معماری
خانه ---> اندیشه ---> شبهه ای در مورد پرداخت "جزیه " در اسلام

شبهه ای در مورد پرداخت "جزیه " در اسلام

شبهه ای در مورد پرداخت “جزیه ”
در اسلام

می گویند 
که دین اسلام غیر مسلمانان را ملزم به پرداخت جزیه نموده تا آنها را خوار و
ذلیل گرداند  یا اینکه مجبورشان کند  برای فرار از پرداخت جزیه ، به اسلام روی آورند
و مسلمان شوند .

 

پاسخ شبهه

 

در ابتدا باید شبهه پراکنان را حد اقل  به مطالعه 
بعضی از کتب فقهی که درباره ی جزیه و انگیزه واهداف آن مطالبی نگاشته شده
سفارش کرد تا میزان رحمت و شفقت  و بخشندگی
دین اسلام را در حق غیر مسلمانان درک کنند .

 

حال باید گفت :

1)مبلغ جزیه برای غیر مسلمانان بسیار کم
است  که آن هم در ازای معافیت آنها در
جهاد  و نبرد های مسلمین  و ارائه خدماتی است  که حکومت اسلامی  در قبال آنها متعهد می گردد .

 

2)همچنان که از بیت المال به مستمندان و
نیازمندان مسلمان کمک پرداخت می شود ، به اهل ذمه 
هم جهت رفع مشکلات مادی کمک ویاری می شود .

 

3)پرداخت جزیه شامل مردان و زنان  پیر و از کار افتاده ،نابینایان ، فقرا ،
بردگان، دیوانگان ، راهبه ها و اطفال نمی شود و در صورت نیاز مند بودن چنین اصنافی
،هم چنانکه  در سطور قبل ذکر شد  به آنها کمک می شود .

 

4)جزیه در مقابل زکاتی است که یک فرد
مسلمان  به مقدار مشخص و معلومی  از طلا ، مال التجاره، زراعت و غیره در طول یک
سال پرداخت می کند .پس دیگر چه ظلمی  در حق
غیر مسلمان  اعمال شده است ، درحالی که در
ازای همین جزیه بسیاری  از خدمات
پزشکی  و.آموزشی  وغیره 
به آنها ارائه می گردد .

 

حکومت اسلامی هم چنانکه  زکات را از مسلمانان می ستاند  از غیر مسلمانان هم جزیه  راجمع آوری می کند  وسپس تمام 
اموال حاصله را در میان  همه توزیع
می کند . خداوند متعال می فرماید :

‏« يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُوا نُورَ اللَّهِ
بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ ‏»

‏( مي‌خواهند نور ( آئين ) خدا را با
دهانهايشان خاموش گردانند ، ولي خدا نور ( آئين ) خود را كامل مي‌گرداند ، هرچند
كه كافران دوست نداشته باشند . ‏) صف/8

 ازجمله جالب ترین رویداد قابل ذکر  در این باره ، نحوه برخورد عمر بن خطاب   با یک پیر مرد یهودی است . روزی آن حضرت در
راه پیر مردی را در حال گدایی دید .از او پرسید : چه عاملی تو را به گدایی واداشته
؟ آن مرد در جواب گفت :

جزیه، از کار افتادگی و نیازمند . حضرت گفت
: مگر تو از چه قبیله و قومی هستی ؟ پیرمرد جواب داد : یهودی هستم .

 

حضرت عمر(ع) او را با خود به منزلش برد واز
آنچه که نیاز داشت به او داد و او را از پرداخت جریه هم معاف کرد سپس طی نامه ای
به والی اش نوشت : آگاه باشید : از عدل وداد به دور است که در جوانی از اینها بهره
گرفته ایم  و در این سن پیری رهایشان کرده
ایم ! عمر به این هم اکتفا نکرد  ننمود واز
بیت المال هم برایش مقرری تعین کرد .

بسیاری از مورخان مغرض گمان می برند که قبطی
های مصر برای فرار از جزیه اسلام آوردند وبه جای زانو زدن در برابر این حقیقت
آشکار که :مقربان از دام جور وبیداد سلاطین روم گریخته وبه دامن عدل و داد فاتحان
مسلمان پناه جستند ،یا کینه و خصومت این پندار غلط را دامن می زنند!!

 

درا ینجا لازم است که سخن زیبایی را که در
کتاب (سماحة الاسلام- دکتر احمد محمد الحوفی؛ص 126-125) آمده است به اجمال بیان
کنیم . نویسنده در بخشی از کتاب چنین می گوید : « این نوع اعتراضات ، گزافه گویی و
برخلاف حق و حقیقت است . زیرا مالیاتی که مسلمان برای قبطی ها تعین  کرده بودند بطور متوسط  دو دینار بود که بینوایان و کهنسالان و کودکان
نیز از پرداخت آن معاف بودند . در ضمن این دو دینار ، هم ، در طول سال به صورت سه
قسط  گرفته می شد.

این مقدار مالیات در مقایسه با فشاری که
رومی ها از نظر روحی و مالی بر آنان وارد می کردند ،حال آنکه مسلمانان مسولیت
حفاظت ، تأمین امنیت وحمایت از قبطی ها را به همراه ایجاد تسهیلات اجتماعی و مادی
برای آنها به عهده گرفته بودند .

قبطی ها هم به تعهدات مسلمین اعتماد داشتند
تا جایی که خود مسلمین لشکریان روم را در هم شکستند و بر اموالشان چیره گشتند  بیشتر قبطیان 
نزد مسلمین آمده مدعی شدند که این اموال حاصله ،داراییهای غضب شده آنان است
که رومیان به زور از آنها ستانده اند ،مسلمین هم در قبال ارائه دلیل و مدارک اموال
را به قبطیان باز گردانند .

 

نویسنده می افزاید: اما پذیرش اسلام بسیاری
از قبطی ها جای انکار نیست و آن هم نه به دلیل فرار از پردخت جزیه بلکه به خاطر
ضعف و آشفتگی دینی و ظلم و ستم رومی ها بود »

 

یوحنا نخیوی تاریخ نگار قبطی می
گوید:«ثروتمندان  مسیحی به خاطر نفرت و
انزجاری که از احکام و قوانین ازدواج و طلاق کلیسا داشتند ،به مجرد شنیدن دعوت
اسلام به آن ایمان آوردند.». این هم شاهدی دیگر از خودشان . پس قبطی های مصر بعد
از فتح آن کشور به دست مسلمانان ،به دلخواه و به میل خود به دین اسلام روی آوردند.
این مبحث را با ذکر سخنان جالبی از دکتر عبد الجلیل شبلی به پایان می رسانیم . او
در کتاب خود (رد مفتریات علی الاسلام) می گوید : « پافشاری  شدیدی از طرف بعضی از معرضان به گوش می رسد
،مبنی بر اینکه پدیده جهاد در اسلام نوعی زور و اجبار است و با آزادی ادیان منافات
دارد . آنها دامنه اتهام را به حدی گسترش می دهند که از جزیه به عنوان ریا یاد می
کنند و اوصاف ناشایست و زشتی به پیامبر اسلام (ص) نسبت می دهند .»

 

وی در ادامه می افزاید:« ما در کمال آرامش و
با تکیه بر منطق و استدلال و استنباط به نصوص و شواهد تاریخی به این موضوع پاسخ
خواهیم داد : اسلام با هر نوع بت پرستی مبارزه می کند ،زیرا این نوع تفکر عقل بشری
را به انحطاط و پستی می کشاند و هدف اسلام نجات دادن و بیرون آوردن مردم از منجلاب
شرک و تاریکی جهل و نادانی وهدایت آنها به سوی روشنایی علم و تمدن است. لذا می
بینیم که اسلام با وجود این که اهل کتاب را بر حق نمی داند اما هیچ گاه آنها را
مجبور به ترک اعتقاداتشان نمی کند . تاریخ اسلام و کشور گشایی های مسلمانان هم
موید همین امر است. در حالی که مسیحیان با وجود گذشت هشت قرن از تمدن اسلامی
،هنگام تسلط بر اسپانیا کاملا بر خلاف آنها عمل کرده و مسلمانان را مجبور به ترک
اعتقاداتشان کردند . چنان که ادوارد گیبون ( مورخ انگلیسی و نویسنده کتاب انحطاط
وسقوط امپراتوری روم) به این نوع رفتار مسیحیان اعتراف می کند . هیچ گاه مسلمانان
شتابزده دست به قتل بت پرستان نزدند بلکه در ابتدا  آیین اسلام را به آنها معرفی  و برای پذیرشش به  آنها فرصت می دادند . پس از این که رسول خدا
(ص) خون صفوان بن امیه را مباح اعلام کرد وی برای اندیشیدن و کاویدن جوانب مسئله
از آن حضرت یک ماه مهلت خواست ،پیامبر به وی دو ماه مهات داد .

 

نمونه های زیادی از بت پرستان را مثل عمرو
بن جموع وهند بن عقبه و بسیاری دیگر سراغ داریم که بتهایشان را در هم شکستند و یا
سوزاندند و به خاطر عبادت آنها در گذشته تاسف می خوردند .و باز در تاریخ آمده است
که گروه گروه ،مسیحیان آیین خود را ترک کرده 
و با کمال رضایت به آغوش اسلام روی آوردند و بعدها از جمله سر شناسان و
مبلغان اندیشه اسلامی شدند.

 

نویسنده در ادامه می گوید : این ود مختصری
از عملکرد و رویکرد اسلام ، حال عملکرد اهل کتاب را در همین خصوص می بینیم : در
سفر خروج 34/11 آمده است …پس از آن که موسی به کوه سینا صعود کرد و دو لوح سنگی
را به دست گرفت ، پروردگار از ابرها پایین آمد و با موسی عهد وپیمانی بدین مضمون
بست : «آنچه را که امروز به تو سفارش می کنم ،محفوظ بدار و من آنانی را که پیش روی
تو هستند دور می کنم –آشوری ها و کنعانی ها -…..»الخ.

 

مبادا با ساکنان سرزمینی که به سوی آنان می
روی عهد و پیمان ببندی تاآنان در آینده تله ودامی 
برای تو نگردند، بلکه کشتارگاهایشان 
را نابود می کنی ، وبتهایشان را در هم می شکنی و حصارهایشان را ویران می
کنی . …به موجب همین سفارشی که موسی از پروردگارش دریافت می کند اوهم به مردمش
چنین می گوید :« وچون یهوه خدایت ترا به زمینی که برای پدرانت ابراهیم واسحاق و
یعقوب قسم خورده که به تو بدهد در آورد به شهر بزرگی که توبنا نکرده ای و به خانه
ای پر از هر چیز نیکو که پر نکرده ای و حوضهای کنده شده ای که نکنده ای و
تاکستانها و باغهای زیتونی که غرسی ننموده ای و از آنها خورده وسیر شدی »  سفر تثنیه ص 6-10

 

« چون یهوه خدایت ترا به زمینی که برای
تصرفش به آنجا می روی در آورد و امتهای بسیار را….. از پیش تو اخراج نماید .

 

وچون یهوه خدایت ایشان را بدست تو تسلیم
نماید  وتو ایشان را مغلوب سازی آنگاه
ایشان را کلا ّ هلاک کنی  وبا ایشان عهد
مبند و بر ایشان ترحم منما و با ایشان معاهدت منما» همان ص 7/1-3

سپس همان 
سفارش ها بار دیگر تکرار میشود : «جمیع اماکن  امت هایی را که در آنها خدایان خود را عبادت می
کنند و شماآنها را اخراج می نمایید خراب نمایید 
خواه بر کوه های بلند ، خواه بر تپه ها و خواه زیر هر درخت سبز .
مذبحهایشان را بشکنید وستونهایشان را خرد کنید و حصارهایشان را بسوزانید  وبتهای تراشیده شده ایشان را قطع کنید ونام های
ایشان را از آنها محو سازید » همان 12/2-4

 

گناه این همه مردمی که نابود می شوند چیست ؟
چرا به دین صحیح دعوت نمی شوند؟؟

اسلام مردم را به عبادت خداوندی که آفریننده
ی هستی  و همه ی مخلوقات آن است  دعوت می کند 
و دلایل کافی  هم برای اثبات گفته
های خود را دارد . با وجود این، فرصت تفکر را به انسان ها می دهد  و اگر مشرکی از مسلمانی درخواست حمایت کند ، او
را در پناه خود  گرفته  ونیاز ها ی روزمره ی او را نیز تأمین می کند .

خداوند متعال می فرماید :‏« وَإِنْ أَحَدٌ
مِّنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلاَمَ اللّهِ
ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لاَّ يَعْلَمُونَ ‏»

‏ ( اي پيغمبر ! ) اگر يكي از مشركان ( و
كافراني كه به شما دستور جنگ با آنان داده شده است ) از تو پناهندگي طلبيد ، او را
پناه بده تا كلام خدا ( يعني آيات قرآن ) را بشنود ( و از دين آگاه شود و راجع
بدان بينديشد . اگر آئين اسلام را پذيرفت ، از زمره شما است ، و اگر اسلام را
نپذيرفت ) پس از آن او را به محلّ امن ( و مأوي و منزل قوم ) خودش برسان ( تا از
خطرات راه برهد و بدون هيچ گونه اذيّت و آزاري به ميان اهل و عيال خويشتن رود ) .
اين ( پناه دادن ) بدان خاطر است كه مشركان مردمان نادان ( و ناآگاه از حقيقت
اسلام ) هستند ( و چه بسا در پرتو آشنائي با اسلام ، نور ايمان در دلهايشان روشن
گردد ) . ‏توبه /6

 

با روشن شدن نکات فوق آیا باز هم اسلام را
مروج خشونت و آیین اهل کتاب را به رحمت و انسان دوستی  معرفی می کنند؟

همگامی که پیامبر خدا وارد پایگاه شرک – مکه
– شد که ساکناتش سال های مدیدی  با وی در
جنگ بو دند  و ریختن خونش را جایز می دانستند
و از زادگاهش اخراجش کردند ، نه تنها قطره خونی نریخت ،بلکه همه را عفو نمود . اما
براساس کتاب مقدس عهد قدیم زمانی که موسی از بالای کوه پایین امد و مشاهده کرد که
قومش به عبادت گوساله مشغول هستند ، از آنها نخواست که که از گناهشان استغفار کنند
بلکه بلافاصله دستور قتل همگی راصادر نمود (در آن روز سه هزار نفر از امت موسی به
قتل رسیدند) .سفر خروج ص 28-32

 

اشید اگر تمام کشته های غزوه های پیامبر
گرامی را(ص) برشماریم ، به یک دهم کشته های موسی (ع) در یک روز نرسدآن هم بنا بر
آنچه در تورات تحریف شده آمده است . در حالی اسلام به رحمت و شفقت با مغلوبین  سفارش می کند 
خداوند متعال می فرماید:

 ‏«
فَإِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا
أَثْخَنتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنّاً بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاء
حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ذَلِكَ وَلَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَانتَصَرَ
مِنْهُمْ وَلَكِن لِّيَبْلُوَ بَعْضَكُم بِبَعْضٍ وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي
سَبِيلِ اللَّهِ فَلَن يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ ‏»

‏( هنگامي كه با كافران ( در ميدان جنگ )
روبه‌رو مي‌شويد ، گردنهايشان را بزنيد ، و همچنان ادامه دهيد تا به اندازه كافي
دشمن را ( با كشتن و زخمي‌كردن ) ضعيف و درهم مي‌كوبيد . در اين هنگام ( اسيران را
) محكم ببنديد ، بعدها يا بر آنان منّت مي‌گذاريد ( و بدون عوض آزادشان مي‌كنيد )
و يا ( در برابر آزادي از آنان ) فديه مي‌گيريد ( خواه با معاوضه اسراء و خواه با
دريافت اموال . اين وضع همچنان ادامه خواهد داشت ) تا جنگ بارهاي سنگين خود را بر
زمين مي‌نهد و نبرد پايان مي‌گيرد . برنامه اين است ، و اگر خدا مي‌خواست خودش (
از طريقهاي ديگري همچون طوفان و زلزله و سيل و غرق و به زمين فرو بردن ، و ساير
بلايا و مصائب ، بدون جنگ شما ) از آنان انتقام مي‌گرفت . اما خدا خواسته است بعضي
از شما را با بعضي ديگر بيازمايد ( و مؤمنان راستين را با جهاد با كافران امتحان
نمايد ) . كساني كه در راه خدا كشته مي‌شوند ، خداوند هرگز كارهايشان را ناديده
نمي‌گيرد و بي‌مزد نمي‌گذارد) . ‏محمد/4

 

ولی کتاب یهودیان و مسیحیان سفارش می کند که
شکست خورده های در جنگ باید پست شمرده شوند و خوار گردند در این دو کتاب آمده است
:« چون به شهری نزدیک آیی تا با آن جنگ نمایی آن را برای صلح ندا کن اگر تو را
جواب صلح بدهد و دروازه ها را برای تو بگشاید آنگاه تمامی قومی که در آن یافت شوند
به تو جزیه دهند و تو را خدمت نمایند و اگر با تو صلح نکرده جنگ نمایند پس آن را
محاصره کن و چون یهوه خدایت آن را به دست تو بسپارد  جمع ذکورانشان را از دم شمشیر بگذران….با همه
ی شهر هایی که از تو بسیار دورند چنین رفتار نما ….اما از شهرهایی که یهوه خدایت
تو را ملکیت می دهد هیچ ذی نفس را زنده مگذار .(سفر تثنیه – ص 20/10-17

 

‏حال مقایسه میان اهل کتاب و اسلام  و داوری راجع 
به عهده خود انسان ها است . هر که اسلام را بپذیرد حقوق و تکالیف وی با
مسلمانان برابر خواهد بود هم چنان که قران تصریح می کند :

‏ فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ
وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَنُفَصِّلُ الآيَاتِ لِقَوْمٍ
يَعْلَمُونَ ‏

‏( اگر آنان ( از كفر ) توبه كردند و (
احكام اسلام را مراعات داشتند ، و از جمله ) نماز را خواندند و زكات دادند ( دست
از آنان بداريد ، چرا كه ) در اين صورت برادران ديني شما هستند ( و سزاوار همان
چيزهائي بوده كه شما سزاواريد ، و همان چيزهائي كه بر شما واجب است ، بر آنان هم
واجب است ) . ما آيات خود را براي اهل دانش و معرفت بيان مي‌كنيم و شرح مي‌دهيم .)
سوره توبه –آیه 11

 

اسلام نسبت به اسیران  جنگی 
با کرامت و خوشرفتاری بر خورد می کند ….به تفصیلی که بعد خواهد آمد
….اما در تورات از زبان موسی چنین آمده است :«چون بیرون روی تا با دشمنان خود
جنگ کنی و یهوه خدایت  ایشانرا به دستت
تسلیم نماید وایشانرا اسیر کنی و در میان اسیران زن خوب صورتی دیده عاشق او بشوی و
بخواهی او را به زنی خود بگیری  اورا به
خانه خود ببر و او سر خود را بتراشد  وناخن
خود را بگیرد و رخت اسیری خود را بیرون کرده و برای پدر و مادر خود یک ماه تمام
ماتم گیرد و بعد از آن دوباره  درآمده شوهر
او بشود  واو زن تو خواهد بود .

 

چنان که خواننده گرامی  ملاحظه می کند ،این فقط نقل قولی از متن کتاب
مقدس بود و نه تفسیر آن .

 

این تنها چکیده ای از مطالب کتاب مقدس بود .
و حاشا الله که خداوند ارحم الراحمین این چنین سنگدل باشد . ما در اینجا فقط تنازل
کردیم و بر اساس مقبولات خودشان ، ادعاهایشان را باطل نمودیم. برخی از دلایل
انتشار گسترده اسلام را می توان چنین ذکر کرد :

 

1– دین فطرت ،گذشت ،دادگری ،مهربانی و
برادری است.

2– سادگی عقیده وسهولت در روش آن رااز
تحریف  مصون نگداشته است در حالی که این
امر به وضوح در مورد تورات و انجیل مشهود است .

3— گسترش اسلام به خاطر اخلاق والای فاتحان
،عظمت هدف و رفتار شایسته آنان با شکست خوردگان بود.

4—دیگر عامل ظلم و ستمی بود که کشیشان و
اسقف ها و حکام آن دوره برعلیه مردمانش روا می داشتند.

5—اسلام از جانب خداوند نازل شده و مبتنی بر
حقیقت و راستی است .

6—به تمامی نیازهای بشری در همه زمینه ها
پاسخ می دهد و هر انسانی که دارای فطرت پاک و سرشت نیکوباشد آن را بی درنگ می
پذیرد.

——————————————————

منبع: پرتوی از دین و آزادی

مولف : اسماعیل،عبدالفتاح

ترجمه ناصر مریوانی

انتشارات : نشر احسان 82

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس