به کانال تلگرامی نوگرا بپیوندید»»» @eslahe کانال نوگرا @eslahe
عقیدهمطالب جدید

تحقیق لغوی واژه الأله

تحقیق لغوی واژه الأله

نویسنده: ابوالاعلی مودودی / مترجم: سامان یوسفی نژاد

تحقیق لغوی واژه (الأله) از ماده همزه، لام و هاء (أ ل هـ)، در فرهنگ لغات با معانی گوناگونی به کار رفته است؛ به شرح زیر:[۱]

(ألَهتُ إلی فلان): به سوی فلانی رفتم و در نزد او آرامش یافتم

(ألِهَ الرَّجُلَ یألَهُ): به آن مرد پناه داد (هنگامی به کار می­رود که شخصی از چیزی ترسیده باشد و به فرد دیگری پناه ببرد و آن فرد هم به او پناه دهد).

(ألِهَ الرَّجُلُ إلی الرَّجُلِ): آن مرد با اشتیاق فراوان به سوی آن مرد دیگر رفت.

(ألَهَ الفَصیلُ): بچه شتر با حرص و ولع فراوان به سوی مادرش دوید ( و خود را به او چسباند).

(ألَهَ الإههً و أُلُوهَهً) : عبادت کرد.

همچنین گفته شده است که (الإله) مشتق از ماده (لاه یلیه لَیهاً) به معنای پنهان شدن است.

با دقت در معانی گوناگون ماده (أ ل هـ) که در آن (أله یأله إلهً) به معنای عبادت (یعنی پرستش) و (الأله) در معنای معبود به کار رفته است، کاملاً آشکار می­شود که:

۱-فقر و نیازمندی انسان نخستین عامل تحریک کننده او برای عبادت و پرستش است.بنابراین، انسان مادام که گمان نکند فرد به خصوصی قادر است نیازش را برطف سازد و در برابر مصائل یاریگرش باشد و در سختی­ها پناهش دهد و به هنگام ناراحتی و اضطراب تسکینش دهد و از ترسش بکاهد، هیچگاه فکر پرستش آن شخص به ذهنش خطور نخواهد کرد.

۲- اگرانسان معتقد باشد که شخصی توانایی این را دارد که نیازها را برطرف و دعاها را استجابت کند، حتماً او را والا مقام تر و بلندمرتبه تر از خود می­داند و نه تنها به جایگاه بزرگش اعتراف می­کند، بلکه حتی به قدرت و توانایی فراوان او هم اقرار می­کند.

۳-بدون شک بسیاری از نیازهای انسان در این دنیا براساس قانون اسباب و مسببات رفع خواهد شد و بیشترین تلاش انسان برای رفع نیازهایش، در برابر دیدگانش صورت می­گیرد و از دایره معلوماتش خارج نیست.  از این رو هیچگاه در وجود انسان کوچکترین تمایلی برای پرستش این اسباب به وجود نمی ­آید.

برای مثال فرض کنید شخصی برای برطرف ساختن نیازش احتیاج به پول دارد تا آن رادر این راه هزینه کند و به همین منظور نزد فرد دیگری می­رود و از او می­خواهد که کار خاصی برایش دست و پا کند. آن مرد هم خواسته­اش را می­پذیرد و کاری به او محول می­کند و در پایان عملش اجرتی به او می­دهد. اکنون آن کارگر هرگز به ذهنش نمی­رسد (تا چه برسد به اینکه اعتقد داشته باشد) که کارفرمایش شایستگی پرستش را از جانب او داراست،زیرا با چشمان خودتمام راهی را که از طریق آن به هدفش رسیده، مشاهده کرده و به خوبی می­داند که آن مرد چگونه نیازش را برآورده کرده است.

بنابراین تصور عبادت هنگامی به ذهن انسان می­رسد که معبود او در پشت پرده غیب وقدرتش در برطرف ساختن حاجات از دیده­ها نهان باشد. از این رو برای معبود واژه­ای انتخاب شده است کهعلاوه بر معنای نهان شدن، حیرت و سرگشتگی، متضمن معانی رفعت و بلند مرتبگی نیز باشد.

۴- بسیار طبیعی است که انسان بدون اختیار و با یک نوع شوق و ولع خاص، علاقمند به کسی باشد که گمان می­کند قادر است در موقع نیاز حاجتش را برآورده سازد و به هنگام مصیبت پناهش دهد  در هنگام اضطراب و ناراحتی خیالش را راحت و اعصابش را آرام کند.

با عنایت به چهار مطلب فوق، کاملاً معلوم می­شود که براساس چه نوع تصوراتی کلمه (الأله) بر معبود اطلاق شده است؛ تصوراتی از قبیل رفع نیازهای انسان، پناه دادن، آرامش بخشیدن، بلندمرتبگی، جبروت و همچنین تصوری که انسان از معبود خویش دارد و امیدوار است که با در دست داشتن نیروها و قدرت­ها، حاجاتش رابرآورده سازد و در مصایب و سختی­ها پناهش دهد و در همان حال از دیده­ها نهان و همانند سرّی از اسرار باشد که مردم نتوانند کُنه ذاتش را درک کنند تا انسان شور و شوق فراوانی برای وصال او داشته باشد.

—————————-

منبع : کتاب اصطلاحات چهارگانه در قرآن / نویسنده: ابوالاعلی مودودی / مترجم: سامان یوسفی نژاد

[۱]– نگاه کنید به تفسیر ابن کثیر (۱/۱۹-۲۰) و تفسیر نیشابوری بر حاشیه تفسیر طبری (۱/۶۵-۶۶).

 

مقالات مرتبط:

مقدمه بر اهمیت اصطلاحات چهارگانه اله، رب، دین و عبادت

تصور و مفهوم اله نزد مردمان عصرهای گذشته

تحقیق لغوی واژه الأله

استدلال قرآن دال بر الوهیت مطلق خداوند

معنا و مفهوم رب ، تحقیق لغوی واژه رب

استعمال کلمه رب در قرآن کریم و پنج معنای اساسی رب

تصورات امت های دیگر در مورد مفهوم رب قوم نوح، صالح، ابراهیم، لوط، شعیب

مفهوم واژه رب پیش اقوام فرعون و یهود و نصارا

معنا و مفهوم رب نزد مشرکین عرب

حقیقت مفهوم رب در قرآن

برچسب ها

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

دکمه بازگشت به بالا
بستن