمام عبادت ها برای خداوند است اما روزه عبادتی جداگانه است. عبادتی که از ریا و فریب دور است. عبادتی که باعث زنده نگه داشتن شعائر اسلامی است، عبادتی که غلبه بر آرزوهای نفسانی را به حد اعلا می رساند، عبادتی که شفیع ما در روز قیامت خواهد شد.

(الصیام و القرآن یشفعان للعبد یوم القیامة ، یقول الصوم: أی رب منعته و الطعام و الشهوات بالنهار فشفعنی فیه أی رب منعته و النوم باللیل فسفخین فیه فیشفعان)

«روزه و قرآن در روز آخرت برای انسان شفاعت خواهند کرد، روزه می گوید: پروردگارا! من او را تمام مدت روز از غذا و شهوات و آرزوهای نفسانیش بازداشتم، پس درخواست مرا در مورد او بپذیر، و قرآن نیز می گوید: پروردگار من! من او را از خوابیدن شب منع نمودم پس شفاعت مرا دربارۀ ایشان قبول بفرما، که در نهایت خداوند شفاعت هر دوی آنها را می پذیرد.» (رواه احمد بسند صحیح)

در این نوشتار برآنیم تا آنچه را در مورد روزه باید بدانیم یادآور شویم و دستورات و احکام آن را به صورت مختصر و گویا بیان کنیم.

امیدواریم توفیق خداوند در راه رسیدن به کمال نصیب مان گردد.

نیت

نیت تعهدی قلبی است میان بنده و خالق جهت انجام امری، نیت کردن برای هر عبادتی واجب است، زیرا کاری که با نیت قلبی شروع شود، باعث می شود تا آمادگی برای انجام آن کار داشته باشیم و این را باید در نظر داشته باشیم که برای هر روزه ای باید یک بار نیت کنیم، یعنی اگر بخواهیم فقط یک بار در اول رمضان نیت کنیم روزه مان صحیح نمی باشد بلکه باید هر شب بعد از افطار برای روزه فردا نیت کنیم چون هر روز عبادتی مربوط به خودش می باشد.

(من لم یجمع الصوم قبل الفجر فلا صیام له)

«کسی که پیش از طلوع فجر برای روزه گرفتن نیت نکند روزه ای برای او نیست.» (رواه احمد و اصحاب السنن)

البته اگر شخصی تصمیم داشته باشد که روزه بگیرد ولی نیت را فراموش کند روزه اش صحیح است. به فرمودۀ امام شافعی و امام احمد، نیت برای روزه های فرض و سنت واجب است.

نیت بدین معنی است که چه روزی را روزه باشیم و همچنین نیت نوع روزۀ ما (روزۀ رمضان، روزۀ واجب، سنت و یا کفاره) را مشخص می نماید. همانطور که گفته شد جایگاه نیت، قلب است اما سنت است که نیت بر زبان هم جاری شود.

بر زبان آوردن نیت

هر روزه ای نیت مخصوص به خود را دارد. ممکن است روزه سنت باشد یا نذری یا کفاره و رمضان، برای روزۀ رمضان نیت را به صورت زیر بر زبان می آوریم:

الف: (بِصَومِ غَداً نَوَیتُ مِن شَهرِ الرَّمَضان)

«برای روزه فردا از ماه رمضان نیت کردم.»

ب: (نَوَیتُ أَن أَصومَ غَداً مُن هذا الشَّهرِ فَرضاً عَلَیَّ للهِ تَعالی)

نیت روزه، بعد از اذان مغرب تا قبل از اذان صبح ادامه دارد. یعنی اگر در شب نیت روزه را فراموش کردیم باید قبل از اذان صبح آن را بر زبان بیاوریم.

نیت روزۀ سنت

برای روزه سنت اگر نیت را فراموش کرده باشیم می توانیم قبل از ظهر و قبل از خوردن و آشامیدن نیت را بر زبان آوریم و روزه هم صحیح می باشد، حتی اگر در روز قصد گرفتن روزه سنت را داشته باشیم می توانیم در روز البته قبل از خوردن و آشامیدن، روزه سنت بگیریم.

حضرت عایشه درود خدا بر او باد فرمود:

(إنَّ النَّبیَّ کانَ یأتیها فیقول هل عندکم طعام؟ فإذا قلنا: لا، قال: إنی صائم)

«پیامبر خدا در روز نزد ما می آمد و می فرمود: آیا غذایی پیش شما وجود دارد؟ هرگاه می گفتیم: نه، می فرمود: پس من امروز روزه ام.» (رواه مسلم)

—————————————

منبع: آنچه باید در مورد روزه بدانیم / مولف: رابعه یوسفی / نشر : احسان