معماری
خانه ---> رمضان ---> شب قدر- برتر از هزار ماه- در يابيد!
از فضايل ماه مبارک رمضان شب قدر است، شبى است كه خداوند در آن ثواب اعمال نيک را براى امت اسلامى مضاعف و بسيار زياد مى كند.إنا أنزلنه في ليلة القدر: ما قرآن را در شب با ارزش قدر فرو فرستاديم. فرموده الله سبحانه وتعالى:{ ِنَّا أَنْزَلْنَاهُ}: همانا ما قرآن را در شب قدر نازل كرديم، يعنى همانا تمام قرآن يكبارگی از لوح محفوظ به آسمان دنيا نازل شده است

شب قدر- برتر از هزار ماه- در يابيد!

شب قدرشب قدر- برتر از هزار ماه- در يابيد!

از فضايل ماه مبارک رمضان شب قدر است، شبى است كه خداوند در آن ثواب اعمال نيک را براى امت اسلامى مضاعف و بسيار زياد مى كند.

{إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ (1) وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ (2) لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ (3) تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ (4) سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ}

 

شرح و تفسير سوره مباركه قدر

إنا أنزلنه في ليلة القدر: ما قرآن را در شب با ارزش قدر فرو فرستاديم.

فرموده الله سبحانه وتعالى:{ ِنَّا أَنْزَلْنَاهُ}: همانا ما قرآن را در شب قدر نازل كرديم، يعنى همانا تمام قرآن يكبارگی از لوح محفوظ به آسمان دنيا نازل شده، وسپس بعد از آن در طى 23 سال برحسب وقايع بر رسول اكرم rنازل شده است. اين قول ابن عباس رضي الله عنهما وبعضي از صحابه مي باشد.

مراد از "قدر" در فرموده الله سبحانه وتعالى:" لَيْلَةُ الْقَدْر" چيست ؟

ابن جوزى رحمه الله مي فرمايد: در تسميه شب قدر پنج قول ذكر شده است:

1- همانا آن شب داراى عظمت وبزرگی است، وگفته مى شود فلانى داراى بزرگی و عظمت است. قوله تعالى: "وما قدروا الله حق قدره" آنان آنگونه که شايسته است خدا را نشناختند.

2- همانا آن شب تنگ است، شبى است كه بخاطر نزول فرشتگان در زمين، زمين بر آنان تنگ مى شود. قوله تعالى : "ومن قدر عليه رزقه" وآن كسى كه رزق و روزى بر او تنگ شده است. (خليل ابن احمد).

3- قدر بمعناى حكم مى باشد. مثل اينكه بگوييم اشياء در آن اندازه گرفته مى شوند. (ابن قتيبة).

4- همانا كسى كه قدر ومنزلتى ندارد، بخاطر عبادت و طاعت در شب قدر داراى ارزش ومنزلت " قدر" مى شود. ( أبوبكر الوراق).

5- براى اينكه در آن شب كتابى نازل شده است كه داراى قدر و ومنزلت است، ودر آن شب رحمت وفرشتگانى كه داراى قدر ومنزلت خاصى هستند نازل مى شود. (على ابن عبيد الله).

خداوند متعال شب قدر را در قرآن اينچنين توصيف كرده است: {إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ (3) فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ (4) أَمْرًا مِنْ عِنْدِنَا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ (5) رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ} الدخان: ٣ – ٦

علامه ابن عثيمين رحمه الله تعالى مى فرمايد: خداوند متعال شب قدر را مبارک توصيف كرده است، بخاطر زياد بودن خير وبركت وفضل آن شب، واز بركات آن شب نزول قرآن در آن مى باشد، وخداوند متعال آن شب را به عنوان شبى كه در آن هرگونه كار حكيمانه اى بيان ومقرر گشته توصيف كرده است.

وشب قدر از شبهاى ماه رمضان مى باشد، بدليل فرموده الله سبحانه وتعالى: {شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآَنُ} البقرة: ١٨٥

{لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْر} شب قدر شبى است كه از هزار ماه بهتر است.

امام مجاهد رحمه الله مى فرمايد: قيام آن شب وعمل در آن بهتر از هزار ماه است كه شب قدر در اين هزار ماه نباشد.

وامام ابن كثير رحمه الله مى فرمايد: واين قول كه شب قدر بهتر از عبادت هزار ماهى كه در آن شب قدر نيست. اختيار ابن جرير است واين قول صحيح وراجح مى باشد.

{تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْر} فرشتگان وجبرئيل در آن شب با اجازه پروردگارشان پياپی به سوى عبادت كنندگان شب زنده دار مى آيند براى هر گونه كارى كه الله دستور داده باشد.

سيدنا أبو هريره رضي الله تعالى عنه مى فرمايد : تعداد فرشتگان شب قدر در زمين بيشتر از سنگ ريزه ها مى باشد، واين دلالت بركثرت رحمت وبركت در اين شب مى باشد .

همانا نزول فرشتگان نزول رحمت وبركت الهى است، همانطوريكه فرشتگان در موقع تلاوت قرآن وحلقه هاى علم نازل مى شوند وبالهايشان را براى طالب علم مي گسترانند .

اما مراد از روح در آيه، جبريل امين عليه السلام مى باشد، وآن از باب عطف خاص برعام مى باشد.

{سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ} آن شب شب سلامت ورحمت ودرود فرشتگان برمؤمنان شب زنده داراست تا طلوع صبح.

در معناى سلام در اين آيه دو قول مى باشد:

1- امام مجاهد رحمه الله مى فرمايد: در آن شب هيچ بيمارى ودردى صورت نمى گيرد، وهيچ شيطانى رها نمى شود.

2- ابن قتيبه رحمه الله مى فرمايد: همانا معناى سلام خير و بركت است.

 

ومراد از {حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ} يعنى اينكه آن شب باطلوع فجر كه انتهاى عمل وعبادت شب مى باشد پايان مى يابد.

 

فضايل شب قدر از خلال شرح سوره قدر

1- نزول قرآن كريم كه آن بعنوان معجزه جاويد بر رسول اكرم صلى الله عليه وسلم براى هدايت جهانيان مى باشد، وحجتى است بر معاندين.

2- همانا شبى است كه در آن بركت ورحمت زياد مى باشد.

3- شبى است كه در آن ارزاق وعمر وحوادث سال آينده مقدر ومشخص مى شود.

4- شبى است كه عبادت در آن بهتر از هزارماه مى باشد.

5- شبى است كه فرشتگان در آن نازل مى شوند، ونزول فرشتگان همراه با خير وبركت ورحمت وآزاد شدن بندگان از آتش مى باشد.

6- همانا شبى است كه در آن سلامتى از امراض وعقوبات مى باشد.

7- وقيام آن شب سبب كفاره وبخشش گناهان گذشته مى شود.

رسول اكرم مى فرمايد: "من قام ليلة القدر إيمانا وإحتسابا غفر له ما تقدم من ذنبه" متفق عليه .

«هر كس شب قدر را بپا دارد در حالى كه ايمان واميد اجر دارد گناهان گذشته او بخشيده مى شود» .

 

ليلة القدر چه شبى است ؟

شب قدر از شبهاى ماه رمضان مى باشد، بدليل فرموده الله سبحانه وتعالى: {شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآَنُ} البقرة: ١٨٥

جمهور علماء مى فرمايند: كه شب قدر در دهه آخر ماه مبارک رمضان است، اما در چه شبى از دهه آخر مى باشد اختلاف كرده اند كه مشهورترين آنها عبارتند از:

1- شب 21 و اين قول امام شافعى رحمه الله است.

2- شب 23 و اين قول بسيارى از صحابه و تابعين است .

3- شب 25 و27 و29 .

4- شب آخر رمضان است.

5- در دهه آخر است، اما در هر سال تغيير مى كند، يعنى اينكه احتمال دارد يک سال 21 وسال ديگر 25 وسال ديگر 23 باشد. واين قول ابى قلابه وغيره است، واين بعنوان صحيح ترين قول مى باشد.

ابن كثير رحمه الله تعالى: مى فرمايد از ابى قلابه روايت شده است كه فرمود شب قدر در دهه آخر است وهر سال تغيير مى كند، واين قول صريح بزرگانى چون امام مالک وثورى وامام احمد واسحاق ابن راهويه وابو ثور و مزني و ابن خزيمه و ديگران مى باشد، و همچنين از امام شافعى رحمه الله تعالى روايت شده است. و الله اعلم

 

چگونگی احياى شب قدر

ام المومنین عائشة رضى الله تعالى عنها مى فرمايد: رسول اكرم صلى الله عليه وسلم هنگامى كه وارد دهه آخر مى شد شب زنده دارى مى كرد، و خانواده اش را بيدار مى كرد، و كمربند خود را محكم مى كرد. (كنايه از دورى جستن از زنان، و به طور كلى از لذتهاى دنيوى دورى مى جست و به عبادت مشغول مى شد).

 

اعتكاف در شب قدر

از بهترين وسيله براى بدست آوردن ثواب و اجر شب قدر اعتكاف كردن يعنى ماندن در مسجد بقصد عبادت مى باشد، رسول اكرم صلى الله عليه وسلم دهه آخر رمضان را اعتكاف مى نمودند، و به قراءت قرآن ودعا ونيايش مشغول مى شدند، و متأسفانه از امروزه سنت اعتكاف (ماندن در مسجد بقصد عبادت) ترك شده است، در حاليكه رسول اكرم صلى الله عليه وسلم واهل بيتش وصحابه كرام رضوان الله تعالى عليهم اجمعين بر اين عبادت مواظبت مى كردند.

 

دعا در شب قدر

ابن كثير رحمه الله مى فرمايد: مستحب است كه زياد به دعا ونيايش برداخته شود ومستحب است كه اين دعا زياد خوانده شود اللهم انك عفو تحب العفو فاعف عني امام احمد رحمه الله از ام المؤمنين عائشة رضى الله عنها روايت كرده است كه فرمود: اي رسول خدا اگر شب قدر را درک كردم چه دعايى بكنم فرمود : بگو :" اللهم انك عفو تحب العفو فاعف عني "

"پروردگارا همانا تو بخشنده اى و بخشش و گذشت را دوست دارى پس مرا ببخشاى."

*****

فضيلت برپا داشتن شب قدر و بيان اميدوار کننده ترين شبهای آن

1189- وَعَنْ أَبي هُريرةَ رَضِيَ اللَّه عَنْه، عن النَّبِيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « مَنْ قام لَيْلَةَ القَدْرِ إِيماناً واحْتِسَابا، غُفِر لَهُ ما تقدَّم مِنْ ذنْبِهِ »متفقٌ عليه.

1189- از ابو هريره رضی الله عنه روايت شده که:پيامبر صلی الله عليه وسلم فرمود: آنکه شب قدر را از روی ايمان و اخلاص زنده دارد، گناهان گذشته اش آمرزيده می شود.

1190- وعن ابنِ عُمر رضِيَ اللَّه عَنهما أَنَّ رِجَالاً مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم، أُرُوا ليْلَةَ القَدْرِ في المنَامِ في السَّبْعِ الأَواخِر، فَقال رسُولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « أَرى رُؤيَاكُمْ قَدْ تَواطَأَتْ في السَّبْعِ الأَوَاخِر، فَمَنْ كَانَ مُتحَرِّيهَا، فَلْيَتَحرَّهَآ في السبْعِ الأَواخِرِ »متُفقٌ عليه.

1190- از ابن عمر رضی الله عنهما روايت  است که:برای گروهی از اصحاب پيامبر صلی الله عليه وسلم در خواب، ليلة القدر در هفت شب آخر نشان داده شد. آنگاه رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: من مشاهده می کنم که خواب شما در هفت شب آخر اتفاق افتاده، پس آنکه جويندهء آن باشد، بايست آن را در هفت شب آخر جستجو کند.

1191- وعنْ عائِشَةَ رَضِيَ اللَّه عنْهَا، قَالَت: كانَ رسُولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يُجاوِزُ في العَشْـرِ الأَوَاخِرِ مِنْ رمضَان، ويَقُول:« تحَرَّوْا لَيْلَةَ القَدْرِ في العشْرِ الأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضانَ»متفقٌ عليه.

1191- از عائشه رضی الله عنها روايت است که گفت:رسول الله صلی الله عليه وسلم در دههء اخير رمضان اعتکاف نموده می فرمود: شب قدر را در دههء اخير رمضان جستجو کنيد.

ش: در مورد شب قدر احاديث زيادی آمده و تذکر می دهد که شب قدر در شبهای وتر دههء آخر رمضان وجود دارد.

1192- وَعَنْها رَضِيَ اللَّه عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قَال: « تَحرّوْا لَيْلةَ القَدْرِ في الوتْـرِ من العَشْرِ الأَواخِرِ منْ رمَضَانَ »رواهُ البخاري.

1192- از عائشه رضی الله عنها روايت شده که:رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: شب قدر را در شبهای طاق اخير رمضان جستجو کنيد.

1193- وعَنْهَا رَضَيَ اللَّه عَنْهَا، قَالَت:كَانَ رسُول اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « إِذا دَخَلَ العَشْرُ الأَوَاخِرُ مِنْ رمَضَان، أَحْيا اللَّيْل، وَأَيْقَظَ أَهْلَه، وجَدَّ وَشَدَّ المِئزرَ »متفقٌ عليه.

1193- از عائشه رضی الله عنها روايت شده که گفت:چون دههء اخير رمضان فرا می رسيد، رسول الله صلی الله عليه وسلم شب ها را زنده داشته، خانواده اش را بيدار نموده و تلاش کرده و در عبادت کوشش می نمود.

1194- وَعَنْهَا قَالَت: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يَجْتَهِدُ فِي رَمضانَ مَالا يَجْتَهِدُ في غَيْرِه، وفي العَشْرِ الأَوَاخِرِ منْه، مَالا يَجْتَهدُ في غَيْرِهِ »رواهُ مسلم.

1194- از عائشه رضی الله عنها روايت شده که:رسول الله صلی الله عليه وسلم در رمضان تلاش و کوششی می کرد که در غير آن نمی نمود و در دههء اخير رمضان سعی وکوششی می کرد که در غير آن نمی نمود.

 

1195- وَعَنْهَا قَالَت:قُلْت: يا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِن عَلِمْتُ أَيَّ لَيْلَةٍ لَيْلَةُ القَدْرِ ما أَقُولُ فيها؟ قَال: « قُولي: اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ تُحِبُّ العفْوَ فاعْفُ عنِّي »رواهُ التِرْمذيُّ وقال: حديثٌ حسنٌ صحيح.

1195- از عائشه رضی الله عنها روايت شده که گفت:گفتم: يا رسول الله صلی الله عليه وسلم! اگر دانستم که شب قدر کدام است، در آن چه بگويم؟

فرمود:بگو: اللهم انک عفو… بار خدايا تو در گذرندهء و گذشت را دوست داری، پس از من درگذر

– استحباب قيام رمضان  که عبارت از نماز تروايح است

1187- عنْ أَبي هُريرةَ رَضِي اللَّه عنْهُ أَنَّ رَسُول اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « منْ قام رَمَضَانَ إِيماناً واحْتِساباً غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ »متفقٌ عليه.

1187- از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که:رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: کسی که قيام رمضان را از روی ايمان و اخلاص بجای آورد، گناهان گذشته اش آمرزيده می شود.

1188- وَعنْهُ رَضِيَ اللَّه عَنْه، قَال:كانَ رسُولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يُرَغِّبُ في قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غيْرِ أَنْ يَأْمُرَهُمْ فِيه بعزيمة، فيقُول:« مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيماناً واحْتِسَاباً غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّم مِنْ ذَنْبِهِ »رواه مُسْلِم.

1188- از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که:رسول الله صلی الله عليه وسلم به قيام رمضان بدون اينکه آنانرا در اين مورد امر کند و می فرمود: آنکه قيام رمضان را از روی ايمان و اخلاص بجای آورد، گناهان گذشته اش آمرزيده می شود.

ش: در بارهء تراويح در رمضان بايد گفت که حضرت عمر رضی الله عنه مردم را ديد که دسته دسته نماز می گزارند، وی آنان را گرد آورده و دستور داد بيست رکعت نماز گزارند و اين سنتی شد و شهرت يافت وکس هم بر آن اعتراض نکرد و بمنزلهء اجماع سکوتی صحابه رضوان الله عليهم اجمعين بحساب می رود. حضرت عمر رضی الله عنه اصل نماز تراويح را تشريع نکرده، بلکه آنرا بصورت دسته جمعی و جماعت درآورده و اصحاب پيامبر صلی الله عليه وسلم نيز با او در اينمورد موافق بوده اند.

—————————————————-

منبع: ریاض الصالحین/ مولف: امام نووی / مترجم : خاموش هروی /انتشارات: نشر احسان 68

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخ دادن معادله امنیتی الزامی است . *

تلگرام نوگرا »»» مطالب سایت + عکس + کلیپ + نوشته های کوتاه متنوع + با ما همراه باشید . eslahe@

قالب وردپرس