معماری
خانه ---> مطالب جدید ---> هنر مُردن، شما در مورد مرگ چگونه فکر می کنید؟
مرگ زیبا

هنر مُردن، شما در مورد مرگ چگونه فکر می کنید؟

هنر مُردن، شما در مورد مرگ چگونه فکر می کنید؟

نویسنده: امام حسن البناء /مترجم: یاسین عبدی
« ‏وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ‏ ‏وَلَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ تُحْشَرُونَ‏ » آل عمران/158- 157
« ‏ گر در راه خدا كشته شويد يا بميريد ، مغفرت و مرحمتي ( كه شما را در برميگيرد ) بهتر از چيزهائي است كه ( آنان در طول عمر ) جمعآوري ميكنند . ‏‏ و اگر بميريد يا كشته شويد ( مگر نه اين است كه فاني نميشويد و در هر دو صورت ) به سوي خدا بازگردانده ميشويد ( و پاداش اعمال خوب يا بدتان داده ميشود ) . ‏ »
در سال 1937 یادداشتی را با عنوان « هنر زندگی » در مجله ی اخوان المسلمین به مناسبت انقلاب جنبش اخوان المسلمین فلسطین در برابر ستم انگلیسی صهیونی که جز خون چیزی آن را خاموش نمی گرداند، نگاشتم و چیزی که امروی درباره ی آن قلم فرسایی می کنم چیزی جدای از آن نیست و بلکه در رابطه با همان مطلب پیشین است اما مروز خطاب به تمام کشورهای غربی و اسلامی می گوییم این ستم را چیزی جز خون خاموش نمی گرداند ( یعنی تنها راه پیروزی در برابر آن مبارزه و فدا کردن خود در راه آن است.)
مرگ هنر است! آری با تمام تلخی هایش هنر زیبایی استو بلکه اگر هنرمندی ماهر در آن نقش آفرینی کند در جرگه ی زیباترین هنرها قرار می گیرد. قرآن نیز آن را به صورت زیبایی برای مؤمنان ترسیم می کند و آنان را به آن تشویق می کند و آنان نیز آن را دوست دارند و عشق شان به نسبت آن بیش از عشق به دنیاست و راه عشق ورزی مردمان متفاوت است. و امروزه مسلمانان نیز راه برون رفتی از بحران های کنونی خود ندارند مگر این که به فلسفه ی قرآنی مرگ باز گردند و آن هنری پندارند و البته هنری بس زیبا و دل انگیز!

قرآن کریم مرگ را برای مؤمنان این گونه ترسیم می کند که چیزی نیست جز پیایان پذیرفتن زندگی فانی این جهان که در حقیقت بازیچه ای بیش نیست و  از او می خواهد که خود را برای زندگی همراه با کمال آرامش و پر نعمت آن جهان آماده سازد، زندگی و نعمت هایی که نه چشمی آن ها را دیده و نه گوشی توصیف آنها را شنیده و نه در اندیشه ی کسی خطور کرده است و قرآن کریم تمامی این ها را برای کسی می داند که وظیفه و مسؤلیت خود را در این جهان بداند و شیوه ی مردن خود را به بهترین شیوه ها برگزیند:
« ‏وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى‏ ‏فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى‏  » نازعات / 41- 40
« ‏ و امّا آن كس كه از جاه و مقام پروردگار خود ترسيده باشد ، و نفس را از هوا و هوس بازداشته باشد .  ‏ قطعاً بهشت جايگاه ( او ) است . ‏»
قرآن مرگ را این گونه توصیف می کند که هیچ راه گریزی از آن نیست و همه ی انسان ها مزه ی مرگ را خواهند چشید و همگی می میرند اما در شیوه ی مردن با هم بسیار تفاوت دارند.
بنگرید که چگونه قرآن این معنا را عرضه میکند و سرکشان را چگونه مورد نکوهش و سرزنش قرار می دهد:
« ‏أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَقَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَ لَوْلَا أَخَّرْتَنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقَى وَلَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا‏ ‏أَيْنَمَا تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ وَإِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هَذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هَذِهِ مِنْ عِنْدِكَ قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ فَمَالِ هَؤُلَاءِ الْقَوْمِ لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثًا‏ » انساء / 78 – 77
« ‏ آيا نميبيني ( اي محمّد و تعجّب نميكني از ) كساني كه ( پيش از آن كه اجازهي جنگ صادر شود ، نسبت به جنگ علاقه نشان ميدادند و هر چند ) بديشان گفته ميشد :  ( وقت جهاد فرا نرسيده است ؛ ) دست از جنگ بداريد و نماز را برپا داريد و زكات مال بدر كنيد ( در ظاهر شتاب ميكردند و گوششان به كسي بدهكار نبود ) . امّا وقتي كه جنگ بر آنان واجب گرديد ( و فرمان جهاد داده شد ) بدين هنگام دستهاي از ايشان از مردم همان گونه ترسيدند و هراس برداشتند كه از خدا ترس و هراس داشتند ! و بلكه بيشتر هم دچار خوف و وحشت شدند ! و گفتند : پروردگارا ! چرا ( بدين زودي ) جنگ را بر ما واجب كردي ؟ چه ميشد اگر به ما فرصت بيشتري ميدادي ( تا از لذائذ دنيا بهره ميگرفتيم ؟ ) . بگو : كالاي دنيا اندك است و آخرت براي كسي كه پرهيزگار باشد بهتر است ،  ( و جزاي شما داده شود ) و كمترين ستمي به شما نشود .  ‏ ‏ هركجا باشيد ، مرگ شما را در مييابد ، اگرچه در برجهاي محكم و استوار جايگزين باشيد .  ( اين ترسويان منافق ) اگر خير و خوبي ( از قبيل پيروزي و غنيمت ) بديشان رسد ، ميگويند : اين از سوي خدا است ؛ و اگر بدي و مصيبتي ( از قبيل خشكسالي و شكست ) بديشان رسد ، ميگويند : اين از ( شوم و نامباركي ) تو است !  ( بدانان ) بگو : همه ( ي آنچه از خوبي و بدي به شما ميرسد ) از سوي خدا است ( و برابر قضا و قدر حق تعالي و بر پايهي نظام علّت و معلول انجام ميپذيرد ) . اين مردمان را چه شده است كه نزديك است هيچ سخني را نفهمند ( و منطق سرشان نشود ؟ ) .  ‏ ‏ ‏‏ »
قرآن کریم هم چنین گروهی از مؤمنان را به خاطر این که این که پس از رسیدن حقایق به آن ها کاف رگشته اند را به شدت توبیخ می کند:
« ‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ كَفَرُوا وَقَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ إِذَا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ أَوْ كَانُوا غُزًّى لَوْ كَانُوا عِنْدَنَا مَا مَاتُوا وَمَا قُتِلُوا لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذَلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ وَاللَّهُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ‏ » آل عمران/156
« ‏اي كساني كه ايمان آوردهايد ! شما همانند كافران نباشيد كه چون برادرانشان به مسافرتي ( براي تجارت و كسب و كار ) ميرفتند ( و ميمردند ) يا ( در كشورهاي خود يا جاي ديگري ) به جنگ ميپرداختند ( و كشته ميشدند ) ميگفتند : اگر نزد ما ميماندند ، نميمردند و كشته نميشدند .  ( شما اي مؤمنان ! چنين سخناني را نگوئيد ) تا خداوند اين ( گفتار و گمان ) را حسرتي بر دل آنان كند . و خدا است كه زنده ميكند و ميميراند ( و زندگي و مرگ در دست او است ) و خدا آنچه را كه ميكنيد ( چه خوب باشد و چه بد ) ميبيند. ‏»
و نیز گروهی از مؤمنین را به خاطر این که فریفته ی زینت های دنیا شده اند و مسؤلیت خود را فراموش کرده اند به شدت مورد نکوهش قرار داده است:
« ‏وَلَتَجِدَنَّهُمْ أَحْرَصَ النَّاسِ عَلَى حَيَاةٍ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ وَمَا هُوَ بِمُزَحْزِحِهِ مِنَ الْعَذَابِ أَنْ يُعَمَّرَ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ‏ » بقره/96
« ‏ و آنان را حريصترين مردم بر زندگي ( اين دنيا ) خواهي يافت ، حتّي طمعكارتر از مشركان ( كه به زندگي دوباره و بهشت و دوزخ ايمان ندارند . لذا ) هر يك از آنان دوست دارد هزار سال عمر كند ، در حالي كه اگر اين عمر ( طولاني ) بدو داده شود ، او را از عذاب به دور نميدارد . و خداوند نسبت بدانچه انجام ميدهند ، بينا است ( و ستمگران را به پاداش كارهاي ناشايستشان ميرساند ) . ‏ »
قرآن کریم سرنوشت گروهی را که ابا داشتند از این که در راه خدا کشته شوند این گونه بیان و سرزنشان می کند:
« ‏ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَى طَائِفَةً مِنْكُمْ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ مَا لَا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ مَا قُتِلْنَا هَاهُنَا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلَى مَضَاجِعِهِمْ وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ‏ »
« ‏ سپس به دنبال اين غم و اندوه ، آرامشي به گونهي خواب سبكي بر شما چيره كرد كه گروهي از ( مؤمنان راستين ) شما را فرا گرفت ، و گروه ديگري تنها در بند خود بودند و دربارهي خدا پندارهاي نادرستي چون پندارهاي زمان جاهليّت داشتند ( و بر سبيل انكار ) ميگفتند : آيا چيزي از كار ( پيروزي و نصرتي كه پيغمبر به ما وعده داده بود ) نصيب ما ميشود ؟ بگو : همهي كارها ( اعم از پيروزي و شكست ) در دست خدا است .  ( آنان در حين گفتن اين سخن ) در دل خود چيزهائي را پنهان ميدارند كه براي تو آشكار نميسازند .  ( به خود ) ميگويند : اگر كار به دست ما بود ( و يا : اگر برابر وعدهي محمّد ، سهمي از پيروزي داشتيم ، ) در اينجا كشته نميشديم . بگو : اگر ( براي جنگ بيرون نميآمديد و ) در خانههاي خود هم بوديد ، آنان كه كشتهشدن در سرنوشتشان بود ، به قتلگاه خود ميآمدند و ( در مسلخ مرگ كشته ميشدند . آنچه خدا خواست – بنا به مصلحتي كه خود ميدانست – در جنگ احد شد ) تا خداوند آنچه را كه در سينهها داريد بيازمايد و تا آنچه را كه در دلها داريد خالص و سره گرداند ، و خداوند بدانچه در سينهها ( از اسرار و رازها ) است آگاه است .  ‏ ‏ »

مؤمنان قرون طلایی اسلام این حقایق را به نیکی درک کرده بودند بنابراین مرگ برای آن ها دوست داشتنی بود چرا که زندگی تازه ای را به آنان هدیه می داد. این معنا را می توان در سخنی از ابوبکر صدیق(رض) خطاب به خالد بن ولید(رض) دریافت نمود: « ای خالد! نسبت به مرگ مشتاق باش چرا که زندگی نوی را به تو ارزانی می دارد. » یا می توان در سخنی از علی بن ابی طالب (رض) دریافت که می گوید: « انس و اشتیاق من به مرگ بیشتر از انس و اشتیاق کودکی به آغوش مادرش است. »
پیامبر رحمت (ص) علت روی گردانی از این هنر زیبا (مرگ) را آرزوها و خواهش های دنیوی و زیاده روی در وابستگی به آن ها می داند و می فرماید: « نزدیک است که دشمنان برای جنگ با شما یکدیگر را فرا خوانند همان طور که غذاها را در کاسه های بزرگ می ریزند ( و گرسنگان را بر سر سفره فرا می خوانند و آنان نیز به سرعت گرداگرد آن جمع می شوند.) » یاران با شگفتی بسیار پرسش کردند ای پیامبر رحمت(ص) آیا نفرات ما در آن روز کم و اندک است؟
پیامبر رحمت(ص) فرمود: « بلکه آن روز تعداد شما بسیار است، اما جملگی تان به سان کف روی آبی هستید( که زود از بین می روید) و به یقین بدانید خداوند در آن روز ترس و هیبت شما را از دل دشمنان تان گرفته و در دل های شما وهن قرار دارد! این بار با شگفتی پرسیدند: ای پیامبر رحمت(ص) وهن چیست؟ فرمود: دوست داشتن دنیا ( و زینت های فریبنده ی آن) و ترس از مرگ. »

ای مسلمانان! اکنون در آستانه ی سال نو هستید اگر با این قلب هایی که پر از عشق به دنیا و زینت های آن است و روبه رو شدن با مرگ را ناپسند می شمارد و از سختی های تلاش و مبارزه و جهاد در راه خدا گریزان هستید، بدانید که هرگز به هیچ مقام والا و سرافرازی نخواهید رسید. اما اگر قلب هایتان را دگرگون کردید و ترس و ناتوانی را که در آن خیمه کرده به بیرون انداختی و مرگ در راه خداوند برایت دوست داشتنی بود و اشتیاق آن را در دل داشتی بدان شک بدون شک به امید خداوند مهربان به رمز پیروزی در این دنیا دست یافته ای و کسی که در این جهان در راه خداوند خود را فدا کند به جاودانگی در آخرت خواهد رسید.
__________________________________
منبع: گفتارهایی در اخلاق و تربیت /مؤلف: امام حسن البنا /تحقیق و گردآوری: عصام تلیمه /مترجم: یاسین عبدی
انتشارات: حافظ ابرو/ تایباد1391

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس