نفس و روح

نفس و روح

نویسنده: استاد شهید ناصر سبحانی (رح) / تدوین: محمد حامدی

1 . انسان براي بندگي خداوند خلق شده است .

2 . معني بندگي :

 بندگي عبارتست از اينكه انسان براي نمو و تزكيه‌ي استعدادات خود وتبدیل آنها به حالت بالفعل از امكاناتي كه خداوند در اختيارش نهاده است به فرمان خداوند استفاده نمايد و در اين جهت تنها از خداوند طلب كمك نماید. به عبارت ديگر بندگي عبارتست از اينكه از طريق فرمانبرداري از خداوند استعدادات انسان به خصال و ملكات حسنه تبديل شوند . بايد در اينجابه این مسئله  متذكر شد كه علم داده شده به انسان تنها در زمينه ی بندگی ومتعلقات آن است. و در زمينه‌هاي ديگر به انسان علم داده نشده است . علم مذكورعبارتست از بينش و جهان‌بيني و قيم اخلاقي .

معني عبوديت :

 عبوديت عبارتست از تزكيه‌ي نفس بر طبق فرمان خداوند از طريق استفاده از امكانات موجود در عالم هستي .

تزكيه روح عبوديت است .

دعوت عبارتست از فرا خواندن انسانها به تزكيه‌ي نفس.

3 . معني روح :

 چيزي كه به درون جسم انسان مي‌آيد و آن را به حركت مي‌اندازد روح ناميده مي‌شود (قبل از آنکه به جسم وارد شود ) .كه با روح و ريح و … از يك ريشه هستند و معناي حركت را می دهند به باد ريح گفته مي‌شود چون دارای حركت است. روح نیز وقتي وارد لاشه شد آن را به حركت مي‌اندازد .

4 . نفس :

 وقتي كه روح وارد لاشه شد بر اثر تعامل میان آن دو تأثير و تأثراتي در بين لاشه و روح ايجاد مي‌شود و در نتيجه‌ي آن استعدادات و خصالي برايش پيدا مي‌شود كه به آن نفس گفته مي‌شود .

تعريف نفس : روح درنهایت بعد از ورود در جسدانسان يا متصف به ايمان و عمل صالح مي‌شود و يا كفر و سيئات . كه به اين روح متصف شده، نفس گفته مي شود‌ .

بنابراین نفس يعني روح به اضافه‌ي خصوصياتي كه بعداً از طريق همراهي با جسد پيدا مي‌كند .

 وقتي كه انسان مي‌ميرد آن چه که از بدنش خارج مي‌شود نفس است نه روح .

 روح دو قوه دارد : 1 – قوه‌ي علم 2 – قوه‌ي اراده .

به عبارت ديگر نفس عبارتست از روح به اضافه‌ي به فعليت رساندن قوه‌ي علم و اراده .

5 . معني تزكيه و زكات :

تبديل شدن استعدادات انسان به حالت بالفعل تزكي ناميده مي‌شود . و به اين جريان نظر به اينكه رشد و نمو انسان را در بر دارد تزكيه گفته مي‌شود .

 و از جهتي ديگر به وقوع آن جريان زكات گفته مي‌شود زيرا زكات به معني رشد تمام و كمال هر چيزي است .

نفس مطمئنه . تعريف سابقين :

 سابقين كساني هستند كه ملکه ی ايمان در درون آنها به حدي از استقرار رسيده است كه امكان ندارد دچار گناه بزرگي بشوند. ودرزمینه ی عملی، دينداري و دعوت نیز پیشرو مردم هستند . و به حالت نفس مطمئنه رسيده اند. و بر دينداري خداوند آرام گرفته‌اند .

نفس لوامه . تعريف اصحاب اليمين :

 اصحاب اليمين كساني هستند كه ملکه ی ايمانیشان در حدي نيست كه دچار گناه نشوند و بر اثر تسلط غرايز گاهگاهي دچار معصيت مي‌شوند. اما من قريب از آنها توبه مي‌كنند . و صاحب نفس لوامه هستند .

شروط محاسبه‌ي درست نفس عبارتند از :

 1 – وجود نور و علم كتاب و سنت .

2 – سوءظن داشتن به نفس خود و بي‌عيب نداستن آن .

 3 – تميز نعمت از نقمت و فتنه .

( تعريف نعمت : بكار گرفتن امكانات بر طبق فرمان خدا { كه وسيله‌ي تقرب به خدا شود } نعمت ناميده مي‌شود . و به عكس آن نقمت گفته مي‌شود ) .

 4 – تميز حقوق و واجبات از همديگر .

بنابراین در هنگام مرگ انسان ،روح صرف نیست که از بدن انسان  خارج نمي‌ شود. بلكه نفس است كه خارج مي‌شود .

پس انسان با ملکات کسب کرده و خصالی که در خود ایجاد کرده در حضور پروردگارش حاضر می شود .

پس باید با جدیت و نهایت تلاش در همه حال عیوب نفس خودمان را شناسایی کنیم و با راهنمایی گرفتن از علما و کتب و… در رفع آنها بکوشیم و از سلاح دعا هم کمک بگیریم