معماری
خانه ---> اندیشه ---> ويژگيها و خطوط كلي اعتدال و ميانه رويي

ويژگيها و خطوط كلي اعتدال و ميانه رويي

ويژگيها و خطوط كلي اعتدال و ميانه رويي

استاد دكتر يوسف قرضاوي  /  رييس
“اتحاد جهاني علماي مسلمين”

« وكذلك جعلناكم أمةٌ وسطاً لتكونوا شهداء
علي النٌاس ويكون الرٌسول عليكم شهيداً.»البقرة:143″بدين صورت شما را  مردمي ( وجامعه اي) وسطي ( وميانه رو) گردانيديم
تا الگوهايي براي بشريت شويد و پيامبر نيز اسوه و الگويتان گردد.”براين باورم
كه اعتدال و ميانه روي در بينش ، منش و روش درمان تمامي دردها و حلال تمامي
نابساماني هاي ناشي از پراكندگي،عقب افتادگي علمي ، اقتصادي ، سياسي و اجتماعي است.

 براي رويايي با روند رو به رشد رويكردهاي ناروا
، كج انديشي ها كسل كننده و برداشت هاي خانمان برانداز، برماست كه جبهه و جناح
معتدل ، منهج ميانه رويي ومفاهيم و مباني اعتدال را توضيح بدهيم وبراي تبليغ و
تقويتش ازتمامي تريبون ها و  رسانه ها
استفاده نماييم.

موضوع موضوع  بسيار حساس و حياتي است، وفكر مي كنم كه يكي
ازمهمترين  اولويت ها ومسئوليت هاي عالمان،
انديشمندان ، مبلغان و تمامي كساني كه خود را حامل پيام پيامبر گرامي به شمار مي
آورند، اين است كه: براي غبارروبي از روي آينه اعتدال  وپاك نمودن چهره پندارهاي پذيرفته شده  قرآن و سنت صريح پيامبر از تمامي توان خويش
بهره بگيرند.

من ويژگي ها وخطوط كلي ” اعتدال و
وسطيت” را دركتاب«ويژگي هاي كلي اسلام» توضيح داده  و تبيين نموده ام، و برخود لازم مي بينم كه
دراين رابطه در  دوبعد آن سخن بگويم  وبه اين پرسش پاسخ بدهم كه: اساساً “اعتدال
و وسطيت” چيست؟ ودر ضمن پاسخ به اين پرسش لازم مي بينم، ويژگي ها، محورها
وضابطه هايي را كه پايه واساس وسطيت واعتدالند را مشخص كنم،  تا صورت وماهيت آن برايمان معلوم و اوصاف آن به
درستي آشكار شوند، با اين هدف كه آن را خام و ناپخته باقي نگذاريم، تاهر كسي
نتواند همانگونه كه دوست مي دارد، آن را تفسير كند.

 

         
من پيشتر براي اصل مهم وحساس وسطيت در اسلام بيست ويژگي را در نظر گرفته و
اولين بار آن را در ” مركز تحقيقات فقهي اروپا” – كه اينجانب افتخار
رياست آن را بر عهده دارم –  بيان
كردم،  ودر اولين گنگره “اتحاد جهاني
علماي مسلمان” نيز آن را مطرح نمودم، اكنون نيز آن را در حضور شما عالمان و
انديشمندان ارائه مي دهم.

 

ويژگي ها ، مباني  و خطوط كلي اعتدال و ميانه روي:

 

1- شناخت همه جانبه و بالنده اسلام با اين
اوصاف و ويژگي ها كه، در برگيرنده:

(عقايد و جهان بيني ، احكام و قانوگذاري ،
علم وعمل، عبادات ومعاملات، ارزش هاي اخلاقي وتوانمندي هاي بشري، فرهنگ وفرهيختگي،
دعوت ودولت، دين ودنيا وتمدن وامت) مي باشد.

 

2- ايمان به مرجعيت  و محوريت قرآن(وحي الهي) وسنت نبوي در جهت
قانونگذاري، توجيه گري وساماندهي  زندگي ،
همراه با ضرورت معرفت (نصوص جزئي) قرآن وسنت درپرتو”اهداف ومقاصد كلي” اسلام
و شريعت اسلامي. همچنين ناصواب برشمردن بي نيازي آن دو از يكديگر، يعني عدم اكتفاء
به كليات  وكنارنهادن جزئيات ويا بسنده
نمودن به فروع و كنار گذاشتن اصول.

 

3- ضرورت معرفت روح و ماهيت باورها و ارزش
ها، پيش و بيش از توجه به شكل وظاهر آنها، واولويت دادن به “اعمال قلوب و
درون” پيش از “اعمال اعضا وبيروند.

 

4 – معرفت منزلت عقل و خردورزي درفهم دين
وزندگي و تن ندادن به تئوري  تعارض ميان “نقل
صحيح وعقل صريح” يا رودررويي ميان وحي الهي وعقل انساني. زيرا آنها دو
نورمكمل يكديگرند، وهر يك از حرمت  وحدود
خاص خويش برخوردارند و گذرشان ازآنها گوارا نيست.

 

5- سازگاري وهماوايي ميان:” ماديت
ومعنويت، دنيا وآخرت، ربانيت وانسانيت، وحق آفريدگار و حق آفريده،  و بين نوآوري علمي و مادي وارزشي هاي والاي
معنوي.

 

6- فراخواني حكيمانه ، خردمندانه  و نصحيت و دلسوزي دردمندانه و دليرانه  اهل ايمان وگفتگو و ديالوگ  با مخالفان و دگرانديشان بابهره گيري از بهترين
راهكارها، اعم  از مخالفان اعتقادي، مذهبي
وچه دگر انديشان فكري وسياسي- به استثناي آناني كه از درستم و تجاوزگري وارد مي
شوند.

 

7-  تاكيد
بر روي نهادينه  كردن وعملياتي نمودن اصول
وارزش هاي انساني واجتماعي مانند: عدالت و دادگري، احسان(نيكوكاري، خير خواهي و
عملكرد درست)، شوري، انتخاب، و حفظ حقوق و كرامت انسان و….

 

8- ثبات و ماندگاري  درعرصه ” مباني ومقاصد” وانعطاف
وتغييرپذيري در ميدان “ابزارها وراهكارها”  به عبارت ديگر، محافظت از ” اصول وكليات”
ونرمش و انعطاف در عرصه “فروع وجزئيات”.

 

9- آسانگيري درحوزه  “فتوا” وبشارت  و عطوفت درفضاي “دعوت” واگرتشدد
وسختگيري ضرورت پيدا كند ،به حفظ “اصول” بسنده گردد و به حدود “فروع”
گام  ننهد.

 

10- ايجاد سازگاري وهماهنگي ميان “ثوايت
شريعت ومتغييرات وتحولات زمان” ودر نظر گرفتن تحولات زندگي، جغرافيايي واوضاع
واحوال اجتماعي در دگرگوني “فتوا و تبليغ وتعليم و تربيت”.

 

11- آشتي دادن ميان “ولاء” دلبستگي
و وابستگي به اهل ايمان وتسامح وآسانگيري با مخالفان و دگرانديشان.

 

12- ضرورت اهتمام به اصل “جهاد و
مقاومت” و فراهم نمودن امكانات لازم در جهت رويارويي با تماميت خواهان و
متجاوزان وصلح وسازش  با صلح طلبان و
مسالمت جويان

 

13- تلاش تدريجي خردمندانه درعرصه هاي: دعوت،
تبليغ ، فتوا، تعليم واصلاح،  زيرا كار
تدريجي همانگونه كه قانوني طبيعي است، حكمي شرعي نيز هست.

 

14- تعاون وهمكاري ميان گرايش ها وجماعت هاي
مسلمان برپايه موارد مورد توافق، وتسامح و گفتگو در ارتباط با امور اختلافي وتلاش
وتعاون در راستاي سازندگي ، بالندگي و رويگرداني ازپراكندگي و ويرانگري.

 

15- رفتار و تعامل متمدنانه ودادگرانه با
زنان مراعات حقوق آنان وآزاد گردانيدنشان از قيد و بندها و پس مانده هاي عصور عقب
ماندگي، اموري كه هيچگونه ارتباطي با تعاليم 
تعاليبخش اسلام ندارند، و در بسيار از موارد تماما با آنها در تضادند.

 

16- اعتراف 
و مراعات حقوق اقليت هاي ديني ومذهبي و تعامل با آنها براساس خير خواهي
ونيكرفتاري و برادري بشري..

 

17- ضرورت تلاش در جهت  بازسازي دين از درون واحياي فريضه اجتهاد و
تجديد درحدود وچهارچوب آن، يعني در حوزه “ظنيات نه قطعيات” اعم ازاينكه
آن اجتهاد” انتقايي باشد يا انشايي كلي باشد يا جزئي”.  البته از جانب جهاتي كه اهليت وشرايطش را داشته
باشند،

 

18- تلاش جدي در جهت تدوين:” ، فقه
قرآني ونبوي جديد ، فقه سنت هاي حاكم بر نظام هستي، فقه مقاصد شريعت، فقه آينده
نگري و برنامه ريزي ، فقه موازنه ها و سنجش بين پديده ها، فقه اولويت ميان امور،
فقه تمدن وپيشرفت، فقه اختلاف مشروع و تفرق مذموم و فقه واقعيت هاي موجود.

 

19- بهره برذاري بهينه از برترين  راهكارهاي ارزشي موجود در: تجارب علمي ، ميراث
تاريخي و فرهنگ و تمدن اسلامي همانند: قانون و ضابطه محوري فقيهان، اصول گرايي
اصوليان، خردگرايي حكيمان، معنويت متصوفان، وروايت مستند محدثان، و ظرافت و زيبايي
شناسي شاعران و اديبان.

 

20- انسجام 
و هماهنگي ميان الهام از گذشته و هماوايي و روي آوري به حال  و آينده.

صلاح الدین نت

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس