معماری
خانه ---> زن خانواده ---> مرد حق ندارد برای هر درگیری یا اختلاف نظری همسرش را بزند
زدن زن

مرد حق ندارد برای هر درگیری یا اختلاف نظری همسرش را بزند

مرد حق ندارد برای هر درگیری یا اختلاف نظری همسرش را بزند

نویسنده : مثنی امین الکردستانی / مترجم: عبدالظاهر سلطانی

ناسازگاری

1- ناسازگاری زن عبارت است از تنفرش از شوهر، پیروی نکردن از او و تمایل به کس دیگری. راغب اصفهانی چنین تعریفی ارایه داده است.[1] قرآن ناسازگاری را چنین درمان کرده است:

(‏ الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاء بِمَا فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُواْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِّلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللّهُ وَاللاَّتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلاَ تَبْغُواْ عَلَيْهِنَّ سَبِيلاً إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلِيّاً كَبِيراً ‏) [نساء:34]

«‏ مردان بر زنان سرپرستند ( و در جامعه كوچك خانواده ، حق رهبري دارند و صيانت و رعايت زنان بر عهده ايشان است ) بدان خاطر كه خداوند ( براي نظام اجتماع ، مردان را بر زنان در برخي از صفات برتريهائي بخشيده است و ) بعضي را بر بعضي فضيلت داده است ، و نيز بدان خاطر كه ( معمولاً مردان رنج مي‌كشند و پول به دست مي‌آورند و ) از اموال خود ( براي خانواده ) خرج مي‌كنند . پس زنان صالحه آناني هستند كه فرمانبردار ( اوامر خدا و مطيع دستور شوهران خود ) بوده ( و خويشتن را از زنا به دور و اموال شوهران را از تبذير محفوظ ) و اَسرار ( زناشوئي ) را نگاه مي‌دارند ؛ چرا كه خداوند به حفظ ( آنها ) دستور داده است . ( زنان صالح چنين بودند وليكن زنان ناصالح آناني هستند كه سركش مي‌باشند ) و زناني را كه از سركشي و سرپيچي ايشان بيم داريد ، پند و اندرزشان دهيد و ( اگر مؤثّر واقع نشد ) از همبستري با آنان خودداري كنيد و بستر خويش را جدا كنيد ( و با ايشان سخن نگوئيد . و اگر باز هم مؤثّر واقع نشد و راهي جز شدّت عمل نبود ) آنان را ( تنبيه كنيد و كتك مناسبي ) بزنيد . پس اگر از شما اطاعت كردند ( ترتيب تنبيه سه‌گانه را مراعات داريد و از اخفّ به اشدّ نرويد و جز اين ) راهي براي ( تنبيه ) ايشان نجوئيد ( و نپوئيد و بدانيد كه ) بيگمان خداوند بلندمرتبه و بزرگ است ( و اگر ايشان را بيش از حدّ اذيّت و آزار كنيد ، انتقام آنان را از شما مي‌گيرد ).»

از ناسازگاری و زدن مذکور در این آیه برداشت های بسیار ناپسندی شده است که با توضیحات زیر آن را می زداییم: مفسران ناسازگاری را به پیروی نکردن و سرکشی زن از مرد یا چشم داشت وی به مرد دیگری معنا کرده اند، نه به هر پیروی نکردنی، آن هم باید از نوعی باشد که به طلاق منجر گردد و ادامه ی زندگی را با خطرات جدی مواجه کند، چون در این حالت زن به خیانت و روابط نامشروع روی می آورد.

دلیل این تفسیر و این نوع برداشت از ناسازگاری آیه ی 128 سوره ی نساء است: (‏ وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِن بَعْلِهَا نُشُوزاً أَوْ إِعْرَاضاً فَلاَ جُنَاْحَ عَلَيْهِمَا أَن يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحاً وَالصُّلْحُ خَيْرٌ وَأُحْضِرَتِ الأَنفُسُ الشُّحَّ وَإِن تُحْسِنُواْ وَتَتَّقُواْ فَإِنَّ اللّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيراً ‏) «‏ هرگاه همسري ديد كه شوهرش ( خويشتن را بالاتر از او مي‌گيرد و از انجام امور خانوادگي ) سر باز مي‌زند و ( يا با او نمي‌سازد و از او ) رويگردان است ، بر هيچ يك از آن دو گناهي نيست اين كه ( بكوشند به وسيله صرف نظر كردن زن از برخي از مخارج و همبستري ) ميان خويشتن صلح و صفا راه بيندازند ، و صلح ( هميشه از جنگ و جدائي ) بهتر است . ( سرچشمه بسياري از نزاعها بخل است ) و انسانها با بخل سرشته شده‌اند ( و مال دوستي خصلت ذاتي و دائمي بشر است و بايد پيوسته با آن مبارزه و پيكار كرد ) و اگر نيكوكاري و نيك‌رفتاري كنيد و ( با زنان بسازيد و به بهترين وجه با آنان معامله كرده و با ترك ستمكاري و بدرفتاري با ايشان ) پرهيزگاري كنيد ، بيگمان خداوند از آنچه مي‌كنيد بس آگاه است ( و پاداش شما را چنان كه بايد مي‌دهد ) . ‏» این جا ناسازگاری به معنی روی گردانی مرد از همسرش و تمایل داشتن به زن دیگرست. دلیل دیگر بحث داوری خویشاوندان است که در آیه ی 35 سوره ی نساء آمده است؛ یعنی نافرمانی به اوج رسیده و تداوم زندگی را تهدید می کند، پس باید تصمیماتی استوار و قاطع گرفته شود. و نیز باید افزود پند و نصیحت و پس از آن ترک همخوابگی که معمولاً در یک شبانه روز انجام نمی شوند، اثرات مثبتی بر زن می گذارند و کار به طلاق و … نمی رسد.

بدین ترتیب روشن می شود که مرد حق ندارد برای هر نافرمانی، درگیری یا اختلاف نظری همسرش را بزند، گر چه بسیار اندک و سبک همانند زدن با دستمال، مسواک و … باشد، حتی دشنام و ناسزاگویی نیز نارواست، چون مسلمان نباید اهل دشنام و سخنان زشت باشد، رسول الله (ص) فرموده اند: «ناسزا نگو»[2] یعنی مرد نمی تواند به زنش سخنی زشت یا دشنام گوید، چه رسد به زدن یا خشونت ورزی!

2- زدن مذکور در آیه به معنای خشونت های رایج امروزی نزد افراد ناتوان، عموم مردم یا طبق نگرش های غربی نیست که به (خشونت خانوادگی) معروف است، چون این نوع زدن، جنایت به شمار آمده و باید با کیفرهای لازم و تدابیر بازدارنده از بروز آن جلوگیری شود. بلکه این زدن رمزی برای بازداشتن و آگاهی دادن است که با کتک های سبک تحقق می یابد. رسول الله (ص) تأکید کرده اند که این زدن نباید دردآور و شدید باشد[3]، چون برای بازدارندگی و ادب شدن است که با اندک زدنی حاصل می شود. این کتک ابزاری است که از پند و نصیحت، تندتر و شدیدتر است، اما کیفر و شکنجه نیست که با شلاق و چوب انجام پذیرد. فقیهان گفته اند باید با مسواک، دستمال و مانند آن ها بوده و در جاهای حساس مثل چهره نباشد که با عیب و نقص منجر شود، گر چه سبک هم باشد، اگر زن را ناقص یا معیوب کرد باید ضمانت و خسارت بپردازد[4].

3- گر چه این زدن برای پیش گیری از طلاق و فروپاشی خانواده است، اما اختیاری است نه لازم، زیرا علما اتفاق نظر دارند که باید از کتک کاری خودداری کرد، به دلیل گفتار پیامبر (ص): «بهترین شما کسی است که از زدن می پرهیزد»[5] و گفته ی عمر فاروق -رضی الله عنه- : «آنان بهترین شما نیستند»[6] و آیه ی (فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسَانٍ)[7] « نگاهداري ( زن ) به گونه شايسته ( و عادلانه ) يا رهاكردن ( او ) با نيكي» که سخنی از زدن در آن مطرح نشده است، و حدیث «آیا کسی همسرش را به سان برده می زند، سپس در شب با او همخواب می شود؟!»[8] و دلایل دیگری از این قبیل. پس این زدن فضیلت نیست و برترین ها چنین نمی کنند. و نیز آن گاه که پند و ترک سودی نبخشید، طلاق بهتر است، آن هم با دخالت خویشاوندان که در آیه ی بعدی ذکر شده است. در مجموع آیه می گوید: اگر مردی پس از گذراندن مراحل مذکور در آیات به زدن روی آورد، نه گنهکار می شود و نه مستحق قصاص یا غیره است، گر چه کار خوبی نکرده است.

5- همه ی زنان کتک نمی خورند، بلکه زنی کتک می خورد که در برابر خداوند کرنش نمی کند، اسرار شوهر، اموال، فرزندان و شخصیت خانوادگی را نگه نمی دارد و حقوق شوهر را ادا نمی کند. این یعنی باید مرد تمام حقوق و وظایف خود را در قبال زن انجام دهد، و اگر کوتاهی کرد خودش سرزنش می شود و نباید به همسر بی گناهش تجاوز کند.

6- گفتیم پس از زدن نوبت به داوری خویشاوندان می رسد؛ داوران اگر مرد را خطاکار تشخیص داده و بدانند زندگی زناشویی به بن بست رسیده است، طبق دیدگاه حضرت علی، ابن عباس، مالک و شعبی می توانند بر اساس رعایت مصلحت به جدایی یا ادامه ی زندگی حکم دهند و زوجین نیز باید پیروی کنند. آنان به یک طلاق بائن حکم می کنند که جز با رضایت زن دوباره به نکاح اول برنمی گردد. ابن العربی در تأیید قول مالک و شعبی درباره ی آیه ی «حکماً من اهله» گفته یعنی دو قاضی تعیین می شوند نه فقط دو وکیل. در مذهب شافعی و حنبلی نظری نزدیک به این وجود دارد که بر اساس آن داوران با رضایت زوجین به طلاق حکم می دهند، و اگر زن و شوهر راضی نبودند به قاضی ارجاع می دهند تا حکم طلاق صادر کند.[9]

————————————————————————-

منبع: فمینیسم جنبش های آزادی بخش زنان /مؤلف: مثنی امین الکردستانی / مترجم: عبدالظاهر سلطانی / انتشارات: مشهد:حافظ ابرو، 1388

[1] – راغب اصفهانی،واژه ی (نشز).

[2] – بیهقی، السنن الکبری ج7، شماره ی 14556؛ السنن ج 2، شماره 2143؛ نسائی ج 5 شماره ی 9180.

[3] – این قید را جابر بن عبدالله از حدیثی از پیامبر (ص) روایت کرده است (خطبه ی عرفات). جصاص و طبرانی نیز آن را روایت کرده اند. نگاه: تفسیر المنیر دکتر وهبة الزحیلی در تفسیر آیه ی فوق.

[4] – امروزه در درگیری های مردم و گاهی خانوادگی، افراد نادان بر چهره ضربه می زنند که تجاوز بزرگ است و باید برایش قوانین بازدارنده تصویب شود، چون اسلام بر چهره زدن را حتی در قوانین کیفری مثل کیفر زنا، دزدی و … ممنوع دانسته است، در علت آن گفته شده که علاوه بر خطرناک بودن، چهره محل کرامت و عزت انسان است.

[5] – بیهقی، السنن الکبری ج7، شماره ی 14553از ام کلثوم؛ حاکم، المستدرک، ج2، شماره 2755. این دو سند آن را صحیح دانسته اند گر چه امام بخاری و امام مسلم آن را روایت نکرده اند.

[6] – وهبة الزحیلی، تفسیر المنیر.

[7] – بقرة: 229.

[8] – صنعانی، المصنف، ج9، شماره 117944 از معمر از هاشم از پدرش و نیز از عایشه – رضی الله عنها- بیهقی در السنن الکبری، ج7، شماره 14557، بیهقی گفته اصل این حدیث با اندک تفاوتی در صحیح بخاری و صحیح مسلم روایت شده است، ابن حجر در فتح الباری، ج9، ص303 روایات مختلف آن را ذکر کرده است.

[9] – نگاه: تفسیر المنیر وهبة الزحیلی.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس