معماری
خانه ---> مقالات ---> وظیفه مسلمانان نسبت به صحابه کرام

وظیفه مسلمانان نسبت به صحابه کرام

وظیفه مسلمانان نسبت به صحابه کرام
نويسنده :شیخ الحدیث مولانا محمد زکریا کاندهلوی/ مترجم: نصیر احمد سید زاده
در این دوران آزادی بی بندو باری ، همان طور که در بسیاری از امور دینی کوتاهی و بی اعتنایی در میان ما مسلمانان وجود دارد، نسبت به حقّ شناسی صحابۀکرام رضی الله عنمها و رعایت ادب واحترام آنها نیز بیش از حدکوتاهی و سستی می شود. از این گذشته ، بعضی اشخاص لاابالی و بی باک درشأن آنها گستاخی می کنند، در صورتی که صحابۀکرام رضی الله عنمها ستون وبنیاد دین هستند.
آنان اولین منتشر کنندگان دین بودند. ما تا فرا رسیدن مرگ هم نمی توانیم از عهده ی ادای حق آنها برآییم. حق تعالی از فضل خود بر نفوس پاک آنها صد هزار رخمت نازل بفرماید.(آمین)
آنان بودن که از رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم دین را تحویل گرفتند وبه ما رساندند بنابر این در خاتمه ، ترجمه یک فصل از کتاب «شفاء» قاضی عیاض رحمهُ الله را که با این موضوع مناسبت دارد نقل میکنم .
او می فرماید: اعزاز و گرامی داشت صحابۀکرام رضی الله عنمهاو شناخت حقوق آنان و اتباع و ستایش از آنان و دعا و استغفار برای آنها و لب گشایی نکردن در مورد اختلافات آنها، روگردانی و اعراض از کلماتی که مورخین و اهل بدعت و راویان جاهل در تنقید و تنقیص آنان نوشته اند در حقیقت احترام و اعزازبه مقام رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم است.
اگر راویانی از این قبیل شنیده شود، لازم است چنان تأویل و تفسیر شوند که مناسبت شأن آن بزرگواران باشد. بنابر این هرگز نباید از آن بزرگواران به بدی یاد کرد؛ بلکه خوبیها و فضایل آنان را بیان کرده و از ابراز سخنانی که به مقام و شخصیت والای آنان خرده گیری می شود، اکیداً خودداری شود.
فضلایل صحابۀکرام رضی الله عنمها درقرآن مجید و احادیث به کثرت و.ارد شده است . خداوند در کلام خودش میفرماید:« مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَاناً سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْراً عَظِيماً *ترجمه: محمد فرستاده خدا است ، و كساني كه با او هستند در برابر كافران تند و سرسخت ، و نسبت به يكديگر مهربان و دلسوزند . ايشان را در حال ركوع و سجود مي بيني . آنان همواره فضل خداي را مي جويند و رضاي او را مي طلبند . نشانه ايشان بر اثر سجده در پيشانيهايشان نمايان است . اين ، توصيف آنان در تورات است ، و اما توصيف ايشان در انجيل چنين است كه همانند كشتزاري هستند كه جوانه هاي ( خوشه هاي ) خود را بيرون زده ، و آنها را نيرو داده و سخت نموده و بر ساقه هاي خويش راست ايستاده باشد ، بگونه اي كه برزگران را به شگفت مي آورد . ( مؤمنان نيز همين گونه اند . آني از حركت بازنمي ايستند ، و همواره جوانه مي زنند ، و جوانه ها پرورش مي يابند و بارور مي شوند ، و باغبانانِ بشريت را بشگفت مي آورند . اين پيشرفت و قوّت و قدرت را خدا نصيب مؤمنان مي كند ) تا كافران را به سبب آنان خشمگين كند . خداوند به كساني از ايشان كه ايمان بياورند و كارهاي شايسته بكنند آمرزش و پاداش بزرگي را وعده مي دهد .»(فتح/29)
در همین سوره در جایی دیگر آمدهاست:« لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحاً قَرِيباً * وَمَغَانِمَ كَثِيرَةً يَأْخُذُونَهَا وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً* خداوند از مؤمنان راضي گرديد همان دم كه در زير درخت با تو بيعت كردند . خدا مي دانست آنچه را كه در درون دلهايشان ( از صداقت و ايمان و اخلاص و وفاداري به اسلام ) نهفته بود ، لذا اطمينان خاطري به دلهايشان داد ، و فتح نزديكي را ( گذشته از نعمت سرمدي آخرت ) پاداششان كرد . همراه با غنيمتهاي بسياري كه آن را بدست خواهند آورد . خداوند چيره شكست ناپذير و فرزانه اي است كه كارهايش بر اساس حكمت است .»(فتح18/19)
این همان بیعت است که به «بیعة الشجرة»معروف است .
درمورد صحابۀکرام رضی الله عنمها در جایی دیگر چنین آمده است:« رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُم مَّن قَضَى نَحْبَهُ وَمِنْهُم مَّن يَنتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِيلاً *اینها مرداني هستند كه با خدا راست بوده اند در پيماني كه با او بسته اند . برخي پيمان خود را بسر برده اند ( و شربت شهادت سركشيده اند ) و برخي نيز در انتظارند ( تا كي توفيق رفيق مي گردد و جان را به جان آفرين تسليم خواهند كرد ) . آنان هيچ گونه تغيير و تبديلي در عهد و پيمان خود نداده اند ( و كمترين انحراف و تزلزلي در كار خود پيدا نكرده اند ) .» (احزاب/23)
و در جاییدیگر میفرماید:« وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ رَّضِيَ اللّهُ عَنْهُمْ وَرَضُواْ عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَداً ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ * پيشگامان نخستين مهاجران و انصار ، و كساني كه به نيكي روش آنان را در پيش گرفتند و راه ايشان را به خوبي پيمودند ، خداوند از آنان خوشنود است و ايشان هم از خدا خوشنودند ، و خداوند براي آنان بهشت را آماده ساخته است كه در زير ( درختان و كاخهاي ) آن رودخانه ها جاري است و جاودانه در آنجا مي مانند . اين است پيروزي بزرگ و رستگاري سترگ .» (توبه/100)
دراین آیات خداوندمتعال از صحابۀکرام رضی الله عنمها تجلیل و تعریف کرده و رضایت و خوشنودی خود را از آنها ، اظهار و اعلام می نماید. علاوه بر آن در احادیث مختلف نیز فضیل آنها نیز به کثرت وارد شده است.
رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودهاست کخ « بعد از من ابوبکر و عمر اقتدا کنید». مفهوم حدیثی دیگر چنین است که صحابه من مانند ستارگانند به هر کدام اقتدا کنید، هدایت حاصل می کنید.
محدثین به این حدیث اشکالاتی وارد کرده اند وبه همین سبب بر قاضی عیاض رحمهُ الله در مورد ذکر آن اعتراض کرده اند.
ملا قاری رحمهُ الله نوشته است که ممکن است به سبب تعدد طرق به نزد او قابل اعتبار باشد یا به سبب وارد شدن این حدیث در باب فضایل ،آن راذکر کردهاست .(زیرا در باب فضایل روایاتی که ضعف معمولی داشتهباشند، بیان کرده می شود.)
حضرت انس رضی الله عنهُ می گوید: رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:« مثال صحابه من مثال نمک است در غذا».
این هم آمده است که، « درباره صحابه من از الله بترسی، آنها را هدف ملامت قرار ندهید، کسی که با آنهابغض دارد او به علت بغض با من با آنان بغض می ورزد. کسیکه به آنها آزار برساند، او به من آزار رسانیده است و کسی که به من آزار داد او گویی به خداوند آزار رساند و کسی که به خداوند آزار برساند، به زودی خشم و مؤاخذه او گرفتار آید».
این را هم فرموده است:« صحابه مرا فحش و ناسزا نگویی اگر از شما کسی به اندازۀ کوه احد طلا خرج کند، با اعتبار ثواب یک مُدّ(یک پیمانه است) از صدقۀ صحابه نمیتواند برابری کند».
رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است:«کسی که به صحابه فحش و ناسزا بگوید، بر او لعنت خداوند است و لعنت فرشتگان و لعنت تمام آدمیان ، نه فرض او قبول می شود و نه نفل او.»
رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم میفرماید:« الله تعالی بعد از انبیا از تمام مخلوقات ، صحابه را برگزیده است. ودر آنها چهار نفر را ممتاز گردانیده است: ابوبکر ، عمر، عثمان، علی، ایشان را از تمام صحابۀ من افضل و بهتر قرار داده.»
ایوب سختیانی رحمهُ الله میگوید: هر کس با ابوبکر محبت کرد، او دینش را راست نمود و هر که با عمر محبت کرد او راه و روش دین را دریافت و هر که با عثمان محبت کرد او به نور خدا منور شد و هر که با علی محبت کرد او ریسمان دین را به دست آورد. کسی که صحابه را ستایش کرد او از انفاق بری و دور است و کسی که نسبت به صحابه بی ادبی و گستاخی کند، منافق و مخالف سنت است. من می ترسم که هیچ عملی از اعمال او قبول نشود. مگر وقتی که همه آنها را محبوب بدارد و نسبت به آنها قلبش پاک باشد.
در حدیثی آمده است که رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:« ای مردم از ابوبکر راضی هستم شما قدر و منزلت او را بشناسید. ای مردم خداوند آنهایی را که در جنگ بدر شرکت کرده اند و کسانی که در جنگ حدیبیه شرکت کرده اند. مغفرت فرمود. شما مراعات صحابه مرا بکنید، هم چنین کسانی را که دختران آنها در عقد و نکاح من درآمده اند یا دختران من در نکاح آنان درآمده اند، تا این طور نشود که روز قیامت از شما نسبت به ظلمی که به آنان می کنید، مطالبه کنند آن گاه معاف کرده نمی شوید».
در جایی دیگر آمده است :« درباره من و دامادان من (حقوق و ادب ) را مراعات کنید.هر کس در باره آنها رعایت مرا می کند الله تعالی او را در دنیا و آخرت حفاظت می فرماید و کسی که درباره آنها رعایت مرا نمی کند ، الله از او بیزار است و هر کسی که الله از او بری باشد هیچ بعید نیست که در عذاب خدا گرفتار آید.»
این مطلب نیز نقل شده است که :« هر کس درباره صحابه مراعات مرا کند، من در روز قیامت محافظ او می شوم».
در جایی دیگر آمده است :« هر شخصی درباره صحابه مراعات مرا می کند ، او در حوض کوثر میتواند به من برسد و فقط از دور مرا می بیند».
سهل بن عبدالله رحمهُ الله می گوید: هر کس صحابۀ رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را تعظیم و بزرگداشت نکند او (در واقع) بر رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم اصلاً ایمان نیاورده است.
خداوند به لطف و فضل خود مرا و دوستان مرا و محسنان مرا و ملاقات کنندگان مرا، مشایخ و شاگردان مرا و جمیع مؤمنین را از مؤاخذۀ خود و از عتاب محبوب خود محفوظ نگه دارد و دلهای ما را از محبت این بزرگواران یعنی صحابۀکرام رضی الله عنمها لبریز فرماید.(آمین)
————————————
منبع: کتاب:فضایل اعمال / تألیف:شیخ الحدیث مولانا محمد زکریا کاندهلوی / مترجم: نصیر احمد سید زاده / انتشارات:صدیق/چاپ سوم1386
 
 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس