فقه روزه

فقه روزه

1- روزة رمضان رکن مهم
مسلمانی است که منکر آن کافر و تارک آن فاسق و گناهکار است.

2- روزه بر هر فرد
مسلمان که توانایی بر روزه‌داری داشته باشد واجب و فرض عین است.

3- روزه بر زن در حالت
حیض و نفاس واجب نیست، و در آن حالت روزه درست نیست و حرام است و بعد از رمضان در
حالت پاکی قضای آن واجب است.

4- حدوث حيض و نفاس،
همچنان که در مفطرات روزه می‌آید، روزه را باطل می‌سازد.

5- اگر به وسیلة قرص ضد
حاملگی که برای زن ضرر نداشته باشد و تجویز شود و حیض زن از موعد مقرر به تأخیر
افتد، روزه گرفتن در چنین روزهایی که عادتش به تأخیر افتاده، واجب و درست است.

6- روزه بر بیماری که
قدرت روزه گرفتن را ندارد واجب نیست، اگر امید به بهبود دارد، پس از شفا یافتن قضا
می‌گیرد و اگر بیماری مزمن است و امید به بهبود ندارد، باید در برابر هر روز فدیه
«طعام به مسکین» دهد (650 گرم گندم یا برنج).

7- بیماری که بیماری
مزمن دارد و یا سالمندی که توانایی بر روزه گرفتن را ندارد در حکم برابرند، یعنی
از روزه معاف شرعی‌اند و در ازای هر روز فدیه می‌دهند.

8- زن باردار و زن شیرده
در حکم روزه چهار حالت دارند :

الف : هرگاه هیچ نوع
زیانی در اثر روزه‌داری به ایشان و فرزندشان نرسد، لازم است روزه بگیرند و رخصتی
در ترک روزه ندارند.

ب : هرگاه زیان متوجه
خود زن شود و جنین یا طفل زیان نبیند، حق افطار را دارد و قضا لازم می‌گردد.

ج : هرگاه در اثر روزه‌داری
جنین یا طفل زیان بیند، حق افطار را دارد و علاوه بر قضا، فدیه نیز لازم می‌گردد.

د : هرگاه «مادر و
فرزند» هر دو زيان بینند، فقط قضا لازم می‌‌گردد و فدیه لازم نمی‌شود.

9- مسافری که سفرش 16
فرسنگ یا بیشتر باشد و سفر او برای معصیت نباشد، می‌تواند از رخصت فطر استفاده
نماید، مشروط به اینکه پیش از اذان صبح سفر خود را آغاز نموده باشد. و با وجود این
روزه گرفتن بهتر است، مگر اینکه روزه او را بی‌تاب سازد، می‌تواند افطار نماید و
قضا لازم می‌گردد (1 فرسنگ = 6 کیلومتر).

10- روزه بر کسی که تمام
روز بی‌هوش باشد، یا بر شخص دیوانه واجب نیست.

11- اگر شخص بی‌هوش لحظه‌ای
در روز به هوش آمد، روز‌ه‌اش درست است.

12- اگر فرض شود، کسی
تمام روز خواب رود و شب نیت روزه نموده باشد، روزه‌اش درست است.

13- روزه بر کودک نابالغ
واجب نیست، ولی وظیفة والدین است که فرزندان خود را از سن هفت سالگی به روزه‌داری
تشویق نمایند. و چون احتمال بلوغ از سن نه سالگی است، لذا احتیاط آن است که کودکان
را از سن هفت سالگی به روزه گرفتن عادت دهند.

14- رکن روزه دوتاست و
یا به عبارت دیگر دو چیز در روزه واجب است:

الف : نیت.

ب : امساک و خودداری از
مفطرات.

15- طريقة نیت :
نیت به معنای عزم و ارادة قلبی بر انجام دادن عبادت است، و لفظ آن که مؤکد نیت
قلبی باشد عبارت است از : نیت کردم فردا روزه باشم، روزة ادای فرض ماه مبارک رمضان
امسال برای خداوند بلندمرتبه.

16- امساک به معنای
خودداری از تمام چیزهایی است که روزه را باطل می‌کند، از صبح صادق تا مغرب شرعی.

17- آنچه از مفطرات روزه
می‌باشد و روزه را باطل می‌کنند عبارتند از :

1- خوردن و آشامیدن و
رسیدن هر ماده‌ای به جوف «خالی‌گاه» که ورود آن از راه‌های باز طبیعی بدن باشد،
حتی استنشاق بخور و دود سیگار و …

2- جماع و نزدیکی
زناشویی.

3- استمنا.

4- حدوث حیض، نفاس و
زایمان.

5- جنون و دیوانگی.

6- بی‌هوشی مطلق تمام
روز که لحظه‌ای به هوش نیاید.

7- استفراغ به عمد.

8- سرم و آمپولی که رفع
تشنگی و گرسنگی نماید.

18- آنچه روزه را باطل
نمی‌کند به قرار زیر است :

1- استحمام و زیر آب
رفتن به شرطی که آب از منافذ طبیعی بدن وارد «جوف» نشود.

2- استعمال سرمه در چشم
و یا قطره و پماد چشمی.

3- سوزن و آمپول در رگ
یا در عضله برای علاج و درمان.

4- خوردن و آشامیدن به
طریق فراموشی، مشروط بر اینکه به محض متوجه شدن دست بردارد و لقمه را فرونبرد.

5- چیره شدن استفراغ.

6- استعمال حنا بر دست
یا پا و یا روغن‌مالی پوست بدن.

7- ورود گرد و غبار یا
پشه که بدون قصد و اختیار وارد حلق روزه‌دار گردد.

8- محتلم شدن در روز، و
تأخیر در غسل جنابت که در شب واجب شده به بعد از اذان صبح، گرچه بهتر است پیش از
اذان صبح غسل نماید.

19- کفارة روزه:
مردی که روزة رمضان خود را به وسیله جماع عمدی باطل ساخت، علاوه بر گنهکاری، امساک
بقیة روز و قضای آن، کفاره نیز بر او لازم می‌گردد. کفاره به ترتیب زیر است:

الف : آزاد کردن بردة
مسلمان.

ب : در صورت نیافتن
برده، دو ماه پی در پی روزه گرفتن.

ج : در صورت عدم توانایی
شصت مسکین اطعام دادن، هر مسکینی یک مد : 650 گرم گندم یا برنج.

20- فدیة روزه :
فدیه به معنای اطعام مسکین است و در برابر هر روز یک مد طعام واجب می‌گردد.

21- فدیه بر سه قسم است:

1- فدیه‌ای که موجب
اسقاط قضا می‌گردد.

2- فدیه‌ای که موجب
اسقاط قضا نمی‌گردد.

3- فدیة تأخیر قضا.

22- قسم اول فدیه، شامل
دو نفر می‌باشد :

1- بیمار مزمن.

2- سالمند ناتوان که در
برابر هر روز فدیه می‌دهد و روزه‌اش قضا ندارد.

23- قسم دوم که علاوه بر
قضا، فدیه نیز لازم است شامل سه نفر می‌باشد:

الف : زن باردار که به
خاطر ترس از جنین روزه نگرفته است.

ب : زن شیرده که به خاطر
ترس از فرزند شیرخوار روزه نگرفته است.

ج : نجات‌دهنده‌ای که
غریقی را نجات داده و موجب شکسته شدن روزه‌اش شده است. در هر سه مورد علاوه بر
قضای روزه، فدیه نیز لازم می‌گردد.

24- فدیة تأخیر مخصوص
کسانی است که در قضای روزه سستی کرده‌اند و سال یا سال‌‌هایی بر آن گذشته است. و
به تعداد سال‌ها برای هر روز یک فدیه لازم می‌گردد، مثلاً اگر پنج روز قضا دارد و
یک سال بر آن گذشته است، پنج مد فدیه لازم است، و اگر دو سال گذشته است، برای پنج
روز، ده فدیه لازم است.

25- تذکر : فدیة
لازم، حتماً باید قوت غالب «گندم یا برنج» باشد و به هیچ وجه قیمت جایز نیست.
خداوند می‌فرماید : ﴿’n?tãur šúïÏ%©!$# ¼çmtRqà)‹ÏÜム×ptƒô‰Ïù ãP$yèsÛ &ûüÅ3ó¡ÏB﴾

«و بر کسانی که توانایی
روزه گرفتن ندارند، غذا دادن هر مسکین لازم است».

و طعام شامل قوت و غذای
غالب مردم است.

———————————————————

منبع : عقیده / حكمت و
فقه روزه

مولف: عبدالعزيز قاضى
زاده

انتشارات  : حقيقت 1387