معماری
خانه ---> احادیث و علوم الحدیث ---> از کجا احادیث ضعیف به افراد دعوتگر سرایت می کنند؟
احادیث ضعیف

از کجا احادیث ضعیف به افراد دعوتگر سرایت می کنند؟

از کجا احادیث ضعیف به افراد دعوتگر سرایت می کنند؟

نویسنده: یوسف قرضاوی/ ترجمه: محمد صالح سعیدی

بدون تردید احادیث جعلی و بی اعتبار از این لحاظ به مبلغان و دعوتگران سرایت می کنند چونکه آنان بر کتاب هائی اعتماد می ورزند که به پاکی و خُلّصی احادیثی که آنها را انتخاب و نقل می کنند اعتنا و توجه نمی نمایند، و چه بسا آنها را به خود صاحبان کتاب های احادیثی که این گونه احادیث ضعیف را از آنها استخراج نموده اند نسبت نمی دهند، با وجود اینکه اگر این انتساب نیز حاصل شود باز در بیشتر کتاب هائی که مؤلفانشان حتی کلمات«صحیح، و یا حسن» را بکار نبرده اند، کفایت نمی کند.

بنابراین ملاحظه می کنید که بیشتر دعوتگران، اینگونه احادیث را از کتاب های وعظ و تصوف و تفسیرو امثال آنها نقل می کنند، بگمان اینکه مجرد این نقل، ایشان را از بحث و بررسی در درجات و اطمینان بخشی آنها معاف می کند، و به آنان چنین اطمینانی می دهد که لااقل دارای پایین ترین درجات قبول و پذیرش می باشند، اما باید دانست که کتب وعظ و اخلاق و عاطفی ، به خوانندۀ آنها می رسانند که در نقل حدیث، بر آنها اعتماد نکنند، زیرا که آنها حاوی احادیث سبک و سنگین و جدید و قدیم می باشند، از این جهت در آنچه از احادیث و آثار، و قصص و اخباری که نقل می کنند به ادعاء و بهانۀ اینکه حکم شرعی به آنها تعلق نمی گیرد لذا دقت و بررسی کامل بعمل نمی آورند.

علاوه بر آن خود حافظان ناقد احادیث، وقتی که در وعظ و در آنچه با وعظ و اندرز ارتباط دارد، مطالبی جمع آوری و یا تألیف کنند، و در بعضی موارد در آنچه که روایت و نقل می کنند، تا پایین ترین حد، رخصت و آسانگیری را بکار می بندند.

همچنین می بینیم که امام ابن الجوزی صاحب کتابهای«الموضوعات» و «العلل المتناهیة» و کتاب های دیگر، چگونه در کتاب«ذم الهوی» اختیار از دست داده و عواطف واعظان ، بر عقل نازک بین و حافظۀ ناقد او چیره شده است، و باز می بینیم که حافظ ذهبی در کتاب خود« الکبائر» چگونه تساهل و آسانگیری را در پیش گرفته است.

سفارش من به کسانیکه می خواهند احادیثی را از کتاب های تفسیر و غیره استخراج نمایند، و از قوت و ضعف آنها آگاهی یابند این است که به کتاب های زیر مراجعه کنند:

1-      تفسیر ابن کثیر، زیرا او حافظی متقن و ناقدی دقیق است، و آنچه از احادیث را که استخراج می کند، در توثیق و تضعیف آنها دقت و بررسی بعمل آورده است.

2-      کسانی که می خواهند از«احیاء» امام غزالی احادیثی استخراج کنند لازم است که به تخریج حافظ عراقی مراجعه نمایند، و آن کتابی است که همزمان با احیاء به چاپ رسیده است، و مراجعه به آن برای هر کتاب خوان و یا هر نقل کنندۀ حدیث لازم و ضروری است، و با مراجعه به آن است که ارزش احادیثی را که نقل می کند می شناسد.

3-      آنان که می خواهند از کتاب«الترغیب و الترهیب»تألیف منذری احادیثی را استنباط کنند لازم است که حتما مقدمۀ آن را بخوانند:

مقدمه ای که منذری انواع احادیثی را که ذکر کرده و مصطلحاتی را که برای بیان درجات قوت و ضعف آنها بکار گرفته است در آن بیان نموده است.

4-      کسانی که احادیثی را از کتاب« الجامع الصغیر» تألیف سیوطی استخراج می کنند لازم است که به شرح کبیر آن: «فیض القدیر» و یا به مختصر« التیسیر» تألیف مناوی مراجعه نمایند، و در کتاب« الجامع الصغیر» فقط به کلمات اختصاری آن از قبیل : ص- یعنی صحیح، و ح – یعنی حسن، و ض- یعنی ضعیف، اکتفا نکنند، چون از طرف نسخه برداران و یا از جانب انتشارات، چه بسا تحریفاتی انجام گرفته باشد، و از جهت دیگر شارح آن،تعقیبات و استدراکات قابل استفاده ای بر آن نگاشته است.

لازم است اشخاص مبلغ و دعوتگر از کتاب های سنت زیر استفاده نمایند: کتاب هائی که برای تخریج احادیث بعضی از کتاب های مشهور در فنون آن تألیف شده اند، خواه کتاب های تفسیری باشد مانند تخریج احادیث «الکشاف» تالیف حافظ ابن حجر، و یا کتاب های تصوف باشد مانند تخریج احادیث «الاحیاء» تالیف حافظ عراقی، و یا کتاب های فقهی باشد مانند تخریج احادیث«الهدایة» تألیف زیلعی، و احادیث«الاختیار» تألیف علامه قاسم، و احادیث شرح رافعی ابن حجر مشهور به«تلخیص الحبیر».

پاره ای از کتاب های مهم سنت، یعنی کتاب هائی که در رابطه با احادیث مشهور و متداول در میان مردم و در رابطه با ناقل آنها و درجات صحت، یا حسن و ضعیف، و وضع آنها می باشند مانند« المقاصد الحسنة» تألیف سخاوی، و «تمییز الطیب من الخبیث فیمایدور علی ألسنة الناس من الحدیث» تألیف ابن دیبع شیبانی، و «کشف الخفاء و مزیل الالباس فیما اشتهر من الحدیث علی السنة الناس»تألیف عجلونی، که کتابی است جامع و طبق حروف الفبا، مرتب شده است.

همچنین کتاب هائی که شخص مبلغ و دعوتگر نمی تواند از آنها بی نیاز باشد مانند کتاب هائی که در بارۀ احادیث مختلفی که بر زبان رسول خدا(ص) بسته شده اند. از قبیل: «الموضوعات» تألیف ابن جوزی، و «اللالیء المصنوعة فی احادیث الموضوعة» تألیف سیوطی، و «تحذیر الخواص من أکاذیب القصاص»باز تألیف سیوطی، و «المنار المنیف فی الصحیح و الضعیف» تألیف ابن قیم، و «الموضوعات الکبری»تألیف شیخ علی قاری، و «الموضوعات الصغری» باز تألیف شیخ علی قاری است و مشهور به «المصنوع فی معرفة الموضوع» می باشد،و «تنزیه الشریعة المرفوعة من الاحادیث الشنیعة الموضوعة» تألیف ابن عراق، و «الفوائد المجموعة فی الاحادیث الموضوعة» تألیف شوکانی، و «الاسرار المرفوعة» تألیف کنوی، و «الاحادیث الضعیفة و الموضوعة و اثرها فی الامة» تألیف آلبانی.

—————————-

منبع: دانستنیهای لازم برای مبلغ /تألیف: یوسف قرضاوی/ ترجمه: محمد صالح سعیدی / نشر احسان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس